 |
| Nhà máy LNG lớn nhất thế giới dừng hoạt động, thị trường năng lượng toàn cầu rung chuyển |
Ngày 3/3, tập đoàn năng lượng quốc doanh QatarEnergy tuyên bố tình trạng “bất khả kháng” đối với các hợp đồng xuất khẩu LNG sau khi hoạt động tại tổ hợp Ras Laffan Industrial City bị gián đoạn nghiêm trọng. Theo doanh nghiệp này, sự cố xảy ra do cuộc tập kích bằng thiết bị bay không người lái khiến chuỗi vận hành và xuất khẩu LNG tạm thời không thể duy trì.
Tuyên bố bất khả kháng cho phép QatarEnergy tạm thời không thực hiện nghĩa vụ giao hàng theo hợp đồng do các yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát.
Sự cố lập tức gây chấn động thị trường năng lượng. Qatar hiện chiếm khoảng 20% nguồn cung LNG xuất khẩu toàn cầu, với khách hàng chủ yếu tại châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ, đồng thời đóng vai trò nguồn cung quan trọng cho châu Âu. Việc gián đoạn dòng khí từ quốc gia vùng Vịnh này khiến nhiều thị trường nhập khẩu lớn rơi vào trạng thái lo ngại thiếu hụt nguồn cung.
Không giống nhiều ngành công nghiệp khác, việc dừng và khởi động lại một tổ hợp LNG quy mô lớn là quá trình phức tạp, đòi hỏi kiểm soát kỹ thuật nghiêm ngặt.
Tổ hợp Ras Laffan hiện vận hành 14 dây chuyền hóa lỏng, với tổng công suất khoảng 77 triệu tấn LNG mỗi năm, được xem là trung tâm sản xuất LNG lớn nhất thế giới. Cơ sở này có hệ thống cảng chuyên dụng với 6 bến tiếp nhận tàu LNG cỡ lớn, bao gồm các tàu QMax và QFlex.
Hệ thống kho chứa tại đây có tổng dung tích khoảng 1,88 triệu m³. Tuy nhiên, khi vận hành tối đa, lượng LNG sản xuất có thể khiến toàn bộ bể chứa đầy chỉ trong vòng 4 ngày nếu các tàu vận chuyển không thể rời cảng.
Do đó, khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị đình trệ, chuỗi xuất khẩu bị gián đoạn và các nhà máy buộc phải dừng sản xuất gần như ngay lập tức để tránh quá tải hệ thống lưu trữ.
Ngay cả khi tình hình an ninh được cải thiện và hoạt động xuất khẩu có thể nối lại, việc khởi động lại toàn bộ tổ hợp cũng cần ít nhất hai tuần để đạt công suất tối đa. Các dây chuyền hóa lỏng không thể vận hành đồng loạt mà phải khởi động theo từng giai đoạn nhằm bảo đảm ổn định kỹ thuật.
Nguyên nhân đến từ đặc thù của quá trình sản xuất LNG, trong đó khí tự nhiên phải được làm lạnh xuống khoảng âm 160°C để hóa lỏng. Nếu đưa khí vào hệ thống quá nhanh khi thiết bị vẫn ở trạng thái lạnh sâu, các cấu kiện kim loại có thể gặp hiện tượng “sốc nhiệt”, dẫn đến nứt vỡ hoặc hư hại những thiết bị có giá trị lên tới hàng tỷ USD.
Việc sản xuất LNG của Qatar bị gián đoạn đang tạo ra khoảng trống lớn trên thị trường năng lượng quốc tế.
Chỉ trong vài ngày sau sự cố, giá khí đốt tại châu Âu và châu Á đã tăng gần 50%, khi các nhà nhập khẩu gấp rút tìm kiếm nguồn cung thay thế nhằm bảo đảm an ninh năng lượng.
Ông Saul Kavonic, nhà phân tích năng lượng tại MST Marquee, nhận định nếu việc đóng cửa kéo dài, thị trường có thể chứng kiến cú sốc lớn hơn cả năm 2022 – thời điểm Nga cắt giảm nguồn cung khí đốt đường ống sang châu Âu.
Theo ông, LNG của Qatar đóng vai trò đặc biệt trong hệ thống cung ứng toàn cầu và hiện chưa có nguồn nào có thể thay thế hoàn toàn.
“Không nguồn cung nào có thể bù đắp đầy đủ LNG của Qatar. Nếu gián đoạn kéo dài, giá khí có thể quay lại mức kỷ lục từng thấy trong năm 2022”, ông Kavonic cảnh báo.
Trong khi đó, Mỹ – nhà xuất khẩu LNG lớn khác của thế giới – gần như không còn dư địa tăng nguồn cung ngay lập tức. Các nhà máy hóa lỏng của nước này đang hoạt động gần hết công suất, trong khi phần lớn sản lượng đã được ràng buộc bởi các hợp đồng dài hạn.
Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, việc tổ hợp LNG lớn nhất thế giới tạm dừng hoạt động đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu bước vào một giai đoạn bất định mới.
Nếu tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn hoặc phong tỏa, chuỗi cung ứng LNG toàn cầu có thể đối mặt với những biến động sâu rộng hơn, đẩy giá khí đốt lên mức cao và gia tăng áp lực chi phí năng lượng đối với các nền kinh tế nhập khẩu.
Đối với doanh nghiệp và các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng, nguy cơ một cú sốc khí đốt mới đang trở thành kịch bản được giới phân tích theo dõi sát sao trong những tuần tới.
