Từ năm 2026, hàng triệu hộ kinh doanh cá thể trên cả nước sẽ bước sang cơ chế thuế mới khi hình thức thuế khoán chính thức chấm dứt. Thay cho cách “ấn định” doanh thu như trước đây, người bán hàng, chủ quán ăn, cửa hiệu nhỏ hay kinh doanh online đều phải kê khai doanh thu thực tế, lưu giữ chứng từ và tính thuế theo quy định.
Động thái này được đánh giá là bước cải cách mạnh trong quản lý thuế khu vực kinh tế cá thể, hướng tới minh bạch và công bằng hơn giữa các nhóm kinh doanh.
Tại địa phương, Thuế tỉnh Quảng Ninh đã phổ biến chi tiết các quy định mới, phân loại nghĩa vụ thuế theo từng mức doanh thu để hộ, cá nhân kinh doanh dễ thực hiện.
 |
| Ghi nhớ vài nghìn mặt hàng tạp hóa không còn khó khăn nhờ nâng cấp lên tạp hóa công nghệ |
Doanh thu dưới 500 triệu đồng: Không nộp thuế, vẫn phải khai
Theo quy định mới, cá nhân có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh không quá 500 triệu đồng mỗi năm sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
Tuy vậy, hộ kinh doanh vẫn phải khai báo doanh thu phát sinh với cơ quan thuế, kể cả khi không phát sinh số thuế phải nộp. Việc ghi chép doanh thu được thực hiện thông qua sổ bán hàng theo mẫu quy định.
Cơ quan thuế cho biết yêu cầu này nhằm tạo cơ sở dữ liệu quản lý, đồng thời tránh tình trạng “vượt ngưỡng” nhưng không kiểm soát được khi quy mô kinh doanh tăng lên.
Doanh thu 500 triệu đến 3 tỷ đồng: Được chọn cách tính thuế
Với nhóm hộ kinh doanh tầm trung, chính sách mới mở ra hai lựa chọn.
Cách thứ nhất là tính thuế trực tiếp trên doanh thu. Số thuế phải nộp được xác định theo tỷ lệ thuế suất nhân với phần doanh thu vượt mức miễn thuế. Hộ chỉ cần sử dụng hóa đơn và sổ doanh thu để kê khai.
Cách thứ hai là tính thuế trên thu nhập, tức doanh thu sau khi trừ chi phí hợp lệ. Khi áp dụng phương pháp này, thuế giá trị gia tăng tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, còn thuế thu nhập cá nhân áp dụng thuế suất 15% trên phần thu nhập tính thuế.
Đổi lại, hộ kinh doanh phải lưu giữ đầy đủ hóa đơn đầu vào, bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ và chứng từ kế toán để chứng minh chi phí.
Theo nhiều chuyên gia, phương án thứ hai phù hợp với những ngành có chi phí lớn như ăn uống, bán lẻ, gia công, giúp giảm số thuế phải nộp so với cách tính trên doanh thu thuần.
Doanh thu trên 3 tỷ đồng: Thuế suất tăng theo bậc
Với các hộ có quy mô lớn, nghĩa vụ thuế được siết chặt hơn. Thuế được tính theo phương pháp thu nhập, kèm thuế suất cao hơn.
Cụ thể, hộ có doanh thu từ trên 3 đến 50 tỷ đồng một năm chịu thuế suất 17%. Nếu doanh thu vượt 50 tỷ đồng, thuế suất tăng lên 20%.
Song song đó, việc sử dụng hóa đơn, chứng từ hợp pháp và hệ thống sổ kế toán trở thành yêu cầu bắt buộc, tương tự mô hình doanh nghiệp nhỏ.
 |
| Cách sử dụng máy tính tiền siêu thị đơn giản nhưng chuẩn xác nhất |
Một điểm mới đáng chú ý là việc khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.
Khi áp dụng, dữ liệu bán hàng sẽ tự động cập nhật vào hệ thống quản lý. Cơ quan thuế có thể hỗ trợ lập tờ khai, tính toán số thuế phải nộp, giúp giảm đáng kể thao tác thủ công và hạn chế sai sót.
Nhiều hộ kinh doanh cho rằng việc chuyển sang hóa đơn điện tử ban đầu có thể mất thời gian làm quen, song về lâu dài sẽ thuận tiện hơn so với cách ghi chép thủ công.
Theo khuyến nghị của ngành thuế, giai đoạn trước năm 2026 là thời điểm để hộ kinh doanh chuẩn bị: tập ghi sổ, lưu chứng từ, tìm hiểu phần mềm bán hàng và hóa đơn điện tử.
Khi thuế khoán không còn, mọi khoản doanh thu đều được tính dựa trên số liệu thực tế. Việc thiếu chứng từ hoặc kê khai sai có thể dẫn đến truy thu và xử phạt.
Vì vậy, thay đổi lớn nhất không chỉ nằm ở cách tính thuế, mà còn ở thói quen quản lý của người kinh doanh. Minh bạch sổ sách, theo cơ quan chức năng, sẽ là “tấm vé an toàn” giúp hộ kinh doanh hoạt động ổn định trong cơ chế mới.
