 |
| Những câu hỏi lớn mà các nhà lãnh đạo doanh nghiệp trăn trở tại Davos |
Davos trong tâm thế khẩn cấp
Cuộc họp thường niên kéo dài 5 ngày của WEF tại Davos (Thụy Sĩ) diễn ra trong một không khí căng thẳng hiếm thấy. Sự trở lại của Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu tiên kể từ năm 2020 cùng những tuyên bố cứng rắn về thuế quan, chủ quyền và thương mại đã khiến diễn đàn đối thoại toàn cầu này mang dáng dấp của một “điểm nóng địa chính trị”.
Đề xuất áp thuế trả đũa của châu Âu đối với hàng hóa Mỹ trị giá hơn 100 tỷ USD đã làm gia tăng lo ngại về một vòng xoáy đối đầu mới, thử thách cam kết lâu nay của WEF về “tinh thần đối thoại và hợp tác”. Trong bối cảnh đó, Davos năm nay ghi nhận số lượng tham dự kỷ lục: khoảng 3.000 nhà lãnh đạo đến từ gần 130 quốc gia, trong đó có hơn 850 giám đốc điều hành cấp cao.
Với giới doanh nghiệp, Davos không chỉ là nơi kết nối, mà còn là “phong vũ biểu” cho 12 tháng phía trước. Và những câu hỏi được đặt ra năm nay cho thấy mức độ bất định đang ở ngưỡng cao chưa từng thấy.
Davos – nơi câu hỏi nhiều hơn câu trả lời
Ngay từ trước khi các đe dọa áp thuế mới được đưa ra, địa chính trị đã được dự báo sẽ chi phối chương trình nghị sự tại Davos. Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026 của WEF chỉ ra ba mối đe dọa hàng đầu trong hai năm tới: xung đột địa kinh tế, lan truyền thông tin sai lệch và sự phân cực xã hội ngày càng sâu sắc.
Đối với các CEO, câu hỏi không còn là “có rủi ro hay không”, mà là rủi ro đó sẽ đi xa đến mức nào. Thuế quan liệu có trở thành chính sách thực tế hay chỉ là đòn gây sức ép? Nếu được triển khai, châu Âu và Anh sẽ chọn đối đầu hay nhượng bộ? Và quan trọng hơn, doanh nghiệp phải chuẩn bị kịch bản nào cho chuỗi cung ứng, đầu tư và thị trường tài chính?
Nhiều nhà điều hành coi các cuộc tiếp xúc dự kiến với Tổng thống Mỹ giữa tuần là thời điểm then chốt để định hình kỳ vọng: thế giới sẽ bước vào chu kỳ đối đầu mới hay tìm được không gian thỏa hiệp mong manh.
Bên cạnh địa chính trị, nỗi bất an tại Davos còn đến từ thị trường tài chính. Những cảnh báo về bong bóng trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng dày đặc, khi định giá công nghệ leo thang nhanh hơn tốc độ tạo ra giá trị thực.
Tuy nhiên, AI không phải mối lo duy nhất. Giới chuyên gia cảnh báo về nguy cơ “ba lớp bong bóng” cùng tồn tại: công nghệ AI, tiền điện tử và nợ công toàn cầu. Giá Bitcoin biến động mạnh làm dấy lên lo ngại về một chu kỳ suy thoái mới của thị trường tiền số, trong khi nợ công toàn cầu đã vượt mốc 100.000 tỷ USD, đặt ra câu hỏi về sức chịu đựng của hệ thống tài chính.
Các rủi ro này có mối liên hệ chặt chẽ: cú sốc ở một thị trường có thể lan sang thị trường khác, khuếch đại tác động. Tại Davos, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp tìm cách đánh giá hệ quả nếu “bong bóng ba chiều” tiếp tục phình to – và đặc biệt là khi nó vỡ.
Tác động của AI đến thị trường lao động tiếp tục là chủ đề nóng. Báo cáo Tương lai Việc làm 2025 của WEF ước tính đến năm 2030, khoảng 92 triệu việc làm có thể biến mất, song đồng thời 170 triệu việc làm mới sẽ được tạo ra.
Ở thời điểm hiện tại, bức tranh chưa quá bi quan. Phần lớn doanh nghiệp thừa nhận AI vẫn chưa mang lại cú hích năng suất rõ rệt. Nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts cho thấy 95% tổ chức triển khai AI chưa ghi nhận lợi tức đầu tư có thể đo lường.
Tuy nhiên, nhiều dấu hiệu cho thấy tác động sẽ trở nên rõ rệt hơn từ năm 2026, đặc biệt với lao động trẻ và sinh viên mới ra trường. Nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chỉ ra tiền lương và việc làm đang chịu áp lực tại những vị trí dễ tự động hóa nhất, làm dấy lên lời kêu gọi các chính phủ phải tăng cường chính sách đào tạo lại và an sinh cho người lao động bị thay thế bởi công nghệ.
Một câu hỏi lớn khác tại Davos là làm thế nào để đạt được tăng trưởng kinh tế mà không vượt quá giới hạn sinh thái. Đây là một trong năm thách thức toàn cầu trọng tâm của WEF năm nay.
Thực tế lại đầy mâu thuẫn. Trái đất đang trải qua những năm nóng nhất lịch sử, trong khi cam kết khí hậu ở nhiều quốc gia có dấu hiệu lung lay. Tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump rút khỏi nhiều sáng kiến khí hậu quốc tế và thúc đẩy khai thác nhiên liệu hóa thạch. Ở châu Âu, sự đồng thuận chính trị về mục tiêu phát thải ròng bằng không cũng không còn bền chặt như trước.
Doanh nghiệp toàn cầu cũng tỏ ra thận trọng hơn. Airbus trì hoãn kế hoạch máy bay hydro xanh, HSBC lùi một số mục tiêu khí hậu thêm hàng chục năm. Tuy vậy, một sự “đổ vỡ toàn diện” của hành động khí hậu vẫn chưa xảy ra. Phần lớn các quốc gia vẫn giữ mục tiêu, dù tiến độ còn chậm.
Báo cáo mới về kinh tế xanh cho thấy đầu tư vào công nghệ sạch vẫn đạt mức cao kỷ lục, bất chấp bất ổn kinh tế. Tại Davos, câu hỏi đặt ra là làm sao duy trì đà này và xây dựng luận chứng kinh doanh thuyết phục cho các sáng kiến xanh trong bối cảnh tăng trưởng chậm lại, vốn đắt đỏ hơn và quy định ngày càng phân mảnh.
