TS. Nguyễn Văn Thân: Sửa Luật SME, xóa rào cản hộ kinh doanh, hỗ trợ trực tiếp

Cần thay đổi phương thức hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tại Hội thảo tham vấn chính sách, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, các ý kiến đã gợi mở định hướng hoàn thiện chính sách trong giai đoạn mới diễn ra ngày 23/6/2026.

TS. Nguyễn Văn Thân – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) đã đưa ra nhiều kiến nghị thẳng thắn, phản ánh đúng thực trạng và kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp. Với vai trò là đại biểu Quốc hội, ông cho rằng đây là thời điểm quan trọng để cải cách thể chế một cách thực chất, tạo động lực cho khu vực kinh tế tư nhân bứt phá.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Văn Thân cho rằng sau gần 10 năm triển khai, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa dù đã mang lại một số kết quả nhất định nhưng vẫn chưa tạo được tác động mạnh mẽ như kỳ vọng. Nhiều chính sách còn mang tính hình thức, thiếu tính khả thi và chưa thực sự đi vào đời sống doanh nghiệp.

Ông đánh giá cao sự đồng hành của các tổ chức quốc tế như Quỹ Châu Á và Chính phủ Australia trong việc hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho các hoạt động đối thoại chính sách. Theo ông, đây là cầu nối quan trọng giúp tiếng nói của doanh nghiệp đến gần hơn với các cơ quan hoạch định chính sách. Đồng thời, ông cũng kêu gọi chính cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc đóng góp ý kiến và nguồn lực, bởi đây chính là những chính sách liên quan trực tiếp đến quyền lợi và sự phát triển của họ.

TS. Nguyễn Văn Thân – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) (Ảnh: Phan Chính)

Một trong những nội dung được TS. Nguyễn Văn Thân nhấn mạnh là sự bất cập trong cách thức hỗ trợ doanh nghiệp hiện nay. Ông không đồng tình với cơ chế để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia gián tiếp thông qua các doanh nghiệp lớn trong các dự án đầu tư công.

Theo ông, cách làm này khiến doanh nghiệp nhỏ bị phụ thuộc, mất đi tính chủ động và đối mặt với nhiều rủi ro về dòng tiền. Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp SME rơi vào tình trạng bị chậm thanh toán, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

TS. Nguyễn Văn Thân đề xuất Nhà nước nên dành một tỷ lệ nhất định trong các dự án đầu tư công để giao trực tiếp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này không chỉ giúp họ nâng cao năng lực mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng hơn.

Bên cạnh đó, ông cũng thẳng thắn cho rằng nhiều quỹ hỗ trợ doanh nghiệp hiện nay hoạt động kém hiệu quả. Những mô hình không phát huy được tác dụng cần mạnh dạn loại bỏ để tránh lãng phí nguồn lực. Thay vào đó, cần xây dựng các cơ chế hỗ trợ trực tiếp, minh bạch và dễ tiếp cận hơn.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá hiệu quả chính sách thông qua các chỉ số cụ thể. Theo ông, cần có hệ thống đo lường rõ ràng để xác định doanh nghiệp nào được hỗ trợ, mức độ hiệu quả ra sao, từ đó điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn.

Xóa bỏ khái niệm hộ kinh doanh, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững

Một điểm đáng chú ý khác trong các kiến nghị của TS. Nguyễn Văn Thân là đề xuất xóa bỏ khái niệm “hộ kinh doanh”. Theo ông, đây là mô hình không còn phù hợp với xu thế phát triển hiện đại và cần được chuyển đổi sang hình thức doanh nghiệp.

Ông phân tích rằng trên thế giới không tồn tại khái niệm hộ kinh doanh như ở Việt Nam. Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, một cá nhân hoàn toàn có thể vận hành một doanh nghiệp hiệu quả. Việc duy trì mô hình hộ kinh doanh vô hình trung khiến nhiều người e ngại mở rộng quy mô, hạn chế sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

Việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp sẽ giúp các chủ thể này có tư cách pháp nhân rõ ràng, thuận lợi hơn trong tiếp cận vốn, mở rộng thị trường và minh bạch hóa hoạt động. Đây cũng là giải pháp quan trọng để đạt mục tiêu phát triển số lượng doanh nghiệp trong thời gian tới.

Toàn cảnh hội thảo (Ảnh: Phan Chính)

Liên quan đến chính sách thuế, TS. Nguyễn Văn Thân đưa ra quan điểm đáng chú ý: ưu đãi thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa không làm giảm nguồn thu ngân sách, mà ngược lại còn giúp tăng thu trong dài hạn. Khi được giảm gánh nặng thuế, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tái đầu tư, mở rộng sản xuất, từ đó tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế.

Ông cho rằng cần nhìn nhận chính sách thuế theo hướng nuôi dưỡng nguồn thu thay vì tận thu. Một nền kinh tế phát triển bền vững phải dựa trên sự lớn mạnh của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực SME – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế.

TS. Nguyễn Văn Thân khẳng định, sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với khu vực kinh tế tư nhân ngày càng rõ nét. Tuy nhiên, để biến sự quan tâm này thành động lực thực sự, cần có những bước cải cách mạnh mẽ và quyết liệt hơn trong thể chế.

Ông nhấn mạnh đây là “thời cơ vàng” để thực hiện những thay đổi mang tính đột phá, tạo nền tảng cho doanh nghiệp phát triển trong giai đoạn mới. VINASME sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối, tập hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp để đóng góp vào quá trình hoàn thiện chính sách.

Những kiến nghị của TS. Nguyễn Văn Thân không chỉ phản ánh tiếng nói của một tổ chức đại diện, mà còn là kỳ vọng chung của hàng triệu doanh nghiệp đang hoạt động trên thị trường. Một hệ thống chính sách minh bạch, thực chất và hiệu quả sẽ là chìa khóa để khu vực kinh tế tư nhân phát huy tối đa tiềm năng, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của nền kinh tế Việt Nam.