Mỹ công bố thỏa thuận kiểm soát 65 tỷ thùng dầu Venezuela

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này đã đạt thỏa thuận với Venezuela để giành quyền kiểm soát đa số đối với hơn 65 tỷ thùng dầu dự trữ của một trong những quốc gia rộng lớn nhất khu vực Nam Mỹ. Nhà Trắng mô tả đây là bước đi có thể làm thay đổi cán cân năng lượng của Mỹ, song hiện chưa công bố chi tiết về cơ chế sở hữu, thời hạn khai thác, các mỏ liên quan hay doanh nghiệp tham gia.

Theo Reuters, thông báo của ông Trump được đưa ra sau nhiều tuần đàm phán Mỹ - Venezuela về mô hình cho phép các công ty Mỹ tiếp cận dài hạn một nhóm mỏ dầu và bảo đảm nguồn dầu thô chảy về các nhà máy lọc dầu Mỹ. Một mô hình cho thuê mỏ từng được thảo luận, nhưng có thể vấp phải thách thức pháp lý ở Venezuela, nơi nhà nước vẫn giữ vai trò trung tâm trong các hoạt động dầu khí cốt lõi.

Thông cáo của Tổng thống Mỹ Donald Trump về thoả thuận dầu mỏ với Venezuela, đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 28/8/2026

Thỏa thuận được công bố trong bối cảnh ông Trump chịu sức ép hạ giá xăng trong nước, còn Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ đầu tháng 8 giảm xuống dưới 300 triệu thùng, thấp hơn hơn 100 triệu thùng so với đầu năm 2026. Trên trang mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết thỏa thuận được đàm phán bởi Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez, thông qua hợp tác với khu vực tư nhân và “không tốn một xu nào” của người nộp thuế Mỹ.

Điểm hấp dẫn của Venezuela nằm ở quy mô tài nguyên. Nước này có khoảng 303 tỷ thùng dầu thô dưới lòng đất, tương đương khoảng 17% nguồn cung toàn cầu theo số liệu Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, nhưng do hạ tầng xuống cấp, sản lượng chỉ chiếm khoảng 1% dầu thế giới. Phần lớn trữ lượng tập trung tại vành đai Orinoco, nơi dầu siêu nặng đòi hỏi công nghệ khai thác, pha loãng và nâng cấp phức tạp.

Với Caracas, thỏa thuận này có thể là cơ hội đổi tài nguyên lấy vốn, công nghệ và sự trở lại của các tập đoàn dầu khí phương Tây. Ngành dầu Venezuela lâu nay vận hành qua mô hình doanh nghiệp liên doanh, trong đó PDVSA hoặc công ty con thường nắm đa số, còn đối tác nước ngoài góp vốn, công nghệ và năng lực vận hành. Điều này cho thấy chính quyền Venezuela vẫn có đòn bẩy nhất định trong đàm phán: quyền tiếp cận mỏ, cấu trúc liên doanh, thuế, phí bản quyền và các bảo đảm pháp lý cho nhà đầu tư.

Tuy nhiên, khả năng biến trữ lượng thành sản lượng của Venezuela còn hạn chế. Các phân tích về ngành dầu nước này cho rằng trữ lượng lớn không đồng nghĩa với năng lực cung ứng nhanh, bởi Orinoco chủ yếu là dầu siêu nặng, PDVSA thiếu nhân lực, vốn và thiết bị, còn lệnh trừng phạt từ năm 2019 làm giảm khả năng tiếp cận thị trường, dung môi pha loãng và nguồn tài chính. Vì vậy, ngay cả nếu thỏa thuận được triển khai thuận lợi, sản lượng bổ sung nhiều khả năng tăng theo từng giai đoạn thay vì tạo cú nhảy tức thời.

Về an ninh, Venezuela cũng không phải bên hoàn toàn không có năng lực mặc cả. Không quân nước này có khoảng 20 tiêm kích Su-30 MKV làm xương sống, cùng một số F-16 cũ với mức sẵn sàng không ổn định; mạng phòng không gồm tầng xa S-300VM, tầng trung Buk-M2E, các tổ hợp S-125 Pechora-2M, tên lửa vác vai và pháo phòng không. Các hệ thống này khó đủ sức đối đầu lâu dài với Mỹ, nhưng có thể làm tăng chi phí và rủi ro cho bất kỳ hoạt động quân sự nào gần lãnh thổ Venezuela, qua đó giúp Caracas duy trì vị thế trong đàm phán dầu khí.

Giới quan sát cho rằng câu hỏi lớn hiện nay là Washington sẽ thực thi “quyền kiểm soát đa số” bằng công cụ nào: hợp đồng thuê dài hạn, quyền khai thác cho doanh nghiệp Mỹ, cơ chế bảo đảm nguồn cung, hay một cấu trúc đặc biệt giữa hai chính phủ. Khi các chi tiết này chưa được công bố, tuyên bố của ông Trump mới chủ yếu tạo tác động chính trị và tâm lý thị trường, còn hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng ổn định pháp lý tại Venezuela, vốn đầu tư cho hạ tầng và tốc độ khôi phục sản xuất.