Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai vừa phê duyệt danh mục 15 dự án lưới điện trung áp, hạ áp với tổng vốn dự kiến 244,593 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2026 - 2027. Nguồn vốn thực hiện từ khấu hao cơ bản và tín dụng thương mại của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc, Công ty Điện lực Lào Cai là đơn vị chủ đầu tư, quản lý dự án. Mục tiêu được xác định là giảm tổn thất điện năng, chống quá tải, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, hiện đại hóa lưới điện và xử lý các khiếm khuyết trên hệ thống 0,4kV, 22kV và 35kV.
Nhìn vào danh mục đầu tư có thể thấy quy mô cải tạo lưới điện hiện hữu khá lớn. Tại khu vực Mù Cang Chải, Khao Mang, Lao Chải, Nậm Có, Tú Lệ, Gia Hội, Liên Sơn, dự án dự kiến xây mới 3 trạm biến áp 250kVA, đồng thời cải tạo 49,9 km đường dây 0,4kV. Tại Cầu Thia, Trung Tâm cùng các xã Sơn Lương, Hạnh Phúc, Trạm Tấu, Thượng Bằng La, khối lượng đường dây 0,4kV dự kiến cải tạo lên tới 55,24 km. Sang năm 2027, riêng Bảo Ái, Yên Thành, Thác Bà, Yên Bình dự kiến cải tạo 60,62 km đường dây hạ áp.
Những con số này đáng chú ý với doanh nghiệp bởi điện ngày nay không đơn thuần là một dịch vụ hạ tầng. Với nhà đầu tư sản xuất, năng lực cấp điện liên quan trực tiếp đến quy mô dây chuyền, công suất thiết bị và khả năng mở rộng nhà máy. Với doanh nghiệp chế biến nông, lâm sản, điện ổn định quyết định khả năng vận hành liên tục. Còn đối với khách sạn, khu nghỉ dưỡng và các dự án du lịch, chất lượng nguồn điện nằm ngay phía sau chất lượng dịch vụ.
Điều này càng có ý nghĩa khi các dự án điện được phân bố tại nhiều địa bàn có những lợi thế phát triển khác nhau. Sa Pa là trung tâm du lịch lớn; Mù Cang Chải, Tú Lệ, Nghĩa Lộ có tiềm năng du lịch và dịch vụ; Văn Chấn, Trấn Yên, Lục Yên, Bảo Yên cùng nhiều khu vực khác có lợi thế về nông nghiệp, lâm nghiệp, chế biến và thương mại. Khi hạ tầng điện được nâng năng lực đồng thời ở nhiều địa bàn, phạm vi lựa chọn địa điểm của nhà đầu tư cũng có điều kiện được mở rộng hơn thay vì chỉ tập trung vào một số khu vực thuận lợi truyền thống.
Riêng Sa Pa, danh mục năm 2027 dự kiến xây mới hai trạm biến áp công suất 630kVA tại Thủ Dầu 2 và Suối Hồ 2; đồng thời đầu tư trạm biến áp tại Bảo Hà, Bảo Yên, xây dựng cáp ngầm 22kV và cải tạo hơn 16 km đường dây 0,4kV. Đây là những hạng mục đáng chú ý khi đặt trong nhu cầu điện ngày càng đa dạng của hoạt động du lịch, dịch vụ và dân cư.
Ở khu vực đô thị Yên Bái, Văn Phú, Âu Lâu, Nam Cường, kế hoạch năm 2027 dự kiến xây mới hai trạm biến áp, 7,2 km đường dây 0,4kV và cải tạo 25,5 km đường dây hạ áp. Nhìn rộng hơn, việc cải thiện năng lực điện tại khu vực này có thể bổ trợ cho quá trình phát triển đô thị, thương mại và dịch vụ. Tuy nhiên, mức độ đáp ứng cụ thể cho từng dự án đầu tư vẫn cần được xác định theo công suất và phương án cấp điện riêng; hồ sơ hiện tại chưa cung cấp căn cứ để khẳng định khả năng tiếp nhận một dự án công nghiệp cụ thể.
Một tín hiệu khác đáng quan tâm là hướng hiện đại hóa lưới điện. Tại Nghĩa Lộ, dự án đa chia - đa nối được triển khai tại 6 ngăn lộ trung áp sau 3 trạm biến áp 110kV, với cáp ngầm 22kV, Recloser, các dao cắt tải và 38 bộ Router APN kết nối thiết bị với trung tâm điều khiển, giám sát. Như vậy, dòng vốn lần này không chỉ dành cho việc thay dây, dựng thêm trạm mà đã xuất hiện rõ yếu tố tự động hóa và điều khiển lưới điện từ xa.
 |
| Những kilomet đường dây và trạm biến áp được đầu tư hôm nay sẽ được đo bằng khả năng đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và phát triển của Lào Cai trong những năm tới. (Ảnh minh họa do AI tạo) |
Đây cũng là điểm đáng chú ý khi nhìn câu chuyện điện từ góc độ môi trường đầu tư. Một doanh nghiệp không chỉ cần “có điện”. Điều họ cần là nguồn điện đủ công suất, ổn định, có khả năng xử lý sự cố nhanh và có phương án đáp ứng khi mở rộng sản xuất. Nhà máy có thể tăng thêm dây chuyền, khách sạn có thể mở rộng số phòng, cơ sở chế biến có thể tăng công suất; lưới điện vì thế cũng phải được chuẩn bị cho nhu cầu ngày mai chứ không chỉ xử lý phụ tải hôm nay.
Tuy nhiên, từ danh mục được phê duyệt đến một hệ thống điện thực sự tạo thêm lợi thế thu hút đầu tư vẫn còn một khoảng cách. Tổng nhu cầu sử dụng đất của 15 dự án khoảng 0,63 ha, nhưng công trình điện trải dài trên nhiều địa bàn nên câu chuyện không chỉ nằm ở diện tích đất. Chủ đầu tư còn phải hoàn thành các thủ tục liên quan đến quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường, lâm nghiệp; phối hợp với địa phương thực hiện bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng trước khi đủ điều kiện triển khai xây dựng.
Bởi vậy, điều doanh nghiệp quan tâm tiếp theo không chỉ là Lào Cai dành bao nhiêu tiền cho lưới điện, mà là các dự án sẽ hoàn thành đúng thời điểm nào và năng lực cấp điện thực tế tại từng vùng sẽ thay đổi ra sao.
15 dự án với 244,593 tỷ đồng chưa thể một mình tạo nên sức hút đầu tư của một địa phương. Nhà đầu tư còn nhìn vào giao thông, đất đai, nhân lực, thủ tục hành chính, thị trường và nhiều điều kiện khác. Nhưng điện là một trong những hạ tầng không thể thiếu để những lợi thế đó chuyển thành năng lực sản xuất thực tế.
Vì thế, ý nghĩa đáng chú ý của danh mục đầu tư lần này nằm ở việc Lào Cai đang củng cố hạ tầng điện trên một không gian rộng, từ đô thị đến vùng du lịch và khu vực có tiềm năng sản xuất, chế biến. Nếu 15 dự án được triển khai đúng tiến độ và chất lượng cấp điện được cải thiện như mục tiêu đặt ra, gần 245 tỷ đồng sẽ không chỉ tạo thêm những kilomet đường dây hay trạm biến áp mới.
Giá trị lớn hơn là tạo thêm một điều kiện để doanh nghiệp khi tìm đến Lào Cai có thể tính toán câu chuyện dài hạn: đặt cơ sở sản xuất ở đâu, đầu tư quy mô nào và có thể mở rộng đến đâu khi hoạt động kinh doanh phát triển.
