Nông sản Việt cần “hộ chiếu xanh” để chinh phục thị trường toàn cầu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, tài nguyên suy giảm và các tiêu chuẩn quốc tế liên tục được siết chặt, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ. Khái niệm “tấm hộ chiếu xanh” cho nông sản không còn mang tính định hướng mà đã trở thành điều kiện cần để hàng hóa có thể thâm nhập và đứng vững tại các thị trường lớn.

Thực tế cho thấy, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang dịch chuyển nhanh chóng. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá cả hay chất lượng sản phẩm mà còn đặt nặng yếu tố môi trường, trách nhiệm xã hội và tính bền vững trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Điều này đồng nghĩa với việc nông sản muốn cạnh tranh phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí khắt khe như giảm phát thải carbon, hạn chế dư lượng hóa chất và đảm bảo truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Hiện nay, nhiều thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như Liên minh châu Âu, Mỹ, Nhật Bản đang áp dụng ngày càng nhiều quy định liên quan đến “hàng rào xanh”. Các tiêu chuẩn này không chỉ dừng lại ở kiểm soát chất lượng sản phẩm mà còn mở rộng sang toàn bộ quy trình sản xuất, từ canh tác, thu hoạch đến chế biến và vận chuyển.

Nông sản Việt cần “hộ chiếu xanh” để chinh phục thị trường toàn cầu (Ảnh: Minh họa)

Đơn cử, các quy định về phát thải carbon đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng khi nhập khẩu nông sản. Bên cạnh đó, các yêu cầu về an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật hay chứng nhận sản xuất bền vững cũng được nâng cao đáng kể. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp và hộ nông dân gặp không ít khó khăn trong việc đáp ứng nếu không có sự chuẩn bị từ sớm.

Theo TS Trần Công Thắng - Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, dù ngành nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng mô hình tăng trưởng hiện nay đang bộc lộ nhiều hạn chế. Việc phụ thuộc vào sản lượng, khai thác tài nguyên và sử dụng hóa chất trong thời gian dài đã ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Trước những thách thức đó, nông nghiệp sinh thái đang được xem là hướng đi tất yếu để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Việt. Đây là mô hình sản xuất hướng đến sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

Việc ứng dụng khoa học công nghệ đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi này. Các giải pháp như nông nghiệp thông minh, sử dụng phân bón hữu cơ, quản lý nước hiệu quả hay công nghệ truy xuất nguồn gốc đang từng bước được triển khai rộng rãi. Những đổi mới này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu quốc gia cho nông sản cũng là yếu tố quan trọng. “Hộ chiếu xanh” không chỉ là giấy thông hành về mặt kỹ thuật mà còn là cam kết về chất lượng, uy tín và trách nhiệm của nông sản Việt đối với người tiêu dùng toàn cầu.

Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân. Chính sách hỗ trợ về tài chính, đào tạo kỹ thuật, cũng như xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ sẽ là nền tảng quan trọng giúp nông nghiệp Việt Nam phát triển theo hướng bền vững.

Trong dài hạn, việc theo đuổi mô hình nông nghiệp sinh thái không chỉ giúp nông sản Việt vượt qua các “hàng rào xanh” mà còn mở ra cơ hội gia tăng giá trị, nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế. Đây chính là “tấm hộ chiếu” để nông sản Việt tự tin bước ra thế giới trong giai đoạn phát triển mới.