Ông Phan Văn Mãi: Sửa Luật doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng đột phá

Tại buổi làm việc giữa đoàn công tác Quốc hội với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), ông Phan Văn Mãi – Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội – đã đưa ra những định hướng quan trọng về sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), theo tinh thần “đột phá, thực chất và bám sát thực tiễn”.

Theo ông Phan Văn Mãi, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm tỷ trọng áp đảo trong cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam, đóng vai trò “xương sống” của nền kinh tế, tạo việc làm, duy trì sức sống thị trường nội địa và góp phần ổn định an sinh xã hội. Tuy nhiên, khu vực này vẫn đang đối mặt nhiều rào cản về tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, nhân lực chất lượng cao, cũng như chi phí tuân thủ pháp luật ngày càng tăng. Điều này đòi hỏi khung chính sách phải liên tục được cập nhật, tránh tình trạng luật ban hành nhưng hiệu quả thực thi hạn chế.

Ông Phan Văn Mãi – Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội.

Ông Phan Văn Mãi cho biết việc sửa đổi Luật Hỗ trợ SME đã được đưa vào chương trình xây dựng pháp luật năm 2026. Khác với cách tiếp cận truyền thống là chờ cơ quan soạn thảo trình hồ sơ, lãnh đạo Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị VINASME chủ động tham gia ngay từ đầu, tập hợp kiến nghị, phản ánh khó khăn cụ thể của doanh nghiệp để cùng đồng hành xây dựng chính sách. Tinh thần xuyên suốt là luật phải đi vào đời sống, giảm độ vênh giữa quy định và thực tiễn vận hành của thị trường.

Một điểm nhấn đáng chú ý là yêu cầu sửa luật phải mang tính đột phá. Theo ông Phan Văn Mãi, “đột phá” không chỉ nằm ở việc bổ sung thêm ưu đãi, mà quan trọng hơn là cải thiện chất lượng môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục, tạo không gian thử nghiệm chính sách mới, khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất khu vực tư nhân. Việc cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước cần được thể chế hóa bằng các điều khoản rõ ràng, có khả năng triển khai ngay tại địa phương và doanh nghiệp.

Để tránh tình trạng kiến nghị chung chung, ông Phan Văn Mãi đề nghị Hiệp hội tổng hợp vướng mắc theo từng “địa chỉ” cụ thể, gắn với địa phương, ngành nghề và quy định pháp lý đang gây ách tắc. Cách làm này giúp cơ quan lập pháp có cơ sở đối thoại trực tiếp với chính quyền địa phương, bộ ngành liên quan, từ đó đưa ra giải pháp xử lý nhanh, hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc chậm trễ phản hồi. Đây cũng là phương thức tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình xây dựng chính sách.

Bên cạnh cải cách thể chế, một điểm mới mang tính chiến lược được ông Phan Văn Mãi đề xuất là thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động quản trị chính sách của Ủy ban Kinh tế và Tài chính. Theo định hướng xây dựng “Quốc hội số”, AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu lớn, đánh giá tác động chính sách, theo dõi tiến độ thực thi pháp luật và xử lý phản ánh của doanh nghiệp nhanh hơn, chính xác hơn. Nếu triển khai hiệu quả, đây sẽ là bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa hoạt động lập pháp, góp phần rút ngắn chu trình phản hồi chính sách, tăng khả năng thích ứng của hệ thống quản lý nhà nước.

Ngoài nội dung sửa luật, ông Phan Văn Mãi cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với các kiến nghị nhằm nâng cao năng lực hoạt động của VINASME, trong đó có việc bố trí cơ sở vật chất, khai thác hiệu quả tài sản công dôi dư để Hiệp hội có điều kiện hoạt động ổn định, chuyên nghiệp hơn, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ hội viên. Theo ông, một tổ chức đại diện mạnh sẽ giúp tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp được phản ánh đầy đủ, kịp thời vào quá trình hoạch định chính sách.

Về dài hạn, lãnh đạo Ủy ban Kinh tế và Tài chính khẳng định cơ quan này sẽ tăng cường giám sát việc ban hành văn bản dưới luật, bảo đảm tinh thần cải cách được triển khai đồng bộ, tránh tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”. Đồng thời, Quốc hội sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập và cạnh tranh lành mạnh.

Thông điệp xuyên suốt từ buổi làm việc là sự quyết tâm đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Với cách tiếp cận đột phá, gắn chặt thực tiễn và ứng dụng công nghệ, kỳ vọng Luật SME sửa đổi sẽ trở thành cú hích quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế tư nhân, tạo nền tảng tăng trưởng bền vững cho giai đoạn tới.