Trung Quốc siết quy định SPS, doanh nghiệp xuất khẩu đối mặt yêu cầu mới

Ngày 14/5, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị “Cập nhật và phổ biến thông tin các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Nghị định số 280 của Trung Quốc”.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết việc tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTAs), đặc biệt là Hiệp định RCEP, đã mở ra nhiều cơ hội cho nông sản, thực phẩm Việt Nam tiếp cận sâu hơn với các thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là yêu cầu ngày càng cao của các nước nhập khẩu đối với an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, truy xuất nguồn gốc, ghi nhãn, bao gói và quản lý vùng nguyên liệu.

Toàn cảnh Hội nghị “Cập nhật và phổ biến thông tin các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Nghị định số 280 của Trung Quốc”.

Theo Thứ trưởng Võ Văn Hưng, trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu chuyển mạnh sang minh bạch hóa và kiểm soát chất lượng theo chuỗi giá trị, việc đáp ứng các yêu cầu SPS không còn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hiệp định RCEP hiện kết nối các nền kinh tế lớn trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương gồm ASEAN cùng Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. Việc thực thi hiệu quả các cam kết SPS trong RCEP không chỉ giúp mở rộng thị trường xuất khẩu mà còn đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao năng lực tuân thủ tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật theo thông lệ quốc tế.

Nghị định số 280 tạo thêm yêu cầu đối với doanh nghiệp xuất khẩu

Đối với thị trường Trung Quốc - một trong những thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam - hệ thống quản lý thực phẩm nhập khẩu đang được hoàn thiện theo hướng chặt chẽ và đồng bộ hơn.

Đáng chú ý, ngày 14/10/2025, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) ban hành Nghị định số 280 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm ở nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc. Nghị định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/6/2026, thay thế Lệnh 248 trước đây.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đây là thay đổi quan trọng, tác động trực tiếp tới cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất, chế biến của Việt Nam đang hoặc sẽ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.

Trung Quốc siết quy định SPS, doanh nghiệp xuất khẩu đối mặt yêu cầu mới

Bên cạnh Nghị định số 280, Trung Quốc cũng liên tục cập nhật các yêu cầu mới liên quan đến đăng ký cơ sở sản xuất, kiểm soát an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, ghi nhãn, bao gói và truy xuất nguồn gốc thông qua Thông báo số 219 ngày 7/11/2025 và Thông báo số 27 ngày 18/3/2026.

Các cơ quan quản lý cho rằng nếu doanh nghiệp không chủ động nắm bắt quy định mới, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, điều kiện sản xuất và hệ thống kiểm soát chất lượng theo yêu cầu, nguy cơ gián đoạn xuất khẩu hoàn toàn có thể xảy ra.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định nâng cao năng lực thực thi SPS là nhiệm vụ trọng tâm nhằm chuyển từ tư duy “đáp ứng yêu cầu thị trường” sang “chủ động xây dựng năng lực cạnh tranh bằng tiêu chuẩn, chất lượng và tính minh bạch”.

Chủ động chuẩn hóa chuỗi sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh

Tại hội nghị, các chuyên gia và cơ quan quản lý đã cập nhật nhiều nội dung liên quan đến quy định SPS trong RCEP; Nghị định số 280 và các thông báo mới của GACC; hướng dẫn đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm có nguồn gốc thực vật, động vật và thủy sản xuất khẩu sang Trung Quốc.

Đồng thời, hội nghị cũng phổ biến quy định về ghi nhãn, bao gói nông sản thực phẩm của một số thị trường trong khu vực RCEP.

Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam cho rằng hội nghị là dịp để các địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và hợp tác xã cập nhật kịp thời quy định mới, đồng thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình đăng ký và duy trì điều kiện xuất khẩu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp chủ động rà soát toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến và xuất khẩu; tăng cường kiểm soát chất lượng; chuẩn hóa hồ sơ, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần thường xuyên cập nhật quy định SPS của các thị trường nhập khẩu nhằm nâng cao khả năng thích ứng và năng lực cạnh tranh trong bối cảnh yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, việc thực thi hiệu quả các quy định SPS và đáp ứng yêu cầu mới từ thị trường Trung Quốc sẽ góp phần thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam theo hướng an toàn, chất lượng, minh bạch và bền vững.

Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ hiện là các vùng sản xuất nông sản trọng điểm, cung ứng nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, hồ tiêu, trái cây, sản phẩm chăn nuôi, lâm sản và thực phẩm chế biến. Đây cũng là những khu vực cần ưu tiên nâng cao năng lực tuân thủ SPS, xây dựng vùng nguyên liệu an toàn và phát triển chuỗi sản xuất bền vững.