Trong báo cáo tài chính quý IV/2025 của Tổng Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex - Mã: VCG), các khoản phải thu ngắn hạn của công ty “bất ngờ” tăng vọt từ mức hơn 5.800 tỷ đồng lên 12.330 tỷ đồng, tương ứng tăng hơn 110%. Qua đó, khoản mục này chiếm đến hơn một nửa trong tổng tài sản của Vinaconex (hơn 24.100 tỷ đồng).
Thông thường, do đặc thù kinh doanh, các công ty ngành xây dựng, xây lắp sẽ có tỷ lệ công nợ trên tổng tài sản khá cao. Tuy nhiên điều đáng lưu ý ở đây là mức tăng này không phải đến từ công nợ của khách hàng mà đến từ khoản mục “phải thu về cho vay ngắn hạn”.
Tại cuối năm 2025, trong khi các khoản phải thu từ khách hàng chỉ tăng chưa tới 500 tỷ đồng lên 3.050 tỷ, thì các khoản phải thu về cho vay ngắn hạn này của Vinaconex lại vọt tăng gần 5.500 tỷ đồng, tương ứng tăng 9 lần lên hơn 6.100 tỷ đồng.
Với một sự biến động đáng kể như trên, Vinaconex không hề thuyết minh chi tiết, mà chỉ đề cập một dòng “các khoản cho vay này có tài sản đảm bảo, bảo lãnh ngân hàng”.
Thống kê của của người viết cho thấy Vinaconex bắt đầu tăng mạnh việc cho vay ngắn hạn bắt đầu từ quý III/2025, trong khi các quý trước đó số dư chỉ loanh quanh vài trăm tỷ đồng. Đáng nói từ quý III/2025 trở đi, tỷ trọng số dư về phải thu về cho vay ngắn hạn chiếm tới hơn 1/2 các khoản phải thu ngắn hạn của Vinaconex.
 |
| Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tài chính. |
Điều này đặt ra dấu hỏi cho nhà đầu tư rằng, ai là bên được Vinaconex “bất ngờ” rót tiền cho vay? Là các bên liên quan như công ty con, công ty liên kết, hay công ty riêng có liên quan đến ban lãnh đạo, hay một đối tượng nào khác? Lãi suất cho vay là bao nhiêu? Liệu có khả năng trả nợ hay không?
Song song đó, tại ngày 31/12/2025, Vinaconex ghi nhận các khoản nợ xấu lên gần 982 tỷ đồng, tăng 78% so với đầu năm. Trong đó có tới 632 tỷ đồng nợ khó thu hồi, tức là 2/3 khoản nợ xấu có thể mất đi.
Thực tế, dòng tiền đem cho vay lại lớn hơn nhiều. Trong năm 2025, Vinaconex đã chi 11.500 tỷ đồng để cho vay và mua các công cụ nợ (thường là trái phiếu doanh nghiệp, chứng chỉ tiền gửi hoặc là hợp đồng cho vay có kỳ hạn). Trong khi đó, số tiền thu hồi cho vay, bán lại công cụ nợ thu về dòng tiền 4.900 tỷ đồng.
Nên nhớ, Vinaconex hoạt động chính trong ba mảng: xây lắp, kinh doanh bất động sản và đầu tư hạ tầng. Dòng tiền chi cho mua sắm, xây dựng tài sản cố định trong năm vừa qua chỉ 364 tỷ đồng.
Diễn biến này cho thấy một lượng rất lớn dòng tiền đã được doanh nghiệp mang đi cho vay hoặc hỗ trợ tài chính, thay vì phục vụ trực tiếp cho hoạt động kinh doanh cốt lõi. Để hình dung độ lớn, số tiền mà Vinaconex đem cho vay trong năm qua tương đương với nguồn thu một năm của mảng xây lắp (mảng chiếm khoảng 70% cho tổng công ty).
Đây cũng là dòng tiền chi ra nhiều nhất của Vinaconex trong năm vừa qua, khiến lưu chuyển tiền thuần cho hoạt động đầu tư thâm hụt gần 3.200 tỷ đồng.
Trong khi đó, Vinaconex cũng đi vay mới tới gần 11.300 tỷ đồng trong năm vừa qua, đồng thời trả nợ gốc vay gần 10.900 tỷ đồng.
Năm 2025, Vinaconex thu về hơn 500 tỷ đồng lãi tiền gửi, cho vay và lãi trả chậm. Còn chi phí lãi vay chỉ gần 350 tỷ đồng.
 |
| Nguồn: Báo cáo lưu chuyển tiền tệ quý IV/2025. |
Năm 2025, doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh của Vinaconex đem về hơn 16.000 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ. Trong đó, mảng xây lắp đóng góp gần 11.500 tỷ đồng, mảng sản xuất công nghiệp đóng góp hơn 1.100 tỷ còn mảng bất động sản đem về 1.581 tỷ đồng. Trừ giá vốn, lợi nhuận gộp thu về hơn 2.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, doanh thu từ hoạt động tài chính tăng vọt lên gần 3.600 tỷ đồng, gấp hơn 10 lần cùng kỳ. Đây cũng là động lực chính giúp công ty báo lãi sau thuế kỷ lục tới 4.129 tỷ đồng năm 2025 vừa qua.
Nguyên nhân là trong quý III/2025, Vinaconex đã thành công thoái 51% vốn khỏi Vinaconex ITC - chủ đầu tư của dự án Cát Bà Amatina (Hải Phòng). Nhờ đó công ty đã ghi nhận gần 3.100 tỷ đồng từ việc lãi chuyển nhượng công ty con trong năm qua, trở thành lực đẩy giúp lợi nhuận thăng hoa năm vừa rồi.
Việc thu về một số tiền khổng lồ từ bán dự án cũng giúp Vinaconex dư dả tiền mặt. Đồng thời đẩy mạnh hoạt động cho vay các bên.
 |
| Vinaconex là nhà thầu quen mặt tại nhiều dự án hạ tầng công - tư. |
Theo Quyết định số 1176/QĐ-TTCP phê duyệt Kế hoạch thanh tra năm 2026, Vinaconex có tên trong danh sách các doanh nghiệp sẽ được thanh tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động đầu tư xây dựng, phát triển nhà ở và kinh doanh bất động sản tại một số dự án.
Ở diễn biến khác, Vinaconex đã hoàn tất việc mua lại 98,16% vốn điều lệ của Tổng công ty Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam - CTCP (Viwaseen - Mã: VIW) với giá trên 1.200 tỷ từ Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC), qua đó chính thức trở thành công ty mẹ.
Vinaconex dự kiến đề cử danh sách 5 ứng viên vào HĐQT Viwaseen. Danh sách này bao gồm các nhân sự chủ chốt trong bộ máy điều hành của Vinaconex, mà đứng đầu là Tổng Giám đốc kiêm Thành viên HĐQT Nguyễn Xuân Đông.
Tuy nhiên trong ĐHĐCĐ bất thường mới đây của Viwaseen, cổ đông lớn Vinaconex và các thành viên trong danh sách đề cử đều “bất ngờ” không hiện diện.
Một số bất thường gần đây còn có thể thấy được trên báo cáo tài chính đã đổi người ký, từ Tổng Giám đốc Nguyễn Xuân Đông thành Phó Tổng Giám đốc Trần Đình Tuấn. Tương tự báo cáo quản trị năm 2025 được công bố hôm 30/1 cũng do ông Tuấn ký, thay vì ông Đông như các năm trước.
