Mỹ đã cho phép khoảng 10 công ty Trung Quốc mua H200, dòng chip AI mạnh thứ hai của Nvidia. Tuy nhiên, theo ba nguồn thạo tin, đến nay vẫn chưa có lô hàng nào được giao. Điều này khiến một thương vụ công nghệ lớn rơi vào bế tắc, trong lúc Giám đốc điều hành Nvidia, ông Hoàng Nhân Huân, đang tìm cách tạo đột phá tại Trung Quốc trong tuần này.
Theo một nguồn tin, ông Hoàng ban đầu không có tên trong phái đoàn Nhà Trắng tới Bắc Kinh, nhưng đã tham gia chuyến đi sau lời mời của Tổng thống Donald Trump. Ông Trump đã đón người đứng đầu Nvidia tại Alaska trên đường tới hội nghị thượng đỉnh với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, làm dấy lên hy vọng chuyến đi có thể tháo gỡ bế tắc trong việc bán chip H200 tại Trung Quốc.
Diễn biến này cho thấy cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung không chỉ làm chậm các giao dịch mới mà còn cản trở cả những thương vụ đã được phê duyệt. Nvidia, công ty giá trị nhất thế giới và nhà sản xuất chip hàng đầu, vì thế rơi vào thế kẹt giữa các ưu tiên quốc gia đối nghịch.
Trước khi Mỹ siết chặt hạn chế xuất khẩu, Nvidia nắm khoảng 95% thị phần chip tiên tiến tại Trung Quốc. Thị trường này từng đóng góp 13% doanh thu của hãng, và ông Hoàng Nhân Huân trước đây ước tính riêng thị trường AI tại đây sẽ đạt 50 tỷ USD trong năm nay.
Theo các nguồn tin giấu tên, Bộ Thương mại Mỹ đã phê duyệt cho khoảng 10 công ty Trung Quốc, trong đó có Alibaba, Tencent, ByteDance và JD.com, mua chip H200 của Nvidia. Một số nhà phân phối như Lenovo và Foxconn cũng được cấp phép. Người mua có thể đặt hàng trực tiếp từ Nvidia hoặc thông qua các nhà phân phối này, với hạn mức tối đa 75.000 chip cho mỗi khách hàng theo điều khoản cấp phép của Mỹ. Danh tính đầy đủ của các bên được chấp thuận, cũng như quan hệ của họ với Nvidia và các nhà phân phối được ủy quyền đối với dòng chip AI này, trước nay chưa từng được công bố.
Một phát ngôn viên Bộ Thương mại Mỹ, cơ quan giám sát các biện pháp kiểm soát xuất khẩu như với chip H200, từ chối bình luận. Trong khi đó, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cùng Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia cũng không phản hồi đề nghị bình luận.
Lenovo đã xác nhận với Reuters rằng công ty là một trong những đơn vị được phép bán chip H200 tại Trung Quốc theo giấy phép xuất khẩu của Nvidia. Trong khi đó, Nvidia, Alibaba, Tencent, ByteDance, JD.com và Foxconn chưa phản hồi đề nghị bình luận.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) ngày 14/5, ông Hoàng Nhân Huân bày tỏ hy vọng ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình sẽ tận dụng các cuộc đàm phán tại Bắc Kinh để cải thiện quan hệ song phương.
Dù đã được Mỹ phê duyệt, các thương vụ vẫn bị đình lại sau khi nhiều công ty Trung Quốc rút lui theo chỉ đạo từ Bắc Kinh, theo một nguồn tin. Nguồn này cho biết sự thay đổi lập trường của Trung Quốc một phần xuất phát từ những điều chỉnh phía Mỹ, dù bản chất cụ thể của các thay đổi đó vẫn chưa rõ.
Một nguồn tin khác cho biết áp lực tại Bắc Kinh đang gia tăng theo hướng chặn hoặc kiểm duyệt chặt hơn các đơn đặt hàng này.
Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cũng đưa ra nhận định tương tự. Trong một phiên điều trần tại Thượng viện tháng trước, ông nói chính phủ Trung Quốc chưa cho phép các doanh nghiệp mua chip vì muốn dồn nguồn lực cho ngành công nghiệp trong nước.
Sự dè dặt của Bắc Kinh phản ánh một tính toán chiến lược: họ lo nhập khẩu chip sẽ làm suy yếu nỗ lực phát triển AI nội địa. Dù chip AI Trung Quốc vẫn kém Nvidia, các công ty như DeepSeek ngày càng nhấn mạnh việc sử dụng chip trong nước, trong đó có sản phẩm do Huawei phát triển.
Xu hướng chuyển sang Huawei cho thấy vị thế ngày càng mong manh của Nvidia tại Trung Quốc. Ông Hoàng Nhân Huân từng cảnh báo các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đang làm xói mòn chỗ đứng của công ty, đồng thời cho biết thị phần bộ tăng tốc AI của Nvidia tại Trung Quốc thực tế đã giảm về 0.
Tiến trình hoàn tất thương vụ còn bị cản trở bởi hàng loạt yêu cầu phức tạp từ cả hai phía. Theo quy định của Mỹ ban hành hồi tháng 1, bên mua Trung Quốc phải chứng minh đã áp dụng đầy đủ quy trình an ninh và sẽ không sử dụng chip cho mục đích quân sự.
Nvidia cũng phải xác nhận có đủ hàng tồn kho tại Mỹ để thực hiện giao dịch.
Ông Trump đã đàm phán một thỏa thuận theo đó Mỹ sẽ nhận 25% doanh thu từ việc bán chip. Cấu trúc này buộc chip phải đi qua lãnh thổ Mỹ trước khi được chuyển sang Trung Quốc, do luật Mỹ không cho phép áp trực tiếp phí xuất khẩu.
Song, thỏa thuận này làm dấy lên lo ngại tại Bắc Kinh về nguy cơ bị can thiệp hoặc xuất hiện các lỗ hổng tiềm ẩn, dù các nguồn tin cho rằng đây chủ yếu là một cách lách luật.
Hoạt động giám sát tại Trung Quốc cũng được siết chặt hơn sau khi Quốc vụ viện ban hành hai quy định mới về an ninh chuỗi cung ứng, qua đó thúc đẩy nỗ lực trên toàn chính phủ nhằm rà soát và loại bỏ các nguồn cung nước ngoài tiềm ẩn rủi ro.
Việc tiếp tục trì hoãn được những người theo đường lối cứng rắn với Trung Quốc tại Washington hoan nghênh. Họ bác bỏ lập luận của chính quyền Trump rằng các thương vụ bán chip như vậy có thể ngăn đối thủ Trung Quốc thu hẹp khoảng cách với các nhà thiết kế chip Mỹ.
Chris McGuire, chuyên gia cấp cao về Trung Quốc và công nghệ mới nổi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào cho phép Nvidia bán thêm chip cho Trung Quốc cũng đồng nghĩa các công ty Mỹ sẽ có ít chip hơn, qua đó làm thu hẹp lợi thế AI của Mỹ trước Trung Quốc. Theo ông, điều đáng chú ý là Tổng thống Trump vẫn liên tục bị thuyết phục đặt lợi ích của Nvidia lên trên lợi ích quốc gia.
