Bộ Xây dựng ban hành quy chuẩn mới về quy hoạch đô thị và nông thôn

Bộ Xây dựng đã chính thức ban hành Thông tư số 46/2026/TT-BXD, kèm theo đó là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch đô thị và nông thôn (QCVN 01:2026/BXD). Văn bản này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thay thế hoàn toàn Quy chuẩn QCVN 01:2021/BXD được ban hành theo Thông tư số 01/2021/TT-BXD trước đó. Quy chuẩn mới áp dụng thống nhất cho mọi tổ chức, cá nhân tham gia các hoạt động liên quan đến quy hoạch đô thị và nông thôn trên toàn quốc.

Quy chuẩn mới quy định rõ các yêu cầu kỹ thuật và nguyên tắc quản lý bắt buộc trong toàn bộ chu trình công tác quy hoạch: từ lập, thẩm định, phê duyệt, rà soát, điều chỉnh đến tổ chức thực hiện và quản lý quy hoạch đã được phê duyệt. So với phiên bản cũ, quy chuẩn này được xây dựng theo hướng cập nhật thực tiễn phát triển mới, bao quát đầy đủ hơn các khía cạnh của không gian sống, sản xuất và hạ tầng trên cả hai khu vực đô thị và nông thôn.

Bộ Xây dựng ban hành quy chuẩn mới về quy hoạch đô thị và nông thôn (Ảnh: Minh họa)

Đối với các yêu cầu chung, quy chuẩn đưa ra các nguyên tắc bắt buộc về dự báo phát triển, lựa chọn quỹ đất xây dựng, tổ chức không gian ở các cấp độ quy hoạch chung, phân khu và chi tiết. Đặc biệt, lần này đã bổ sung và làm rõ hơn yêu cầu về quy hoạch không gian xanh, không gian ngầm – những nội dung từng chưa được quy định chi tiết trong quy chuẩn cũ – cùng với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các khu chức năng trên địa bàn.

Về quy hoạch đô thị, văn bản nêu rõ các tiêu chuẩn cụ thể đối với đất dân dụng, đơn vị ở, hệ thống công trình dịch vụ công cộng, đất cây xanh và mặt nước. Các yêu cầu cũng được chia riêng cho khu vực phát triển mới và khu vực hiện hữu cần cải tạo, nâng cấp. Ngoài ra, quy chuẩn quy định chi tiết về cao độ nền, thoát nước, hệ thống giao thông, cấp – thoát nước, xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn, nghĩa trang, cung cấp năng lượng và chiếu sáng công cộng, cùng với việc bố trí công trình hạ tầng ngầm một cách khoa học, đồng bộ.

Đối với quy hoạch nông thôn, quy chuẩn mới tập trung vào lựa chọn đất xây dựng phù hợp với điều kiện tự nhiên, phân vùng phát triển và phân khu chức năng tại cấp xã. Các quy định về đất ở, dịch vụ công cộng, không gian cây xanh, khu vực sản xuất nông nghiệp và phi nông nghiệp được xây dựng phù hợp với đặc thù từng vùng. Đặc biệt, yêu cầu về phòng chống thiên tai, thảm họa, cải tạo giao thông nông thôn và nâng cao chất lượng hạ tầng cơ bản được đặt lên hàng đầu, hướng tới xây dựng nông thôn mới hiện đại, gắn kết bền vững với môi trường.

Một điểm mới đáng chú ý là quy định chi tiết cho quy hoạch khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao. Quy chuẩn nhấn mạnh, các khu công nghiệp phải đảm bảo nghiêm ngặt yêu cầu bảo vệ môi trường, xác định rõ khoảng cách an toàn với khu dân cư và các công trình quan trọng, hạn chế tối đa các tác động tiêu cực đến đời sống cộng đồng và hệ sinh thái xung quanh.

Tất cả các đơn vị tham gia lập, thẩm định, phê duyệt hay quản lý thực hiện quy hoạch, cũng như các cơ quan xây dựng quy chuẩn địa phương đều phải tuân thủ đầy đủ các quy định trong văn bản mới này. Các Sở Xây dựng, cơ quan quản lý quy hoạch tại địa phương có trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy chuẩn trên địa bàn, kịp thời xử lý các trường hợp vi phạm. Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục ban hành tài liệu hướng dẫn chi tiết và tổ chức phổ biến rộng rãi để các bên dễ dàng áp dụng thống nhất trên cả nước.