Tại cuộc họp của nhóm Bộ tứ Kim cương (Quad) ngày thứ Ba (26/5), Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar cho biết Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ cần xử lý các điểm nghẽn về kết nối và tình trạng tập trung nguồn lực. Ông nhấn mạnh rằng các nước phải giải quyết những vấn đề như tăng cường khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, tháo gỡ điểm nghẽn kết nối, thúc đẩy sản xuất, giảm sự tập trung nguồn lực và khắc phục các thiếu hụt trong hạ tầng thiết yếu.
Cuộc hội đàm giữa các bộ trưởng ngoại giao của nhóm Quad, gồm Ngoại trưởng Australia Penny Wong, Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, là cuộc gặp cấp bộ trưởng lần thứ ba của cơ chế này kể từ tháng 9 năm 2024. Theo chương trình dự kiến, cuộc họp diễn ra trong chưa đầy một giờ, sau đó các trưởng đoàn sẽ đưa ra tuyên bố riêng.
Cuộc họp của nhóm Quad diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran được cho là đang tiến gần tới một thỏa thuận khả dĩ nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài ba tháng và khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz. Bốn quốc gia thành viên đều bày tỏ quan ngại trước sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, ông Rubio, người đã tới Ấn Độ hôm thứ Bảy trong khuôn khổ chuyến thăm kéo dài bốn ngày nhằm củng cố quan hệ với New Delhi, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Phát biểu khai mạc, ông Rubio cho biết mục tiêu chung của nhóm trong năm qua là đưa diễn đàn này vượt ra ngoài khuôn khổ trao đổi, thảo luận đơn thuần để trở thành một cơ chế có khả năng triển khai hành động thực chất nhằm xử lý các vấn đề đặt ra.
Gần đây, ông Rubio cho biết Mỹ mong muốn nhóm Quad triển khai những biện pháp cụ thể liên quan đến các vấn đề như an ninh hàng hải và khoáng sản thiết yếu, đồng thời khẳng định các nhà ngoại giao sẽ tiếp tục thúc đẩy tiến trình hướng tới một cuộc gặp giữa lãnh đạo bốn nước vào cuối năm nay.
Ông Rubio cho biết hiện chưa có thời điểm cụ thể cho cuộc gặp này, song bày tỏ kỳ vọng rằng trong năm nay bốn nhà lãnh đạo sẽ có thể thu xếp một thời điểm phù hợp để cùng hội đàm.
Tokyo đặc biệt quan tâm đến việc đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản quan trọng sau khi Bắc Kinh ngừng vận chuyển một số vật liệu phục vụ các ngành hàng không vũ trụ, quốc phòng và sản xuất chip sang Nhật Bản do tranh chấp ngoại giao.
Việc Tehran đóng cửa tuyến đường thủy quan trọng này đã làm đảo lộn thị trường năng lượng và gây gián đoạn nền kinh tế toàn cầu, một vấn đề có khả năng sẽ được nêu bật trong các cuộc thảo luận của nhóm Quad.
Trong các kỳ họp trước, nhóm Quad đã đề xuất nhiều sáng kiến nhằm thúc đẩy việc duy trì trật tự hàng hải tự do và rộng mở tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, thông qua việc tăng cường năng lực thu thập và chia sẻ thông tin về diễn biến trên biển.
Tuần trước, một quan chức Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết Tokyo dự kiến chương trình nghị sự sẽ đề cập đến xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran, cùng các diễn biến căng thẳng tại Biển Hoa Đông và Biển Đông, nơi việc gia tăng hiện diện quân sự của Trung Quốc trên các vùng biển tranh chấp đã làm gia tăng mức độ căng thẳng với Nhật Bản, Philippines và một số quốc gia khác.
Về phía mình, Bắc Kinh cho rằng nhóm Quad mang dáng dấp của một cơ chế theo tư duy Chiến tranh Lạnh, với mục tiêu kiềm chế đà phát triển của Trung Quốc.
Ấn Độ cũng tồn tại bất đồng về lãnh thổ với Trung Quốc, mặc dù Thủ tướng Narendra Modi thời gian gần đây đã phát đi tín hiệu cho thấy New Delhi sẵn sàng cải thiện quan hệ với Bắc Kinh trong bối cảnh xuất hiện những căng thẳng với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.
New Delhi đã thúc giục ông Trump thăm Ấn Độ; chuyến đi này được cho là có thể gắn với việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh Quad. Trong khi đó, một số nhà phân tích đặt vấn đề liệu việc thiếu vắng sự tham gia ở cấp lãnh đạo có thể làm suy giảm vai trò và ý nghĩa của cơ chế Quad hay không.
