Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản hướng mốc 74 tỷ USD nhờ loạt giải pháp gỡ rào cản

Tăng trưởng trong bối cảnh nhiều biến động

Sau khi đạt gần 42,6 tỷ USD trong bảy tháng đầu năm, ngành nông nghiệp đang tăng tốc để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trên 74 tỷ USD trong năm 2026. Trọng tâm không còn là mở rộng sản lượng mà là nâng cao giá trị, cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các rào cản thị trường.

Để hoàn thành mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt trên 74 tỷ USD trong năm 2026, toàn ngành nông nghiệp đang chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, lấy tín hiệu thị trường làm kim chỉ nam và quyết tâm loại bỏ mọi hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu trong chuỗi cung ứng.

Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản (NLTS) sáu tháng cuối năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức chiều 30/7, nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp đã được đưa ra nhằm duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động.

Theo ông Ngô Hồng Phong - Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, GDP toàn ngành nông nghiệp sáu tháng đầu năm ước tăng 3,8-3,85%, vượt mục tiêu 3,7% Chính phủ giao.

Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 35,88 tỷ USD trong nửa đầu năm, tăng 6% so với cùng kỳ. Đến hết tháng 7, con số này tăng lên gần 42,6 tỷ USD, tương đương 57,6% kế hoạch năm, trong khi xuất siêu đạt 9,2 tỷ USD.

Trên cơ sở kết quả này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu GDP ngành đạt 4% và kim ngạch xuất khẩu vượt 74 tỷ USD trong năm 2026.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Bộ xác định tám ngành hàng giữ vai trò động lực, gồm gỗ và sản phẩm gỗ (17,7 tỷ USD), thủy sản (12,034 tỷ USD), rau quả (9,81 tỷ USD), cà phê (9,64 tỷ USD), hạt điều (5,42 tỷ USD), sắn và sản phẩm sắn (1,34 tỷ USD), sản phẩm chăn nuôi (686 triệu USD) và chè (239 triệu USD). Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ theo dõi sát diễn biến đối với gạo và cao su để có giải pháp điều hành phù hợp.

Doanh nghiệp kỳ vọng thêm động lực từ cải cách thủ tục

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, từ ngày 1/8/2026, thời gian cấp mã số vùng trồng sẽ được rút ngắn từ 10 ngày xuống còn 3 ngày. Đây được xem là bước cải cách đáng chú ý, giúp doanh nghiệp và địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu, nhất là với các mặt hàng có nhu cầu lớn như sầu riêng.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, mã số vùng trồng (MSVT) và mã số cơ sở đóng gói (MSCSĐG) không còn đơn thuần là những thủ tục hành chính bổ trợ mà đã trở thành "tấm giấy thông hành" thiết yếu, quyết định sự hiện diện của nông sản Việt trên bản đồ thế giới.

Một nền tảng quan trọng khác là Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản quốc gia, chính thức vận hành từ ngày 1/7/2026. Hệ thống được kỳ vọng nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu ngày càng chặt chẽ từ các thị trường nhập khẩu.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng yêu cầu toàn ngành chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân.

Ông nhấn mạnh: "Phải lấy lợi ích của nông dân, doanh nghiệp và quốc gia làm trung tâm. Phải tôn trọng người tiêu dùng. Toàn ngành cần kiên quyết triệt tiêu hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu tại tất cả các khâu quản lý".

Bộ trưởng cũng yêu cầu công tác điều hành xuất khẩu phải bám sát dữ liệu truy xuất nguồn gốc để chủ động ứng phó với các rào cản kỹ thuật từ thị trường quốc tế.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: "Người dân phải được ăn sạch, uống sạch trước khi nghĩ đến xuất khẩu. Chỉ khi bảo đảm minh bạch và nâng cao chất lượng sản phẩm thì xuất khẩu mới phát triển bền vững".

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho rằng mục tiêu xuất khẩu 8 triệu tấn gạo trong năm nay là khả thi, song kiến nghị tăng cường đối thoại với các thị trường lớn, hỗ trợ tín dụng và đầu tư hệ thống kho bảo quản sau thu hoạch.

Trong khi đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) dự báo xuất khẩu thủy sản có thể đạt 12,3-12,5 tỷ USD nếu các điểm nghẽn về nguồn nguyên liệu và chi phí logistics được tháo gỡ, đồng thời đề xuất phát triển đội tàu container lạnh để giảm phụ thuộc vào hãng tàu nước ngoài.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những tháng cuối năm, ngành sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, mở rộng xúc tiến thương mại tại Trung Đông, châu Phi và Mỹ La-tinh, đồng thời hỗ trợ tín dụng lưu động cho các ngành hàng dễ hư hỏng, góp phần nâng cao khả năng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026.