Thắng lợi lớn của báo chí châu Âu bắt nguồn từ vụ kiện giữa Meta và Cơ quan quản lý truyền thông Italia (AGCOM). Trước đó, Meta phản đối các tiêu chí tính toán thù lao mà phía Italia đưa ra, cho rằng cơ quan quản lý đã vượt quá thẩm quyền.
 |
| Australia đã tìm ra cách để buộc các tập đoàn công nghệ lớn vốn đang chần chừ phải bắt đầu trả tiền cho những tin tức làm gia tăng giá trị cho các nền tảng của họ (Ảnh: https://nhandan.vn) |
Tuy nhiên, phán quyết mới nhất của CJUE đã dập tắt mọi nỗ lực né tránh trách nhiệm của các nền tảng số khi xác nhận tính hợp pháp của cơ chế "quyền liên quan". Theo đó, việc trả tiền cho nội dung báo chí trực tuyến không còn là sự tự nguyện mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý khi có hành vi khai thác nội dung.
Tòa án tối cao của EU đã chỉ rõ những nguyên tắc buộc các nền tảng phải tuân thủ nghiêm ngặt trong quá trình thương thảo. Đáng chú ý, các cơ quan quản lý quốc gia có quyền áp đặt hàng loạt nghĩa vụ lên những "ông lớn" công nghệ như buộc tham gia đàm phán, cung cấp dữ liệu doanh thu cần thiết để tính toán thù lao và cấm giảm hiển thị nội dung báo chí trong suốt thời gian thương lượng. CJUE lập luận rằng các nhà xuất bản thường ở thế yếu, trong khi chỉ các nền tảng mới nắm giữ dữ liệu về giá trị kinh tế thực tế tạo ra từ tin tức, do đó cần có cơ chế bảo vệ để tránh việc báo chí bị chèn ép bất công.
Phán quyết này ngay lập tức tiếp thêm sức mạnh cho các quốc gia đang tiên phong siết chặt trách nhiệm của Big Tech, điển hình là Pháp. Hiện nay, Thượng viện Pháp đang xem xét dự luật cho phép cơ quan chức năng can thiệp trực tiếp để xác định mức chi trả nếu hai bên không đạt được thỏa thuận chung. Thông điệp từ CJUE rất rõ ràng: Trong kỷ nguyên số, những đơn vị sản xuất nội dung gốc phải được hưởng lợi ích tương xứng, thay vì để các nền tảng số thâu tóm phần lớn doanh thu quảng cáo dựa trên công sức của đội ngũ phóng viên, biên tập viên.
Dưới góc nhìn của giới quan sát, đây không chỉ là câu chuyện tiền bạc mà còn là cuộc chiến bảo vệ sự tồn vong của báo chí chính thống. Việc siết chặt trách nhiệm của các tập đoàn công nghệ sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch hơn, nơi các cơ quan báo chí có thêm nguồn lực tài chính để duy trì hoạt động và chống lại tin giả.
Phán quyết từ châu Âu được kỳ vọng sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền, thúc đẩy nhiều quốc gia khác trên thế giới sớm ban hành các khung pháp lý tương tự để bảo vệ chủ quyền nội dung số của quốc gia mình.
