Xuất khẩu hạt điều duy trì đà tăng trưởng vững chắc, hướng tới mốc 5 tỷ USD năm 2025

Tăng trưởng ổn định, thị trường xuất khẩu chuyển hướng tích cực

Theo số liệu từ Cục Hải quan, tháng 9/2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 72 nghìn tấn hạt điều, đạt kim ngạch trên 490 triệu USD, tăng hơn 26% về lượng và 31% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng thứ sáu liên tiếp ngành điều duy trì đà tăng, khẳng định xu hướng phục hồi ổn định của mặt hàng nông sản chủ lực này.

Tính chung 9 tháng đầu năm 2025, tổng lượng xuất khẩu đạt gần 555 nghìn tấn, tương đương 3,77 tỷ USD, tăng 19,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024. Tốc độ tăng kim ngạch cao hơn sản lượng phản ánh sự cải thiện rõ rệt về giá bán bình quân và chất lượng sản phẩm. Giá xuất khẩu bình quân 9 tháng đạt 6.801 USD/tấn, tăng hơn 17%, cho thấy nỗ lực của doanh nghiệp Việt trong việc nâng cao giá trị gia tăng thông qua đổi mới công nghệ, quy trình chế biến và quản lý chất lượng.

Xuất khẩu hạt điều duy trì đà tăng trưởng vững chắc, hướng tới mốc 5 tỷ USD năm 2025

Cơ cấu thị trường cũng có chuyển biến tích cực. Năm thị trường chủ lực gồm các khu vực châu Á, châu Âu và Trung Đông chiếm hơn một nửa tổng lượng xuất khẩu. Đáng chú ý, nhóm thị trường trong khu vực châu Á ghi nhận mức tăng trưởng mạnh cả về lượng lẫn trị giá, trở thành động lực chính cho đà phục hồi năm nay.

Ngược lại, một số thị trường truyền thống ở khu vực Bắc Mỹ và châu Âu lại ghi nhận mức giảm do xu hướng thắt chặt chi tiêu và lượng hàng tồn kho cao. Sự phân hóa này cho thấy chiến lược đa dạng hóa xuất khẩu của doanh nghiệp Việt đang phát huy tác dụng, khi mức tăng tại các thị trường mới nổi đã phần nào bù đắp cho sự sụt giảm từ các khu vực tiêu thụ lâu năm. Theo giới chuyên gia, đây là hướng đi cần thiết giúp ngành điều giảm rủi ro phụ thuộc, đồng thời tăng khả năng chống chịu trước biến động kinh tế toàn cầu.

Áp lực cạnh tranh gia tăng, yêu cầu đổi mới để phát triển bền vững

Giữ vị thế xuất khẩu số một thế giới, Việt Nam vẫn đang đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các khu vực sản xuất điều thô khác, đặc biệt là châu Phi – nơi cung cấp hơn 60% sản lượng nguyên liệu toàn cầu. Nhiều quốc gia tại khu vực này đang đẩy mạnh đầu tư công nghiệp chế biến để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ xuất khẩu điều thô như trước.

Thị phần xuất khẩu điều chế biến từ châu Phi sang châu Âu trong năm 2025 tăng đáng kể, với mức tăng trên 40% về lượng và hơn 70% về trị giá. Cùng với đó, các nhà sản xuất tại Nam Mỹ và Đông Nam Á cũng tăng tốc, khiến cuộc cạnh tranh giành thị phần ở phân khúc sản phẩm chế biến sâu trở nên quyết liệt hơn.

Trước thực tế đó, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp Việt không thể mãi dựa vào xuất khẩu điều nhân thô. Việc đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại, phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như bơ điều, sữa điều hay snack cao cấp là hướng đi tất yếu nếu muốn duy trì vị thế dẫn đầu và mở rộng thị phần quốc tế.

Bước vào quý IV – mùa tiêu thụ cao điểm, nhu cầu hạt điều tại các khu vực nhập khẩu lớn tăng mạnh phục vụ mùa lễ hội cuối năm. Đây được xem là “thời điểm vàng” để doanh nghiệp Việt tận dụng đà tăng trưởng, mở rộng thị phần và tối ưu lợi nhuận. Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu khi các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu chứng nhận bền vững.

Ngoài ra, chi phí logistics, biến động tỷ giá và áp lực cạnh tranh từ các nhà cung ứng mới tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả xuất khẩu. Để vượt qua khó khăn, doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa kênh phân phối, tăng cường quản trị rủi ro và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng bền vững.

Việc tận dụng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP, RCEP hay UKVFTA sẽ giúp giảm chi phí và mở rộng thị trường. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền chế biến hiện đại, áp dụng chuyển đổi số trong quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của đối tác quốc tế.

Nếu duy trì tốc độ tăng trưởng hiện tại, kim ngạch xuất khẩu hạt điều Việt Nam có thể vượt mốc 5 tỷ USD trong năm 2025 – mức cao nhất trong 5 năm qua. Đây sẽ là cột mốc quan trọng, khẳng định năng lực sản xuất, chế biến và khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp Việt trước biến động toàn cầu.

Với nền tảng vững chắc và định hướng phát triển bền vững, ngành điều Việt Nam đang tiến gần hơn tới mục tiêu nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và vị thế thương hiệu trên thị trường quốc tế, củng cố vai trò của một ngành hàng chiến lược trong xuất khẩu nông sản của đất nước.