Hơn 3 triệu tỷ đồng mắc kẹt tại hàng nghìn dự án bất động sản

Chia sẻ tại Hội thảo 'Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân', do Báo Thanh Niên tổ chức, bà Hoàng Thu Hằng - Phó cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng - cho biết, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô dòng vốn mà quan trọng hơn là làm thế nào để dòng vốn đó được lưu thông hiệu quả trong nền kinh tế.

Việc xử lý các dự án bị ách tắc nhiều năm không chỉ giúp giải phóng nguồn lực xã hội mà còn bổ sung nguồn cung cho thị trường, góp phần kéo giảm giá nhà và nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Chỉ ra bất cập lớn của thị trường hiện nay, bà Hằng nhấn mạnh sự lệch pha cung - cầu kéo dài. Trong khi nguồn cung nhà ở cao cấp vẫn chiếm tỷ trọng lớn, thì phân khúc nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của đại đa số người dân lại thiếu hụt nghiêm trọng. Nhu cầu nhà ở thực rất lớn, nhưng nhiều người dân chưa có cơ hội tiếp cận sản phẩm phù hợp.

Bà Hoàng Thu Hằng - Phó cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng).

"Bộ Xây dựng đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định 357 và đang khẩn trương hoàn thiện hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản", bà Hằng thông tin và cho biết mỗi bất động sản sẽ được cấp một mã định danh riêng.

Thông qua mã này, người dân và nhà đầu tư có thể tra cứu đầy đủ thông tin về pháp lý, quyền sử dụng đất, điều kiện giao dịch, lịch sử mua bán cũng như diễn biến giá của bất động sản. Việc công khai dữ liệu được kỳ vọng sẽ giúp thị trường vận hành minh bạch hơn, hạn chế đầu cơ và giảm rủi ro cho nhà đầu tư.

Cũng theo bà Hằng, Bộ Xây dựng đang nghiên cứu các cơ chế, chính sách mới nhằm phát triển thị trường nhà ở cho thuê; hoàn thiện hồ sơ chính sách để trình Quốc hội xem xét vào kỳ họp tháng 10/2026. Các đề xuất tập trung vào cơ chế ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở cho thuê.

Tuy nhiên, với việc phát triển nhà ở xã hội, lãnh đạo Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản thừa nhận, doanh nghiệp tư nhân vẫn chưa thực sự mặn mà, do biên lợi nhuận mỏng và cơ chế tiếp cận quỹ đất còn nhiều hạn chế.

Ông Võ Anh Tuấn - Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho biết, các dự án bất động sản treo, các quỹ đất vướng mắc pháp lý nằm trong các kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc bản án kéo dài đã và đang gây ra sự lãng phí lớn. Yêu cầu đặt ra là phải sớm đưa các dự án ra thị trường, góp phần đưa cung - cầu gặp nhau.

Theo ông Tuấn, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số, việc tháo gỡ các dự án bất động sản tồn đọng, kéo dài là nhóm có thể mang lại hiệu quả ngay, tác động tích cực cho kinh tế - xã hội.

"Nguyên tắc không hợp thức hóa sai phạm, nhưng đảm bảo cái gì có thể giải quyết ngay được thì sẽ giải quyết ngay, để kịp thời khơi thông nguồn lực".

GS, TS. Hoàng Văn Cường - Phó Chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Việt Nam - cho biết, để tăng trưởng ngay, chắc chắn phải đi vào động lực truyền thống như xuất khẩu, tiêu dùng, đầu tư. Riêng xuất khẩu và tiêu dùng không tăng được nhiều, chỉ có thể kỳ vọng vào động lực đầu tư. Trong lĩnh vực đầu tư, ngoài việc tăng đầu tư công thì phải có đầu tư tư nhân, và lĩnh vực mà tiền đổ vào nhiều nhất, nhanh tạo ra sản phẩm nhất, chính là lĩnh vực bất động sản.

GS, TS. Hoàng Văn Cường - Phó Chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Việt Nam.

"Đây sẽ là khu vực sẽ thu hút vốn rất lớn và có sự lan tỏa rất lớn cho nền kinh tế, lan tỏa đến các lĩnh vực khác, như xây dựng, máy móc, thị trường lao động… từ đó thúc đẩy tăng trưởng", ông Cường lý giải.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý, vấn đề đáng lo ngại khi đầu tư quá mức, sản phẩm không tiêu thụ được và bị chuyển thành bất động sản tồn kho. Mức tồn kho dưới 30% thì "chưa phải vấn đề gì", nhưng trên 30% thì bắt đầu có dấu hiệu cảnh báo. Ở lĩnh vực bất động sản, thời gian tồn kho thường tính từ 8-10 tháng không đưa vào sử dụng, không đưa vào tiêu dùng...

"Dòng vốn đổ vào bất động sản nhiều hay ít không phải là vấn đề. Đây là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng, nhưng phải có sự kiểm soát để không xảy ra đình trệ, khủng hoảng nguồn vốn", ông Cường nói.