 |
| Hội thảo “Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh - tầm nhìn 100 năm”. Ảnh- Bích Liên |
Ngày 2 tháng 6 năm 2026, Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Tài chính tổ chức Hội thảo “Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh - tầm nhìn 100 năm”.
Hội thảo được xác định là diễn đàn khoa học đầu tiên của Thành phố trong quá trình triển khai lập quy hoạch tổng thể, trên cơ sở các định hướng lớn từ Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19 tháng 5 năm 2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.
Phát biểu định hướng tại hội thảo, ông Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, sau khi hợp nhất Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh mới có diện tích hơn 6.700 km², dân số trên 14 triệu người. Với quy mô này, Thành phố trở thành một siêu đô thị, trung tâm kinh tế lớn của cả nước và khu vực, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong phát triển kinh tế quốc gia.
Theo ông Minh, TP. Hồ Chí Minh hiện đóng góp hơn 23% GDP cả nước, trên 30% tổng thu ngân sách nhà nước và 20,7% kim ngạch xuất nhập khẩu. Những con số này cho thấy vai trò đặc biệt của Thành phố trong nền kinh tế Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu phải có một tư duy quy hoạch mới, đủ rộng, đủ dài hạn và đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.
 |
| Ông Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại buổi Hội thảo. Ảnh- Bích Liên |
Điểm đáng chú ý là quy hoạch lần này không chỉ nhằm sắp xếp không gian đô thị sau hợp nhất, mà còn hướng đến việc kiến tạo mô hình phát triển tích hợp, đồng bộ giữa không gian, hạ tầng, kinh tế, xã hội, môi trường và quản trị đô thị. Thành phố cần một cấu trúc phát triển mới để tránh chồng chéo, xung đột nội vùng, đồng thời phát huy tối đa lợi thế từng khu vực trong tổng thể chung.
Hội thảo tập trung thảo luận bốn nhóm vấn đề trọng tâm. Trước hết là khung chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, trong đó Thành phố cần xác định rõ vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Năm trụ cột kinh tế đột phá được đặt ra gồm công nghiệp công nghệ cao; logistics gắn với cảng biển, hàng không và khu mậu dịch tự do; trung tâm tài chính quốc tế; du lịch và công nghiệp văn hóa; giáo dục, y tế, khoa học và công nghệ. Ông Minh nhấn mạnh.
Đây là những trụ cột có tính dẫn dắt, nếu được quy hoạch và tổ chức thực hiện hiệu quả sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho Thành phố. Đặc biệt, với lợi thế của khu vực cảng biển, sân bay, công nghiệp, dịch vụ tài chính, thương mại và nguồn nhân lực chất lượng cao, Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất có điều kiện để hình thành một không gian kinh tế có sức cạnh tranh quốc tế.
Vấn đề thứ hai là định hướng cấu trúc không gian đô thị theo mô hình siêu đô thị đa cực, tích hợp và bền vững. Sau hợp nhất, nhiều trục kết nối vùng trước đây sẽ trở thành trục phát triển nội vùng của Thành phố mới. Vì vậy, quy hoạch cần tái cấu trúc lại không gian phát triển, xác định rõ vai trò của từng khu vực, từ trung tâm tài chính, thương mại, công nghiệp, cảng biển, logistics, du lịch biển, đô thị sáng tạo cho đến các vùng sinh thái, văn hóa và lịch sử.
Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là phát triển hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc. Thành phố Hồ Chí Minh mới không chỉ là một không gian kinh tế mở rộng, mà còn là nơi hội tụ nhiều lớp văn hóa, lịch sử, sinh thái và cộng đồng dân cư khác nhau. Quy hoạch 100 năm vì vậy phải tính đến sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, chất lượng sống, bảo tồn di sản và phát triển bền vững.
 |
| Các diễn giả, chuyên gia trong và ngoài nước tham dự Hội thảo. Ảnh- Bích Liên |
Vấn đề thứ ba là phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại. Hạ tầng giao thông vùng được xem là khung phát triển then chốt, đặc biệt trong bối cảnh Thành phố mới có quy mô không gian rất lớn, kết nối cả đô thị trung tâm, vùng công nghiệp, cảng biển, sân bay và các khu vực ven biển. Cùng với giao thông, quy hoạch cũng cần tính toán hệ thống năng lượng, cấp thoát nước, hạ tầng số, thông tin liên lạc trên nền tảng khoa học và công nghệ tiên tiến.
Vấn đề thứ tư là quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Đây là một trong những nội dung có ý nghĩa sống còn đối với một siêu đô thị ven sông, ven biển, chịu nhiều áp lực từ đô thị hóa, công nghiệp hóa, nước biển dâng, ngập lụt và biến đổi khí hậu. Thành phố cần xác định rõ các khu vực đa dạng sinh học cao, vùng đất ngập nước, vùng sinh thái cần bảo vệ; đồng thời thúc đẩy phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo và nâng cao khả năng chống chịu của đô thị.
Theo định hướng của Nghị quyết số 09-NQ/TW, việc xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới phải gắn với yêu cầu phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới, ổn định, lâu dài. Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm vì vậy được xem là nền tảng để Thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới với tư duy dài hạn hơn, quy mô lớn hơn và yêu cầu quản trị cao hơn.
Tại Hội thảo các chuyên nhà, nhà chiến lược cũng chỉ rõ các điểm nghẽn lớn đang cản trở khả năng bứt phá.
Theo ông Sầm Minh Tuấn- Phó gíam đốc Viện nghiên cứu thiết kế đô thị, Viện quy hoạch đô thị và Nông thôn Quốc gia- Bộ xây dựng đã trình bày trong tham luận những điểm nghẽn cần tháo gỡ để khơi thông nguồn lực phát triển : Điểm nghẽn đầu tiên là cấu trúc không gian chưa định hình rõ. Đô thị phát triển lan tỏa, thiếu kiểm soát; trung tâm hiện hữu quá tải; phân bố việc làm còn tập trung; thiếu các trung tâm phụ đủ mạnh; nhiều khu vực trung tâm có mật độ sử dụng đất chưa hiệu quả; vùng ven phát triển dàn trải; quỹ đất công nghiệp chuyển đổi chậm; mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng quanh metro chưa được khai thác đúng mức.
 |
| Ông Sầm Minh Tuấn- Phó gíam đốc Viện nghiên cứu thiết kế đô thị, Viện quy hoạch đô thị và Nông thôn Quốc gia- Bộ xây dựng trình bày tham luận tại Hội thảo |
Điểm nghẽn thứ hai là hạ tầng yếu, thiếu kết nối trong và ngoài Thành phố cũng như thiếu liên kết trong chuỗi giá trị. Các tuyến vành đai, cao tốc, đường sắt, cảng, sân bay, trung tâm logistics và giao thông công cộng khối lượng lớn chưa tạo thành một mạng lưới đồng bộ. Hệ quả là chi phí vận hành đô thị tăng, năng suất tổng thể của nền kinh tế không tăng tương xứng với quy mô, trong khi áp lực kẹt xe, ngập úng, ô nhiễm và giảm chất lượng sống ngày càng rõ.
Điểm nghẽn thứ ba là mô hình tăng trưởng kinh tế chưa thật sự phù hợp với tiềm năng. Tỷ trọng công nghệ cao chưa lớn; công nghiệp giá trị thấp còn nhiều; trung tâm tài chính quốc tế chưa hình thành; không gian đổi mới sáng tạo chưa rõ nét; nhân lực chất lượng cao chưa tập trung đủ mạnh. Những hạn chế này làm giảm khả năng lan tỏa, kết nối và chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thành phố trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị khu vực ngày càng gay gắt.
Điểm nghẽn thứ tư nằm ở quản trị và nguồn lực đầu tư. Việc thực hiện quy hoạch chưa hiệu quả, giải ngân đầu tư còn chậm, thiếu cơ chế điều phối hiệu quả giữa các đơn vị hành chính cũ và với các tỉnh trong vùng Đông Nam Bộ. Thành phố cũng thiếu công cụ quản lý đô thị thông minh, dữ liệu chưa liên thông, công nghệ quản trị chưa đáp ứng yêu cầu, nguồn lực đầu tư còn phân tán và hiệu quả sử dụng chưa cao.
Từ thực trạng đó, các đại biểu nêu nhận định rất đáng chú ý: thách thức lớn nhất của Thành phố Hồ Chí Minh mới không nằm ở việc thiếu tiềm năng phát triển, mà nằm ở khả năng tổ chức lại các nguồn lực và không gian phát triển thành một cấu trúc thống nhất, đa cực và vận hành hiệu quả. Nói cách khác, hợp nhất không thể chỉ dừng ở cộng địa giới hành chính, mà phải tạo ra sự hội tụ nguồn lực và cộng hưởng động lực phát triển.
Hội thảo lần này được kỳ vọng mở đầu cho chuỗi hoạt động nghiên cứu, tham vấn rộng rãi trong thời gian tới, nhằm huy động trí tuệ trong nước và quốc tế cho quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh. Với tầm nhìn 100 năm, quy hoạch không chỉ trả lời câu hỏi Thành phố sẽ phát triển như thế nào trong vài năm tới, mà còn đặt nền móng cho vị thế của Thành phố trong cả thế kỷ XXI và những giai đoạn tiếp theo.
Từ một đô thị đầu tàu kinh tế, Thành phố Hồ Chí Minh đang hướng tới mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế, tài chính, đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á. Để đạt được mục tiêu đó, quy hoạch tổng thể sau hợp nhất phải là bản thiết kế chiến lược, vừa có tầm nhìn dài hạn, vừa có khả năng triển khai thực chất, lấy người dân, doanh nghiệp, môi trường sống và năng lực cạnh tranh đô thị làm trung tâm.
