Ngân hàng chính thức được quyền thu giữ tài sản bảo đảm nợ xấu từ tháng 10/2025

Với 435/443 đại biểu tán thành (tỷ lệ 98,19%), Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định cho phép các tổ chức tín dụng và tổ chức mua bán, xử lý nợ có quyền thu giữ tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu trong những điều kiện nhất định.

Điểm nhấn lớn nhất của luật sửa đổi là việc bổ sung ba điều luật mới: Điều 198a (về quyền thu giữ tài sản bảo đảm), Điều 198b (về kê biên tài sản bảo đảm đang trong thi hành án) và Điều 198c (về hoàn trả tài sản bảo đảm là vật chứng trong vụ án hình sự). Những quy định này được kỳ vọng sẽ gỡ vướng cho hoạt động thu hồi nợ xấu – vốn từ lâu gặp khó khăn do xung đột pháp lý và sự thiếu hợp tác từ bên bảo đảm.

Theo đó, tổ chức tín dụng (TCTD) và các đơn vị xử lý nợ được quyền thu giữ tài sản bảo đảm nếu:

Hợp đồng bảo đảm có thỏa thuận rõ ràng về việc thu giữ;

Tài sản không đang tranh chấp tại Tòa án, không bị áp dụng biện pháp tạm giữ, phong tỏa;

Không thuộc diện đang bị tạm đình chỉ xử lý theo quy định về phá sản;

Các điều kiện khác theo quy định pháp luật liên quan được đáp ứng.

Trước khi thu giữ, các tổ chức này bắt buộc phải công khai thông tin về tài sản, lý do thu giữ; nếu là bất động sản, phải thông báo trước ít nhất 15 ngày.

Ngân hàng chính thức được quyền thu giữ tài sản bảo đảm nợ xấu từ tháng 10/2025

Đặc biệt, chính quyền và công an cấp xã sẽ có trách nhiệm phối hợp đảm bảo an ninh trật tự trong quá trình thu giữ, đồng thời làm chứng trong trường hợp bên bảo đảm không hợp tác hoặc vắng mặt.

Luật cũng yêu cầu tổ chức thu giữ không được sử dụng biện pháp vi phạm pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội. Đây là quy định quan trọng nhằm cân bằng giữa quyền lợi của bên cho vay và bảo vệ quyền công dân, tránh các hành vi "cưỡng đoạt" trá hình.

Với các tài sản bảo đảm liên quan đến thi hành án dân sự hoặc là vật chứng trong vụ án hình sự, Luật đặt ra các tiêu chí pháp lý cụ thể để xử lý theo hướng không ảnh hưởng tới tiến trình tố tụng, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của tổ chức tín dụng khi hợp đồng bảo đảm hợp lệ.

Một sửa đổi quan trọng khác nằm ở Điều 193, cho phép Ngân hàng Nhà nước được quyền quyết định cho vay đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng gặp rủi ro thanh khoản hoặc đang trong quá trình tái cơ cấu, thay vì thuộc thẩm quyền Thủ tướng như trước.

Khoản vay này có thể có hoặc không có tài sản bảo đảm, lãi suất 0%/năm. Việc chuyển giao thẩm quyền được đánh giá sẽ giúp Ngân hàng Nhà nước phản ứng nhanh hơn với các rủi ro hệ thống trong bối cảnh thị trường tài chính – ngân hàng ngày càng biến động nhanh.

Việc Quốc hội thông qua luật sửa đổi lần này là bước đi tiếp theo trong lộ trình pháp lý hóa quyền xử lý tài sản bảo đảm của các tổ chức tín dụng, sau nhiều năm cơ quan quản lý phải sử dụng các nghị quyết có hiệu lực tạm thời như Nghị quyết 42/2017/QH14.

Trong bối cảnh tỷ lệ nợ xấu đang có dấu hiệu gia tăng trở lại sau giai đoạn giãn nợ hậu COVID-19, các quy định mới được kỳ vọng sẽ giúp tăng hiệu quả xử lý, giảm thời gian thu hồi nợ và tăng khả năng tự vệ tài chính cho hệ thống ngân hàng.