Haxaco: Đế chế xe sang chật vật trong thế gọng kìm

Haxaco đang chuyên phân phối dòng xe sang Mercedes - Benz. Ảnh minh họa: Haxaco.

Những gọng kìm bủa vây Haxaco

CTCP Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh (Haxaco - Mã: HAX) – là đơn vị phân phối chính thức xe Mercedes – Benz. Trong quá khứ, Haxaco từng trải qua giai đoạn huy hoàng nhờ vào tầng lớp trung lưu mở rộng, giúp doanh số xe sang Mercedes tại Việt Nam lập đỉnh. Có giai đoạn Haxaco chiếm khoảng 35 – 40% thị phần Mercedes-Benz trong nước. Không chỉ bán xe, Haxaco còn khai thác mạnh dịch vụ hậu mãi, bảo dưỡng, sửa chữa, nguồn thu có biên lợi nhuận cao và ổn định.

Sau giai đoạn COVID-19, Haxaco đối mặt với loạt bài toán. Bắt đầu từ năm 2023, lãi suất cho vay tăng mạnh, tín dụng bị siết, nhu cầu xe sang giảm. Các hãng phải đua nhau tăng ưu đãi, cạnh tranh gay gắt hơn. Dù đã thực hiện nhiều biện pháp, doanh số bán xe vẫn thấp chưa từng có. Hồi quý I/2023, Chủ tịch Haxaco phải thừa nhận “trong quý I/2023, công ty không bán được nhiều hàng. Và thật sự là quý I, tất cả đại lý của Việt Nam đều lỗ rất nặng”.

Năm 2025 vừa qua, Haxaco tiếp tục trải qua tình trạng đó. Với dòng xe phân phối chính là Mercedes-Benz, nửa đầu năm vừa rồi công ty phải chứng kiến tình trạng tồn kho cao kỷ lục, trong khi các mẫu xe bán ra không còn mới về công nghệ và thiết kế. Thị trường xe sang bị bóp nghẹt bởi tâm lý thắt chặt chi tiêu.

Để duy trì dòng tiền, Haxaco buộc phải giảm giá sâu, chấp nhận đánh đổi lợi nhuận ngắn hạn để giải phóng hàng tồn kho, duy trì hệ thống vận hành.

Có thời điểm, xe sản xuất từ năm 2022 – 2023 vẫn phải đưa ra thị trường, trong khi nguồn xe đời mới gần như không có. Điều này khiến hiệu quả kinh doanh của các đại lý phân phối Mercedes-Benz tại Việt Nam suy giảm, có đại lý chỉ bán được 10-20 xe/tháng, giảm 60%-70% so với thời kỳ đỉnh cao. Điều này diễn ra không riêng gì tại Haxaco.

Trong khi doanh số bán xe Mercedes-Benz vẫn khó tạo đột phá trong "một sớm một chiều", Haxaco quyết định dồn lực hơn cho dòng xe MG (của Trung Quốc) từ năm 2024.

Bản chất dòng xe MG đã có chỗ đứng trên thị trường quốc tế. Mới đây nhất thương hiệu MG đã chính thức trở thành thương hiệu ô tô Trung Quốc đầu tiên đạt tổng doanh số lũy kế hơn một triệu xe tại thị trường châu Âu và Vương quốc Anh. Kết quả này đưa MG lọt vào Top 20 thương hiệu bán chạy nhất toàn thị trường EU và Anh (xếp hạng 16), và là đại diện Trung Quốc duy nhất có mặt trong danh sách này.

Hồi công bố chiến lược xoay trục sang xe MG (thông qua công ty con là CTCP Sản xuất và thương mại dịch vụ ô tô PTM) vào năm 2024, ông Đỗ Tiến Dũng, Chủ tịch Haxaco Group từng đặt tham vọng chiếm 30-40% thị phần của xe MG tại Việt Nam với lập luận mang đến cơ hội sở hữu ô tô tiện nghi cho người Việt với giá khoảng 400 triệu đồng/chiếc.

Trái ngược với những kỳ tích đã làm được tại trời Âu, MG tại Việt Nam – mà thông qua nhà phân phối Haxaco vẫn chưa thể nổi bật.

Số liệu từ cơ quan Đăng kiểm cho thấy sự sụt giảm về sức hút của thương hiệu này tại Việt Nam. Nếu năm 2024 có 13.098 xe MG được đăng kiểm thì sang năm 2025, con số này chỉ còn 9.816 xe, tức giảm 25%.

Theo lý giải của một quản lý ở hãng này, doanh số MG tại Việt Nam giảm khá mạnh một phần đến từ sự thiếu hụt nguồn cung linh kiện ở một số nhà máy.

Chưa kể, theo một chuyên gia đánh giá, nếu vận hành trong thời gian dài, ô tô Trung Quốc không tốt bằng các đối thủ Nhật Bản và Hàn Quốc về chất lượng và khả năng hoạt động. Ngoài ra, xe MG khi bán lại mất giá nhanh hơn so với các đối thủ.

Nhưng như thế những khó khăn trên là chưa đủ đối với Haxaco.

Trong diễn biến mới đây nhất, giữa tháng 1/2026, Tasco Auto – đơn vị đang sở hữu tới 13,7% thị phần phân phối ô tô tại Việt Nam (Volvo, Ford, Toyota...) đã có đề xuất mua lại 70% cổ phần của Mercedes-Benz Việt Nam (MBV).

Nếu thương vụ này thành công, đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Haxaco là Tasco Auto sẽ nắm quyền kiểm soát nguồn cung phân phối xe Mercedes.

Thêm vào đó, Mercedes-Benz Việt Nam đã thành lập pháp nhân phân phối mới vào cuối năm 2024 nhằm tách biệt hoạt động thương mại và lắp ráp, chuẩn bị cho lộ trình thuế nhập khẩu từ châu Âu về 0% vào năm 2030. Nhà máy tại Gò Vấp (TP HCM) cũng chỉ được gia hạn đến năm 2030 và phải di dời không bồi thường, đặt ra những thay đổi lớn có thể làm thay đổi cuộc chơi xe sang trong nước.

Có thể thấy, Haxaco đang đứng trước bài toán khó. Một mặt, "át chủ bài" MG vẫn chưa mang lại những bước đột phá do sức mua yếu và theo thông tin mới nhất là MG đang đề ra chiến lược tái cơ cấu và phân bổ nguồn lực của tập đoàn mẹ sang thị trường châu Âu.

Mặt khác thương hiệu xe kinh doanh chính là Mercedes – Benz ngoài đối diện với biên lợi nhuận càng ngày càng mỏng, người mua cũng thận trọng hơn, thì còn phải suy tính đường đi nước bước trước những thay đổi M&A của phía đối phủ.

Dòng tiền thâm hụt, hàng tồn kho chất đống

Theo báo cáo tài chính đã kiểm toán năm 2025, Haxaco đem về doanh thu thuần hơn 4.600 tỷ đồng, giảm 16% so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp còn 354 tỷ đồng, tương ứng biên lãi gộp hơn 7%. Tức là cứ 100 đồng bán xe, trừ đi giá vốn công mới thu về được 7 đồng.

Nếu trừ thêm các chi phí khác như chi phí lãi vay, bán hàng, quản lý doanh nghiệp (đều tăng mạnh so với 2024), thì lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ Haxaco còn chưa tới 6 tỷ đồng, mất tới 95% so với cùng kỳ và là kết quả thấp nhất của công ty kể từ năm 2014.

Một điểm đáng lưu ý khác là hàng tồn kho của Haxaco đã tăng vọt 120% lên gần 1.500 tỷ đồng tại cuối năm 2025, chiếm tới 60% cơ cấu tài sản. Điều này có thể hiểu là phần lớn tài sản của công ty đang “mắc kẹt” tại hàng tồn kho xe chưa bán được, phản ánh sức cầu thị trường yếu hơn dự kiến. Hoặc cũng có thể có trường hợp khác là công ty nhập về nhiều hơn để chuẩn bị cho giai đoạn mới (công ty dự định tham gia vào mảng xe điện).

Hàng tồn kho của Haxaco tăng mạnh thêm gần 800 tỷ đồng năm vừa rồi. Nguồn: Báo cáo kiểm toán 2025.

Trong khi đó, các khoản phải thu từ khách hàng cũng gia tăng hơn gấp rưỡi lên 193 tỷ đồng, cho thấy việc thu hồi công nợ vẫn đang gặp khó khăn.

Hàng tồn kho tăng, trong khi công nợ còn tồn đọng, dẫn đến lượng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng chỉ còn khoảng 100 tỷ đồng, giảm đáng kể so với mốc 264 tỷ đồng tại ngày đầu năm.

Chưa kể, năm vừa qua, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh chuyển sang thâm hụt hơn 300 tỷ đồng, trong khi năm 2024 vẫn đang thặng dư hơn 360 tỷ.

Khó khăn chồng chất khó khăn, Haxaco đã phải đi vay mới thêm tới gần 4.000 tỷ đồng trong năm 2025. Đáng nói, con số đi vay mới này lớn hơn tới tận 60% tổng tài sản của công ty và gấp 3 lần vốn chủ sở hữu.

Để giải quyết khó khăn tài chính, Haxaco đã có ý định chuyển nhượng khu đất rộng gần 6.300 m2 trên mặt tiền đường đường Võ Văn Kiệt, TP HCM – bất động sản mà Haxaco xác định là “của để dành” chờ tăng giá. Thực tế nguyên giá được ghi nhận trên báo cáo tài chính mới nhất của khu đất này là 542 tỷ đồng.

Haxaco từng đấu giá khu đất này vào năm 2025 với giá bán dự kiến không thấp hơn 180 triệu đồng/m2, theo đó tổng giá trị chuyển nhượng dự kiến tối thiểu 1.130 tỷ đồng. Thương vụ khi đó đã bất thành do không có nhà đầu tư tham gia.

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026 vừa diễn ra ngày 2/3, Haxaco một lần nữa trình cổ đông thông qua chủ trương chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần khu đất trên đường Võ Văn Kiệt (phường An Lạc, TP HCM) trong giai đoạn từ năm 2026 cho đến khi tìm được đối tác phù hợp.

So với các năm trước, phạm vi đối tượng nhận chuyển nhượng lần này được mở rộng, không chỉ bao gồm cá nhân, tổ chức bên ngoài mà còn có thể là các tổ chức, cá nhân có liên quan đến công ty. HĐQT được ủy quyền quyết định mức giá chuyển nhượng cụ thể theo giá thị trường nhưng không thấp hơn giá trị hợp lý của tài sản tại thời điểm giao dịch.

Chia sẻ tại đại hội, ông Đỗ Tiến Dũng, Chủ tịch HĐQT, cho biết quá trình chuyển nhượng khu đất gặp nhiều vướng mắc cả về thủ tục pháp lý lẫn điều kiện thị trường. Haxaco đã thuê đơn vị tư vấn để thực hiện đấu giá nhưng thủ tục phức tạp và kéo dài, trong khi cơ hội thị trường thường xuất hiện trong thời gian ngắn.

Nhìn chung, việc bán khu đất “vàng” trên chỉ là giải pháp tạm thời để cải thiện tình hình tài chính của Haxaco. Trên thực tế, Haxaco phải đi tìm những công thức mới để “cứu” lấy ánh hào quang rực rỡ một thời của mình.

Rẽ hướng sang xe điện: Giải pháp tạm thời hay chiến lược bền lâu?

Haxaco dự định bắt tay với đơn vị phân phối xe điện VinFast.

Kế hoạch mua 65–85% cổ phần Công ty cổ phần Tập đoàn Tương Lai Việt (VFG), đơn vị phân phối VinFast là điểm nhấn lớn nhất trong chiến lược 2026 của Haxaco vừa công bố.

Thay vì tự mình xây dựng một hệ thống xe điện từ đầu, Haxaco tham gia vào hệ sinh thái đã hình thành của VinFast: thương hiệu mạnh, sản phẩm cạnh tranh, mạng lưới trạm sạc phủ rộng và nhu cầu thị trường đang tăng nhanh.

Theo Chủ tịch Đỗ Tiến Dũng, việc “đứng trên vai người khổng lồ” giúp Haxaco rút ngắn nhiều năm đầu tư thử – sai, đồng thời nhanh chóng tham gia vào mảng có tốc độ tăng trưởng cao nhất của ngành ô tô.

Dù mới gia nhập thị trường phân phối ô tô điện từ tháng 8/2025, VFG đã sở hữu 6 đại lý đạt chuẩn3S và ghi nhận kết quả kinh doanh ấn tượng: doanh thu hơn 350 tỷ đồng, lợi nhuận hơn 45 tỷ đồng (trong đó 50% đến từ hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi).

Theo kế hoạch, VFG sẽ mở rộng mạng lưới lên 18 đại lý trong năm 2026.

Có thể thấy, quyết định M&A của Haxaco diễn ra ngay trước thềm năm tài chính 2026, thời điểm thị trường ô tô Việt Nam chuẩn bị đón nhận những thay đổi lớn về chính sách. Từ 1/1/2026, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi sẽ có hiệu lực, trong đó xe Hybrid (cả HEV và PHEV) sẽ được hưởng mức thuế suất ưu đãi bằng 70% so với xe xăng.

Đồng thời, thuế nhập khẩu ô tô từ EU và Anh tiếp tục giảm sâu xuống mức 24-29% theo các hiệp định thương mại tự do.

Với việc nắm quyền chi phối một doanh nghiệp phân phối xe VinFast - hãng xe đang dẫn đầu thị trường năm thứ hai liên tiếp, Haxaco đang nỗ lực đa dạng hóa danh mục sản phẩm, giảm bớt sự phụ thuộc vào Mercedes-Benz và MG, đồng thời tìm kiếm động lực tăng trưởng mới để thoát khỏi mức lợi nhuận thấp kỷ lục của năm 2025.