Kinh tế ASEAN: Từ khởi đầu chậm chạp đến kết thúc đầy triển vọng

Khi năm 2024 dần khép lại, có vẻ như các nền kinh tế ASEAN sẽ kết thúc năm nay theo một cách khác biệt so với lúc khởi đầu. Nếu không có biến động lớn nào xảy ra từ nay đến cuối năm, đây sẽ là câu chuyện về sự chuyển mình - từ việc tiền tệ giảm giá, lạm phát tăng vọt và tăng trưởng chậm lại, chuyển sang phục hồi và ổn định.

Mặc dù Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã thiết lập xu hướng, các yếu tố nội địa sẽ quyết định thời điểm và mức độ thay đổi chính sách tiền tệ của ASEAN. (Ảnh: PIXABAY).

Năm 2024 bắt đầu với nhiều khó khăn cho các nền kinh tế trong khu vực, bao gồm Indonesia, Malaysia và Thái Lan, khi tiền tệ của các nước này giảm mạnh do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất một cách quyết liệt trong suốt năm 2023.

Áp lực về giá cả làm suy yếu chi tiêu tiêu dùng và kéo tăng trưởng đi xuống. Dù lạm phát bắt đầu hạ nhiệt, các ngân hàng trung ương vẫn đang dè dặt trong việc giảm lãi suất và áp dụng các biện pháp khác để hỗ trợ đồng tiền của mình trong bối cảnh lo ngại về chênh lệch lãi suất với Mỹ ngày càng mở rộng. Căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông và sự không chắc chắn trong quan hệ Mỹ-Trung Quốc càng khiến triển vọng của khu vực thêm mờ mịt.

Tuy nhiên, đến giữa năm, bức tranh bắt đầu thay đổi khi Fed tạm dừng việc tăng lãi suất và úp mở khả năng xoay trục chính sách. Bước ngoặt thực sự xảy ra hơn một tuần trước khi Fed quyết định giảm lãi suất mạnh hơn dự kiến, dẫn đến sự điều chỉnh mạnh của đồng USD. Sự chuyển hướng mềm mỏng này đã thổi luồng sinh khí mới vào khu vực, với đồng tiền mạnh hơn và niềm tin của các nhà đầu tư quay trở lại mạnh mẽ. Đồng ringgit của Malaysia và rupiah của Indonesia đã phục hồi mạnh so với đồng USD, trong khi đồng baht của Thái Lan ghi nhận chuỗi tăng dài nhất kể từ năm 2020.

Dù Fed đã thiết lập xu hướng, các yếu tố nội địa sẽ quyết định thời điểm và mức độ thay đổi của chính sách tiền tệ trong khu vực.

Indonesia và Philippines, với việc ổn định đồng tiền và lạm phát giảm, đã cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản, và dự kiến sẽ tiếp tục nới lỏng. Thái Lan có thể giữ nguyên lãi suất dù đồng baht mạnh hơn, trừ khi rủi ro bên ngoài gia tăng, và đồng ringgit của Malaysia, đã tăng gần 11% từ đầu năm đến nay, hỗ trợ lập trường chính sách ổn định của Ngân hàng Negara. Việt Nam, dù có những gián đoạn, được dự báo chủ yếu sẽ duy trì lãi suất khi lạm phát đạt đỉnh.

Sự phục hồi của tiền tệ cũng đã thổi bùng làn sóng lạc quan trên các thị trường chứng khoán khu vực- một sự hồi sinh rất được mong đợi sau nửa đầu năm ảm đạm, với sự sụt giảm lên tới 21% số lượng chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, và vốn hóa thị trường giảm 71% so với năm 2023.

Theo đó, chỉ số tổng hợp Jakarta đã đạt mức cao nhất mọi thời đại, trong khi STI của Singapore đạt mức cao nhất trong vòng 17 năm vào tuần trước. Chỉ số SET của Thái Lan, Sàn giao dịch chứng khoán Philippines và Bursa Malaysia đều ghi nhận mức tăng trưởng vững chắc.

VCCI đề nghị giảm tiền thuê đất cho 26 địa phương bị ảnh hưởng bởi bão số 3 VCCI nhận định rằng, chính sách giảm tiền thuê đất các năm từ 2020 đến 2023 đã có những tác động tích cực, giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để phục hồi sau những ảnh hưởng của đại dịch.

Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 (C4IR) - “Chiến lược toàn diện” nhằm thúc đẩy chuyển đổi nền kinh tế Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, với các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật, và sản xuất thông minh, đang tạo ra những thay đổi sâu rộng và toàn diện trong mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội.

Hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam Dự án đường sắt tốc độ cao 350km/h trên trục Bắc – Nam đang gấp rút hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Mục tiêu là trình Quốc hội xem xét trong kỳ họp thứ 8, nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng giao thông hiện đại và bền vững.

Dù ghi nhận đà tăng tích cực nhưng trên thị trường vẫn tiềm tàng những luồng gió thổi ngược chiều. Các bất ổn địa chính trị, áp lực lạm phát và những gián đoạn tiềm ẩn trong chuỗi cung ứng vẫn đang tồn tại và có thể làm chệch hướng sự phục hồi này.

Một biến số quan trọng là cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vào tháng 11. Nếu cựu Tổng thống Donald Trump thắng cử, với quan điểm bảo hộ nổi tiếng của mình, ông này có thể khiến căng thẳng thương mại leo thang và làm xáo trộn các thị trường toàn cầu. Các biện pháp thuế chống bán phá giá và rào cản thương mại gia tăng đã bắt đầu lan rộng qua các chuỗi cung ứng toàn cầu, điều này có thể gây ảnh hưởng xấu đến tăng trưởng.

Mặc dù lãi suất toàn cầu thấp hơn đang thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư phục hồi, chúng cũng đi kèm với rủi ro làm tăng lạm phát. Điều hành chính sách một cách khéo léo và cảnh giác trước những biến động toàn cầu sẽ là chìa khóa quan trọng.

Để ASEAN duy trì được đà phát triển tích cực này vào năm 2025, Chính phủ các nước cần có những bước đi chiến lược, bao gồm tiếp tục cải cách cơ cấu và củng cố các mối quan hệ toàn cầu cũng như trong khu vực. Ngoài ra, cuộc đua số hóa là một lĩnh vực khác mà khu vực ASEAN không thể tụt hậu nếu muốn duy trì sức cạnh tranh trên toàn cầu. Để biến quá trình phục hồi này thành sự thịnh vượng bền vững, các nước trong khối cần duy trì được sự linh hoạt và phát triển một chiến lược cụ thể nhắm đối phó với những áp lực tiềm tàng.