Quy hoạch đường bộ mới hướng tới hơn 10.000km cao tốc toàn quốc năm 2050

Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được điều chỉnh và công bố, đánh dấu bước cập nhật quan trọng trong định hướng phát triển hạ tầng giao thông quốc gia. Theo đó, đến năm 2050, cả nước dự kiến có 46 tuyến cao tốc với tổng chiều dài hơn 10.100km, vượt mốc 10.000km lần đầu tiên trong quy hoạch.

Thông tin được đưa ra tại hội nghị công bố do Cục Đường bộ Việt Nam tổ chức sáng 23/7. So với quy hoạch trước, lần điều chỉnh này bổ sung thêm 5 tuyến cao tốc mới, đồng thời điều chỉnh quy mô, tiến trình đầu tư của một số tuyến quan trọng nhằm phù hợp hơn với nhu cầu phát triển thực tế.

Bên cạnh hệ thống cao tốc, quy hoạch cũng xác định mạng lưới quốc lộ gồm 136 tuyến với tổng chiều dài khoảng 26.340km. Một số tuyến quốc lộ được điều chỉnh phạm vi, trong khi 36 tuyến được chuyển về cho địa phương quản lý, góp phần phân cấp mạnh mẽ hơn trong quản lý hạ tầng giao thông.

Quy hoạch đường bộ mới hướng tới hơn 10.000km cao tốc toàn quốc năm 2050. (Ảnh: Minh họa)

Trong cấu trúc tổng thể, hai trục cao tốc Bắc - Nam tiếp tục giữ vai trò xương sống. Tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông kéo dài từ cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) đến Đất Mũi (Cà Mau) với chiều dài khoảng 2.158km, quy mô từ 4 đến 12 làn xe. Trong khi đó, tuyến phía Tây nối từ Tuyên Quang đến An Giang, dài khoảng 1.249km, quy mô từ 4 đến 6 làn xe.

Theo quy hoạch, khu vực phía Bắc sẽ phát triển 15 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 2.842km; miền Trung và Tây Nguyên có 14 tuyến, dài khoảng 1.746km; khu vực phía Nam có 10 tuyến với chiều dài khoảng 1.385km. Các tuyến này đều được thiết kế với quy mô từ 4 đến 10 làn xe, tùy theo nhu cầu vận tải từng khu vực.

Đáng chú ý, hệ thống vành đai đô thị cũng được xác định rõ trong quy hoạch. Hà Nội sẽ có 3 tuyến vành đai với tổng chiều dài khoảng 427km, trong khi TP.HCM có 2 tuyến với chiều dài khoảng 299km. Đây là những dự án có ý nghĩa đặc biệt trong việc giảm tải giao thông nội đô và thúc đẩy phát triển không gian đô thị.

Việc bổ sung 5 tuyến cao tốc mới được xem là điểm nhấn của lần điều chỉnh này. Trong đó có tuyến vành đai miền núi phía Bắc dài khoảng 327km, kết nối các tỉnh từ Cao Bằng đến Sơn La, mở ra không gian phát triển mới cho khu vực trung du và miền núi.

Bên cạnh đó, tuyến vành đai trung du phía Bắc dài khoảng 378km sẽ kết nối các cửa khẩu với khu vực Tây Bắc, góp phần thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế vùng. Một số tuyến khác như Hà Tĩnh - Cầu Treo, Huế - A Lưới hay Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa - Bu Prăng cũng được bổ sung nhằm tăng cường kết nối giữa các khu vực còn nhiều tiềm năng.

Ngoài ra, tiến trình đầu tư của một số tuyến hiện hữu cũng được điều chỉnh, trong đó có các đoạn thuộc cao tốc Bắc - Nam phía Tây và nhiều tuyến liên vùng quan trọng khác. Việc điều chỉnh này nhằm đảm bảo tính khả thi về nguồn lực và phù hợp với nhu cầu phát triển trong từng giai đoạn.

Một điểm đáng chú ý trong quy hoạch lần này là việc tăng quyền chủ động cho các địa phương. Theo đó, các địa phương được phép đầu tư trước thời hạn đối với các tuyến dự kiến triển khai sau năm 2030, nếu có khả năng cân đối nguồn lực và chịu trách nhiệm về hiệu quả đầu tư.

Phát biểu tại hội nghị, lãnh đạo Cục Đường bộ Việt Nam nhấn mạnh rằng quy hoạch mạng lưới đường bộ là quy hoạch ngành quốc gia, đóng vai trò định hướng tổng thể cho phát triển hạ tầng giao thông. Đây cũng là cơ sở để huy động nguồn lực đầu tư, tăng cường liên kết vùng và kết nối các trung tâm kinh tế, đô thị, cửa khẩu, cảng biển và cảng hàng không.

Việc điều chỉnh quy hoạch lần này không chỉ liên quan đến mạng lưới tuyến, mà còn bao gồm cả nhu cầu sử dụng đất và nhu cầu vốn đầu tư. Điều này giúp các địa phương có cơ sở rõ ràng hơn trong việc lập kế hoạch phát triển, đồng thời nâng cao tính chủ động trong triển khai dự án.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng lưu ý rằng quy hoạch chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ và gắn với khả năng cân đối nguồn lực. Do đó, các bộ, ngành và địa phương cần chủ động rà soát, cập nhật quy hoạch cấp tỉnh và các quy hoạch liên quan, đảm bảo tính thống nhất và khả thi.

Một yêu cầu quan trọng khác là quản lý chặt chẽ quỹ đất và hành lang an toàn đường bộ, tránh tình trạng lấn chiếm hoặc sử dụng sai mục đích, gây khó khăn cho việc triển khai dự án trong tương lai. Đồng thời, cần xác định rõ thứ tự ưu tiên đầu tư, tập trung vào các dự án có tính lan tỏa cao và khả năng kết nối mạnh.

Đối với các tuyến quốc lộ được điều chuyển về địa phương, việc bàn giao, tiếp nhận và quản lý cần được thực hiện chặt chẽ, đảm bảo giao thông thông suốt và an toàn, không ảnh hưởng đến các dự án đang triển khai.

Trong thời gian tới, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để hướng dẫn triển khai quy hoạch, đồng thời theo dõi, tổng hợp các khó khăn, vướng mắc phát sinh nhằm kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý.

Việc hoàn thiện và triển khai hiệu quả quy hoạch đường bộ không chỉ góp phần nâng cao năng lực hạ tầng giao thông, mà còn tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển bền vững trong dài hạn.