Khách quốc tế đến Việt Nam đạt kỷ lục, vì sao doanh nghiệp du lịch vẫn “khát” doanh thu?

Khách quốc tế đến Việt Nam đạt kỷ lục, vì sao doanh nghiệp du lịch vẫn “khát” doanh thu?

Du lịch tự túc bùng nổ, doanh nghiệp lữ hành “trượt” khỏi dòng tiền

Một trong những lý do chính khiến doanh thu ngành du lịch không tỷ lệ thuận với lượng khách tăng là sự lên ngôi của du lịch tự túc.

Ông Phạm Quý Huy, Giám đốc Công ty Kiwi Travel, cho biết số lượng khách đi theo tour, đặc biệt là nhóm MICE cao cấp (du lịch kết hợp hội nghị, khen thưởng, hội thảo, triển lãm), đang sụt giảm đáng kể. Đây vốn là phân khúc sẵn sàng chi tiêu mạnh cho dịch vụ lưu trú cao cấp, du thuyền, tổ chức sự kiện… – những hoạt động tạo giá trị lớn cho toàn chuỗi cung ứng du lịch.

“Trước đây, có những đoàn MICE 100-200 người rất phổ biến. Bây giờ có đoàn 100 khách là hiếm có khó tìm”, ông Huy chia sẻ.

Ngược lại, lượng khách quốc tế tự túc đến Việt Nam lại ngày càng tăng. Họ tự xin visa nhờ chính sách mở, đặt vé và phòng qua các nền tảng nước ngoài như Booking, Agoda, Traveloka, tự thiết kế hành trình cá nhân thay vì mua tour từ các công ty du lịch nội địa. Điều này khiến lợi nhuận “rơi rụng” vào tay nền tảng ngoại, còn các doanh nghiệp trong nước chỉ hưởng lợi rất hạn chế, nếu không muốn nói là bị gạt ra ngoài chuỗi giá trị.

Tour đại trà du khách không còn mặn mà

Không chỉ thay đổi về cách đi du lịch, thị hiếu của khách quốc tế cũng chuyển dịch mạnh: họ không còn hứng thú với các tour truyền thống, rập khuôn và gò bó.

Ông Tony Hùng Trần, đại diện Golden Smile Travel, cho biết nhiều khách chê tour “thiếu mới mẻ, ít linh hoạt”, nên chuyển sang du lịch tự do để trải nghiệm theo sở thích cá nhân. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng dè dặt chi tiêu, nhạy cảm với giá, “chỉ cần tăng 1-2 USD cũng có thể mất khách”, ông nói.

Để cạnh tranh, nhiều công ty buộc phải hạ giá, dẫn tới hệ quả giảm chất lượng dịch vụ, ảnh hưởng đến hình ảnh điểm đến Việt Nam về lâu dài.

Sản phẩm du lịch thiếu chiều sâu, khó giữ chân khách chi tiêu lớn

Một nghịch lý đáng chú ý khác là: khách đến nhiều, nhưng không tiêu xài tương xứng. Theo Niên giám Thống kê 2024, chi tiêu trung bình của khách quốc tế đến Việt Nam năm 2023 đạt 1.449,7 USD, tăng gần 27% so với giai đoạn trước dịch. Tuy nhiên, cơ cấu chi tiêu lại thay đổi rõ rệt: Chi cho lưu trú, ăn uống, mua sắm giảm; Chi cho trải nghiệm, dịch vụ lẻ, vé tham quan tăng mạnh.

Đáng lo ngại nhất là chi tiêu cho mua sắm chỉ còn 8,4%, mức thấp nhất trong nhiều năm. Trong khi đó, các nước cạnh tranh như Thái Lan, Singapore đều xây dựng được hình ảnh là điểm đến mua sắm hấp dẫn với hệ thống trung tâm thương mại hiện đại, sản phẩm đa dạng, và chính sách hoàn thuế thuận tiện.

Tại Việt Nam, hoạt động mua sắm còn manh mún, thiếu sức hút. Chợ đêm, hàng lưu niệm na ná nhau, sản phẩm bình dân, thiếu điểm nhấn,... khiến khách khó hào hứng chi tiền.

Sự phân hóa thị trường và khoảng cách lợi nhuận

Chi tiêu của du khách quốc tế cũng có sự phân hóa lớn theo thị trường: Khách Mỹ chi gần 4.800 USD/chuyến, cao gấp hơn 3 lần mức trung bình; Trong khi khách Trung Quốc, Hàn Quốc – chiếm tỷ trọng lớn – lại có mức chi tiêu trung bình hoặc thấp. Vì vậy, dù lượng khách tăng, nhiều doanh nghiệp vẫn không cải thiện được doanh thu nếu phụ thuộc vào nhóm khách “ít chi” hoặc không có sản phẩm đủ hấp dẫn để “giữ chân” khách cao cấp.

Giải pháp: Cá nhân hóa sản phẩm, kết nối chuỗi giá trị

“Khách đến nhiều mà không tiêu tiền, thì doanh nghiệp vẫn đói. Bài toán không còn là làm sao kéo khách đến, mà là làm sao để khách chịu chi khi đến Việt Nam”, một chuyên gia trong ngành nhận định.

Trước xu hướng du lịch tự túc không thể đảo ngược, một số doanh nghiệp đã chủ động chuyển hướng khai thác. Tập trung phát triển sản phẩm khác biệt: trải nghiệm văn hóa bản địa, lưu trú homestay, tour theo mùa (ngắm hoa Tây Bắc, biển miền Trung, mùa thu vùng cao…), đáp ứng nhu cầu khám phá thật sự của khách quốc tế.

Song song, doanh nghiệp lữ hành cũng chủ động kết nối với hãng hàng không, khách sạn, đơn vị vận chuyển, lên lịch tour sớm để kiểm soát giá và đảm bảo chất lượng.

Ngoài ra, mô hình “share tour” – tour ghép linh hoạt cũng được nhiều doanh nghiệp áp dụng, phục vụ cả nhóm khách nhỏ 1-2 người, giúp tối ưu chi phí mà vẫn giữ được giá hợp lý.