Đã tất toán nhưng CIC còn báo dư nợ, người vay cần làm gì?

Đã trả hết khoản vay nhưng khi kiểm tra CIC vẫn thấy dư nợ là tình huống có thể khiến người dân, doanh nghiệp lo lắng, nhất là khi đang chuẩn bị vay vốn mới. Tuy nhiên, không phải cứ CIC còn hiển thị khoản vay là khách hàng vẫn còn nghĩa vụ trả nợ. Dữ liệu tín dụng được các tổ chức tín dụng cung cấp cho CIC theo tần suất báo cáo và được CIC tiếp nhận, xử lý, cập nhật trên hệ thống.

Nếu gặp trường hợp này, người vay nên xử lý theo các bước sau.

Bước 1: Kiểm tra lại với ngân hàng

Việc đầu tiên không phải là khiếu nại ngay với CIC mà là xác nhận tình trạng khoản vay tại chính ngân hàng đã cấp tín dụng.

Người vay cần kiểm tra số tiền đã thanh toán, ngày thanh toán cuối cùng và quan trọng nhất là khoản vay đã được ngân hàng xác nhận tất toán, chấm dứt nghĩa vụ hay chưa.

Nếu ngân hàng xác nhận khoản vay đã đóng, khách hàng nên đề nghị kiểm tra dữ liệu mà ngân hàng đã báo cáo lên CIC. Đây là đầu mối quan trọng bởi tổ chức tín dụng có trách nhiệm cung cấp thông tin tín dụng cho CIC và dữ liệu phải bảo đảm chính xác, trung thực, đầy đủ, kịp thời.

Người dân, doanh nghiệp nên lưu lại giấy xác nhận tất toán, chứng từ thanh toán, sao kê và các thông báo liên quan. Đây là căn cứ cần thiết nếu sau đó phải đề nghị điều chỉnh thông tin.

Bước 2: Phân biệt “chưa cập nhật” với “báo sai”

CIC không phải nơi trực tiếp xác nhận khách hàng còn nghĩa vụ thanh toán với ngân hàng. Hệ thống này tiếp nhận và xử lý dữ liệu do các tổ chức tín dụng cung cấp.

Trong trường hợp thông tin trên CIC vẫn chưa được cập nhật sau một khoảng thời gian hợp lý, khách hàng có thể liên hệ trực tiếp tổ chức tín dụng đã cấp khoản vay để yêu cầu kiểm tra dữ liệu báo cáo. Nếu phát hiện thông tin được cung cấp cho CIC không chính xác, khách hàng có quyền đề nghị tổ chức tín dụng kiểm tra, xử lý và cập nhật lại thông tin theo quy định (Ảnh minh họa).

Theo Thông tư 15/2023/TT-NHNN, tổ chức tín dụng cung cấp thông tin cho CIC theo tần suất được quy định trong hệ thống chỉ tiêu thông tin tín dụng. Vì vậy, dữ liệu trên báo cáo CIC có thể chưa phản ánh ngay một giao dịch vừa phát sinh.

Cũng cần lưu ý: khoản vay đã tất toán vẫn có thể xuất hiện trong lịch sử quan hệ tín dụng. CIC quy định thông tin tín dụng được lưu giữ tối thiểu 5 năm kể từ ngày phát sinh; việc một khoản vay còn được thể hiện trong lịch sử không đồng nghĩa khách hàng đang có dư nợ.

Điều cần kiểm tra là mục dư nợ hiện thời có còn ghi số tiền phải trả hay không và ngày báo cáo dư nợ gần nhất là thời điểm nào. Mẫu báo cáo tín dụng của CIC cũng thể hiện riêng thông tin dư nợ hiện thời và ngày báo cáo gần nhất.

Bước 3: Có sai thì yêu cầu điều chỉnh

Nếu ngân hàng đã xác nhận tất toán nhưng CIC vẫn ghi nhận dư nợ hiện thời không chính xác, khách hàng có quyền đề nghị điều chỉnh thông tin.

Theo Điều 19 Thông tư 15/2023/TT-NHNN, khách hàng vay có thể đề nghị CIC, tổ chức tín dụng hoặc tổ chức tự nguyện tiếp nhận điều chỉnh thông tin. Đề nghị có thể thực hiện qua hệ thống điện tử hoặc bằng văn bản và phải nêu rõ lý do, kèm tài liệu chứng minh dữ liệu có sai sót.

Quy định cũng đặt ra thời hạn xử lý khá cụ thể. Trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đề nghị, đơn vị tiếp nhận phải thông báo cho khách hàng về tính hợp lệ của yêu cầu; nếu hồ sơ cần bổ sung thì phải thông báo để khách hàng hoàn thiện.

Với đề nghị hợp lệ, thời hạn giải quyết là 10 ngày làm việc. Nếu cần kiểm tra, xác minh thêm, thời gian có thể kéo dài nhưng đơn vị tiếp nhận phải thông báo cho khách hàng về nguyên nhân. Sau khi điều chỉnh xong, trong 2 ngày làm việc, khách hàng phải được thông báo kết quả.

Bước 4: Kiểm tra lại CIC sau khi điều chỉnh

Sau khi ngân hàng xử lý dữ liệu, người vay nên chủ động kiểm tra lại báo cáo tín dụng để chắc chắn thông tin dư nợ hiện thời đã được cập nhật.

CIC quy định khách hàng vay được cung cấp thông tin tín dụng của chính mình; theo biểu phí công khai của CIC, báo cáo thông tin tín dụng cá nhân và doanh nghiệp tự tra cứu được miễn phí một lần mỗi năm.

Với doanh nghiệp, việc kiểm tra càng cần thiết nếu đang chuẩn bị vay vốn, mở rộng hạn mức hoặc thực hiện các giao dịch cần chứng minh tình trạng tín dụng.

Điều quan trọng nhất là không vội kết luận mình bị nợ xấu chỉ vì một khoản vay đã tất toán vẫn xuất hiện trên CIC. Khoản vay trong lịch sử tín dụng và dư nợ hiện thời là hai vấn đề cần phân biệt.

Nếu đã hoàn thành nghĩa vụ trả nợ, doanh nghiệp và người dân nên giữ đầy đủ chứng từ tất toán, kiểm tra ngày báo cáo dữ liệu và làm việc với ngân hàng khi phát hiện thông tin chưa chính xác. Khi có sai sót, pháp luật đã có cơ chế để khách hàng yêu cầu kiểm tra và điều chỉnh dữ liệu.