Ngành thép Trung Quốc năm 2026: Định hình trạng thái cân bằng mới

Theo dự báo mới nhất từ tổ chức nghiên cứu thị trường SteelHome (được Trung tâm Nghiên cứu GMK - GMK Center dẫn lại), sản lượng thép thô của Trung Quốc trong năm 2026 ước tính đạt khoảng 950 triệu tấn, giảm 1,2% so với năm trước. Xu hướng suy giảm này không chỉ xuất hiện ở thép thô mà còn lan rộng ra các sản phẩm thượng nguồn và hạ nguồn khác. Cụ thể, sản lượng gang dự kiến giảm 1,3%, đạt khoảng 825 triệu tấn; trong khi sản lượng thép thành phẩm ước đạt 1,435 tỷ tấn, giảm nhẹ 0,7% so với năm 2025.

Ngành thép Trung Quốc dịch chuyển cơ cấu nhằm thích ứng với bối cảnh mới năm 2026

Thực tế, xu hướng thu hẹp quy mô sản xuất này đã được định hình rõ nét từ trước. Số liệu chính thức từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) do SteelOrbis dẫn chứng cho thấy, tính chung trong nửa đầu năm, sản lượng gang, thép thô và thép thành phẩm của nước này lần lượt đạt 426,64 triệu tấn, 499,95 triệu tấn và 718,78 triệu tấn, tương ứng với mức giảm 2,8%, 3% và 0,9% so với cùng kỳ.

Mặc dù có những tín hiệu phục hồi cục bộ - như việc sản lượng thép thô tháng 6 đảo chiều tăng 0,4% so với cùng kỳ đạt 83,67 triệu tấn nhưng đà giảm tính theo năm vẫn là xu hướng chủ đạo. Trước đó, số liệu từ hệ thống dữ liệu Reuters cũng xác nhận năm 2025 là một cột mốc lịch sử khi sản lượng thép thô của Trung Quốc lần đầu tiên rơi xuống dưới ngưỡng 1 tỷ tấn kể từ năm 2018, dừng lại ở mức 960,81 triệu tấn (giảm 4,4% so với năm 2024).

Nguyên nhân cốt lõi của làn sóng sụt giảm này đến từ tình trạng mất cân đối mang tính cấu trúc giữa cung và cầu. Khủng hoảng kéo dài của thị trường bất động sản Trung Quốc - vốn là lĩnh vực tiêu thụ thép lớn nhất từ nửa cuối năm 2022 đã triệt tiêu một lượng lớn nhu cầu nội địa. Việc thiếu vắng các dự án xây dựng mới buộc các nhà máy luyện kim phải liên tục điều chỉnh, cắt giảm công suất nhằm bảo vệ biên lợi nhuận vốn đã rơi xuống mức rất thấp.

Dù bức tranh tổng thể mang gam màu trầm, thị trường thép Trung Quốc được dự báo sẽ bước vào giai đoạn tái định hình cơ cấu tiêu thụ một cách mạnh mẽ trong năm 2026. Một điểm sáng đáng chú ý là sự hoán đổi vai trò giữa các ngành kinh tế. Khi xây dựng dân dụng không còn là động lực thúc đẩy chính, lĩnh vực sản xuất công nghiệp (bao gồm chế tạo máy móc, ô tô, đóng tàu và năng lượng tái tạo) đang vươn lên trở thành thị trường tiêu thụ thép lớn hơn. Sự chuyển dịch này phản ánh đúng định hướng của chính phủ Trung Quốc trong việc chuyển đổi mô hình kinh tế, giảm bớt sự phụ thuộc vào bong bóng tài sản và tập trung vào sản xuất công nghệ cao.

Nhận định về diễn biến thị trường thời gian tới, bà Stella Yang - Trưởng bộ phận Hoạt động Quốc tế của SteelHome - cho biết, tốc độ sản xuất nhiều khả năng sẽ cải thiện rõ rệt vào nửa cuối năm 2026 sau giai đoạn ảm đạm của những tháng đầu năm. Cụ thể, sản lượng thép trong quý III và quý IV được dự báo lần lượt tăng 0,7% và 1,6% so với cùng kỳ năm trước. Dù sự phục hồi trong ngắn hạn này chưa đủ sức đảo ngược xu hướng giảm điểm của cả năm, nhưng nó tạo ra một bước đệm quan trọng giúp thị trường thiết lập vùng đáy tăng trưởng ổn định hơn.

Trong bối cảnh lực cầu nội địa phục hồi tương đối chậm chạp, hoạt động xuất khẩu tiếp tục giữ vai trò là "van xả áp" tối quan trọng cho ngành thép Trung Quốc. Theo dự báo của SteelHome, khối lượng thép thành phẩm xuất khẩu của quốc gia này ra thị trường quốc tế vẫn sẽ duy trì ở mức cao trong năm 2026, dù tốc độ tăng trưởng có phần chậm lại do các rào cản thương mại và xu hướng phòng vệ từ các nước nhập khẩu. Ngược lại, xuất khẩu phôi thép được kỳ vọng sẽ ghi nhận mức tăng trưởng bứt phá hơn trong giai đoạn tới, mở ra hướng đi mới cho các doanh nghiệp thượng nguồn.

Giới phân tích thị trường quốc tế nhận định, cục diện của ngành thép Trung Quốc trong năm 2026 sẽ vận hành trong một trạng thái cân bằng mong manh. Nguồn cung của Trung Quốc có độ linh hoạt rất cao, sẵn sàng tăng tốc ngay khi có tín hiệu giá tốt, nhưng nhu cầu tiêu thụ thực tế lại chưa có bệ đỡ vững chắc. Do đó, triển vọng ngắn và trung hạn của ngành sẽ phụ thuộc chặt chẽ vào ba yếu tố cốt lõi: tốc độ hấp thụ thép của khối sản xuất công nghiệp, khả năng khơi thông các kênh xuất khẩu và đặc biệt là liều lượng từ các chính sách kích thích kinh tế của Chính phủ Trung Quốc.

Sự chuyển dịch cơ cấu cùng áp lực dư cung tìm đường xuất khẩu từ Trung Quốc chắc chắn sẽ tạo ra những làn sóng ảnh hưởng gián tiếp đến thị trường thép toàn cầu, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á và Việt Nam. Các doanh nghiệp thép Việt Nam cần chủ động theo sát các chuyển động này để linh hoạt điều chỉnh chiến lược sản xuất và phòng vệ thương mại phù hợp trong bối cảnh mới.