Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Trung Quốc ngày 15/5, khép lại chuyến thăm kéo dài ba ngày với những phát biểu tích cực về các thỏa thuận kinh doanh chưa đáp ứng kỳ vọng của thị trường. Cùng thời điểm, Bắc Kinh cảnh báo Washington không xử lý sai lệch vấn đề Đài Loan, đồng thời cho rằng cuộc chiến với Iran lẽ ra không nên xảy ra.
Chuyến thăm của ông Trump tới Trung Quốc, đối thủ chiến lược và kinh tế hàng đầu của Mỹ, là chuyến công du đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới nước này kể từ năm 2017. Mục tiêu của chuyến đi là đạt được các kết quả cụ thể nhằm củng cố mức độ ủng hộ đang suy giảm của ông trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có ý nghĩa quan trọng.
Hội nghị thượng đỉnh diễn ra trang trọng, từ các nghi thức đón tiếp đến quốc yến xa hoa và chuyến tham quan riêng tại một số khu vực được bố trí trước. Trong suốt sự kiện, ông Trump nhiều lần ca ngợi phía chủ nhà, nhấn mạnh sự nồng hậu và tầm vóc của nhà lãnh đạo Trung Quốc. Tại cuộc gặp chia tay Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở khu liên hiệp chính trị Trung Nam Hải, thủ đô Bắc Kinh, ông Trump nói: “Đây là một chuyến thăm tuyệt vời. Tôi cho rằng nhiều điều tốt đẹp đã đạt được từ chuyến đi này.”
Tuy nhiên, ngay trước cuộc gặp ngày 15/5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố thẳng thắn bày tỏ thất vọng về cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran. Cơ quan này nhấn mạnh xung đột lẽ ra không nên xảy ra và không có lý do để tiếp diễn, đồng thời cho biết Trung Quốc ủng hộ các nỗ lực hướng tới một thỏa thuận hòa bình nhằm giảm tác động nghiêm trọng đến nguồn cung năng lượng và kinh tế toàn cầu.
Ông Donald Trump cho biết hai nước Mỹ - Trung đã trao đổi về Iran và có quan điểm rất gần nhau, dù ông Tập Cận Bình không đưa ra bình luận công khai.
Giới quan sát cho rằng ông Trump sẽ thúc đẩy Trung Quốc dùng ảnh hưởng với Iran để hướng tới một thỏa thuận. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích nghi ngờ liệu ông Tập Cận Bình có sẵn sàng gây sức ép mạnh lên Tehran hoặc chấm dứt hỗ trợ quân sự cho nước này hay không, khi Iran vẫn là đối trọng chiến lược của Bắc Kinh trước Mỹ.
Bản tóm tắt ngắn của Mỹ về cuộc đàm phán hôm thứ Năm (14/5) nhấn mạnh điều Nhà Trắng gọi là mong muốn chung của hai nhà lãnh đạo: mở lại eo biển Hormuz ngoài khơi Iran, tuyến vận chuyển từng chiếm 1/5 lưu lượng dầu khí toàn cầu, và sự quan tâm rõ rệt của ông Tập Cận Bình đối với dầu Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Đông. Patricia Kim, chuyên gia chính sách đối ngoại tại Viện Brookings, nhận định rằng Trung Quốc không đưa ra cam kết cụ thể nào liên quan đến Iran.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết hai bên đã đạt thỏa thuận về nông sản và tiến triển trong việc xây dựng các cơ chế quản lý thương mại cho tương lai, với kế hoạch xác định 30 tỷ đô la hàng hóa không nhạy cảm.
Dù vậy, thông tin chi tiết về các thỏa thuận vẫn rất hạn chế và chưa có dấu hiệu đột phá nào trong việc Trung Quốc mua chip AI H200 tiên tiến của Nvidia, dù CEO Jensen Huang bất ngờ tham gia chuyến đi vào phút chót.
Ông Trump nói với Fox News rằng Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay Boeing, đánh dấu đơn hàng máy bay thương mại do Mỹ sản xuất đầu tiên của nước này trong gần một thập kỷ. Tuy nhiên, con số này thấp hơn nhiều so với mức khoảng 500 chiếc mà thị trường kỳ vọng, khiến cổ phiếu Boeing giảm hơn 4%.
Chim Lee, nhà phân tích cấp cao về Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit, nhận định rằng hội nghị thượng đỉnh có thể giúp trấn an thị trường về mặt chiến lược, nhưng không tạo nhiều ấn tượng về nội dung.
Cổ phiếu Trung Quốc giảm trong ngày 15/5 vì hội nghị giữa lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới không mang lại đủ thỏa thuận để khơi dậy kỳ vọng của giới đầu tư.
Kết quả đáng chú ý nhất của hội nghị có thể là việc duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh được thiết lập từ cuộc gặp tháng 10, khi ông Trump tạm dừng áp thuế ba chữ số lên hàng hóa Trung Quốc và ông Tập Cận Bình chưa siết thêm nguồn cung đất hiếm quan trọng.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, người tháp tùng ông Trump, nói với Bloomberg TV hôm thứ Sáu rằng chưa có quyết định nào về việc gia hạn thỏa thuận đình chiến sau khi thỏa thuận này hết hạn vào cuối năm.
Dù chưa đạt được nhiều thỏa thuận, hai bên vẫn đánh giá cao nền tảng quan hệ mà ông Tập Cận Bình gọi là quan trọng nhất thế giới. Tại quốc yến hôm 14/5, Ngoại trưởng Marco Rubio nói: “Chúng ta phải làm cho mối quan hệ này vận hành hiệu quả và không bao giờ được phá hỏng nó.”
