Thị trường carbon mở ra không gian cạnh tranh và hợp tác kinh tế toàn cầu mới

Thị trường carbon đang bước vào giai đoạn phát triển mới, không còn đơn thuần là công cụ chính sách môi trường mà dần trở thành một “sân chơi” mang tính cạnh tranh và hợp tác của kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh đó, Việt Nam được đặt trước yêu cầu phải tham gia sớm, chủ động và có chiến lược rõ ràng nhằm tận dụng cơ hội từ xu hướng chuyển đổi xanh.

Tại tọa đàm “Thúc đẩy hợp tác trao đổi quốc tế tín chỉ carbon hướng tới thực hiện cam kết giảm phát thải của quốc gia và doanh nghiệp”, ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi Khí hậu, nhấn mạnh thị trường carbon đang mở ra những cơ hội phát triển mới, đồng thời đặt ra không ít thách thức về thể chế, năng lực và sự chuẩn bị của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi Khí hậu

Hoàn thiện khung pháp lý, mở đường hội nhập thị trường carbon

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng nền tảng pháp lý phục vụ mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon. Các văn bản quan trọng như Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Nghị định 119/2025/NĐ-CP đã đặt nền móng cho việc quản lý phát thải và bảo vệ tầng ô-dôn.

Đặc biệt, việc Chính phủ ban hành Nghị định 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon được xem là bước ngoặt quan trọng. Đây là lần đầu tiên Việt Nam có một khung pháp lý chuyên biệt, đồng bộ và đầy đủ để tham gia vào thị trường carbon quốc tế theo cơ chế của Điều 6 Thỏa thuận Paris.

Theo lãnh đạo Cục Biến đổi Khí hậu, nghị định này tạo hành lang pháp lý cho việc trao đổi, chuyển giao kết quả giảm phát thải giữa Việt Nam và các đối tác quốc tế. Không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải quốc gia, cơ chế này còn mở ra khả năng thu hút đầu tư, tiếp nhận công nghệ tiên tiến và thúc đẩy các mô hình phát triển ít phát thải.

Việc hoàn thiện khung pháp lý cũng cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc hiện thực hóa cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, pháp lý chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ nằm ở khả năng triển khai thực tế của doanh nghiệp và các địa phương.

Thực tế thời gian qua cho thấy nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực xuất khẩu, năng lượng, nông nghiệp và lâm nghiệp đã bắt đầu quan tâm đến việc phát triển dự án tạo tín chỉ carbon. Một số địa phương cũng chủ động tìm kiếm cơ hội khai thác tiềm năng giảm phát thải nhằm phục vụ phát triển kinh tế xanh.

Tuy nhiên, nhu cầu về thông tin, hướng dẫn và kết nối thị trường vẫn còn rất lớn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao nhận thức và năng lực cho cả cơ quan quản lý lẫn cộng đồng doanh nghiệp.

Các chuyên gia, doanh nghiệp trong nước và quốc tế cũng thảo luận các cơ hội kết nối thị trường quốc tế, và sự sẵn sàng của doanh nghiệp Việt Nam.

Doanh nghiệp cần chủ động nâng năng lực để không bỏ lỡ cơ hội

Một trong những vấn đề được nhấn mạnh tại tọa đàm là mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia thị trường carbon quốc tế. Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, việc chuẩn bị đầy đủ về thể chế, năng lực kỹ thuật và nguồn lực là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự tham gia hiệu quả và minh bạch.

Ông cho rằng các doanh nghiệp cần hiểu rõ khuôn khổ pháp lý, quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia thị trường carbon, đồng thời nắm bắt các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế, đặc biệt là tiêu chuẩn về chất lượng tín chỉ và tính minh bạch dữ liệu.

Trong các phiên thảo luận, nhiều chuyên gia quốc tế và nhà tài trợ đã chia sẻ về xu hướng thị trường, kỳ vọng của bên mua tín chỉ carbon, cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với kết quả giảm phát thải khí nhà kính được chuyển giao quốc tế (ITMO). Những yếu tố này được xem là “tấm vé thông hành” để doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu.

Bên cạnh đó, các diễn giả cũng chỉ ra rằng doanh nghiệp cần chuẩn bị bài bản từ khâu xây dựng dự án, lựa chọn phương pháp đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) cho đến việc kết nối nguồn tài chính hỗ trợ. Đây là những bước đi không thể thiếu để đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy của tín chỉ carbon.

Tọa đàm cũng nhấn mạnh vai trò của việc tăng cường hợp tác quốc tế. Việc kết nối với các tổ chức, đối tác nước ngoài không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường mà còn học hỏi kinh nghiệm, nâng cao năng lực và thích ứng với các tiêu chuẩn toàn cầu.

Ở góc độ quản lý, việc hướng dẫn thực thi chính sách cũng được xem là yếu tố then chốt. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, cung cấp thông tin kịp thời và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tham gia thị trường carbon một cách chủ động.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng xanh và bền vững, thị trường carbon không chỉ là công cụ giảm phát thải mà còn trở thành một động lực tăng trưởng mới. Việc tham gia sớm sẽ giúp Việt Nam không chỉ thực hiện tốt các cam kết quốc tế mà còn tận dụng được các cơ hội phát triển kinh tế trong dài hạn.

Nhìn tổng thể, thị trường carbon đang mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới, nơi các quốc gia và doanh nghiệp vừa hợp tác vừa cạnh tranh. Với những bước đi ban đầu về thể chế và sự quan tâm ngày càng lớn từ cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam đang đứng trước cơ hội để khẳng định vị thế trong xu thế kinh tế xanh toàn cầu. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành hiện thực, sự chủ động, đồng bộ và quyết liệt trong hành động sẽ là yếu tố quyết định.