Tăng tốc chuẩn bị đầu tư cao tốc Bảo Hà - Lai Châu trước mốc năm 2030

Trong bối cảnh hạ tầng giao thông được xác định là một trong những động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vùng, dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu đang được đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư với hàng loạt yêu cầu bổ sung quan trọng về cơ sở khoa học, phương án tài chính và hiệu quả tổng thể.

Theo kết luận mới đây của lãnh đạo Bộ Xây dựng, việc giao UBND tỉnh Lai Châu làm cơ quan chủ quản triển khai công tác chuẩn bị đầu tư dự án được đánh giá là phù hợp với quy định hiện hành của Luật Đầu tư công. Đây là bước đi quan trọng nhằm tăng tính chủ động cho địa phương trong việc hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh tiến độ dự án chiến lược này.

Tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu có chiều dài dự kiến hơn 163km, điểm đầu kết nối với cao tốc Nội Bài - Lào Cai tại nút giao IC16, và điểm cuối tại cửa khẩu Ma Lù Thàng. Tuyến đường được kỳ vọng sẽ mở ra trục giao thông huyết mạch, kết nối vùng Tây Bắc với các trung tâm kinh tế lớn, đồng thời tăng cường giao thương với Trung Quốc thông qua hệ thống cửa khẩu.

Ảnh minh họa.

Tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả đầu tư, Bộ Xây dựng đã đưa ra nhiều yêu cầu cụ thể đối với tỉnh Lai Châu và các đơn vị liên quan. Trong đó, một trong những nội dung quan trọng hàng đầu là việc bổ sung dự báo nhu cầu vận tải.

Theo các chuyên gia, dự báo nhu cầu vận tải đóng vai trò nền tảng trong việc xác định quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như thời điểm đầu tư của dự án. Nếu dự báo không chính xác, dự án có thể rơi vào tình trạng quá tải hoặc lãng phí nguồn lực do công suất không được khai thác hết.

Do đó, việc xây dựng các kịch bản dự báo cần bám sát định hướng phát triển kinh tế - xã hội của khu vực, đồng thời cập nhật đầy đủ quy hoạch hạ tầng giao thông, đô thị, công nghiệp và dịch vụ dọc tuyến. Những yếu tố như tăng trưởng thương mại biên giới, khai thác khoáng sản hay phát triển logistics đều cần được đưa vào mô hình tính toán để đảm bảo độ tin cậy cao nhất.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu làm rõ sự cần thiết đầu tư dự án trong mối liên hệ với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Không chỉ đơn thuần là một tuyến giao thông, cao tốc Bảo Hà - Lai Châu còn được kỳ vọng tạo ra không gian phát triển mới, thúc đẩy hình thành các khu đô thị, khu công nghiệp và dịch vụ dọc tuyến.

Đặc biệt, tuyến cao tốc này có ý nghĩa quan trọng về mặt quốc phòng - an ninh khi góp phần tăng cường khả năng kết nối, kiểm soát khu vực biên giới, đồng thời hỗ trợ công tác ứng phó trong các tình huống khẩn cấp.

Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu đánh giá toàn diện hiệu quả đầu tư dự án. Không chỉ dừng lại ở hiệu quả tài chính, dự án cần được phân tích sâu về hiệu quả kinh tế - xã hội, tác động đến giảm nghèo, nâng cao đời sống người dân và phát triển bền vững khu vực Tây Bắc.

Việc lựa chọn phương thức đầu tư cũng là bài toán then chốt. Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu, so sánh kỹ lưỡng giữa đầu tư công và hình thức đối tác công tư (PPP) để tìm ra phương án tối ưu. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn hạn chế, việc huy động nguồn lực xã hội hóa thông qua PPP có thể là hướng đi phù hợp, song cần đảm bảo cơ chế chia sẻ rủi ro minh bạch, hấp dẫn nhà đầu tư.

Ngoài ra, vấn đề sử dụng đất, đặc biệt là đất rừng, cũng được đặt ra như một yêu cầu bắt buộc phải rà soát kỹ lưỡng. Quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất cần tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật, đồng thời cân nhắc hài hòa giữa mục tiêu phát triển hạ tầng và bảo vệ môi trường sinh thái.

Một điểm đáng lưu ý là Bộ Xây dựng cũng yêu cầu loại bỏ các đề xuất cơ chế đặc thù không phù hợp hoặc vượt thẩm quyền, như chỉ định thầu hay bố trí vốn chưa đúng quy định. Điều này cho thấy định hướng minh bạch, tuân thủ pháp luật đang được đặt lên hàng đầu trong quá trình triển khai dự án.

Trong quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia, tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu được định hướng điều chỉnh lộ trình đầu tư trước năm 2030. Nếu được triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là cú hích lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội khu vực Tây Bắc, một trong những vùng còn nhiều khó khăn nhưng giàu tiềm năng.

Nhìn tổng thể, dự án không chỉ mang ý nghĩa về hạ tầng mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp khai thác hiệu quả lợi thế địa lý, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, việc chuẩn bị đầu tư cần được thực hiện một cách bài bản, khoa học và thận trọng, đảm bảo mỗi quyết định đều dựa trên những tính toán chính xác và tầm nhìn dài hạn.