Gỡ “nút thắt” giá FIT: Thủ tướng yêu cầu xử lý dứt điểm dự án điện tái tạo trước 30/4

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành thông báo kết luận của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại cuộc họp đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ của Bộ Công Thương từ đầu năm 2026 và định hướng thời gian tới. Trong đó, vấn đề bảo đảm an ninh năng lượng tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm, gắn với yêu cầu duy trì ổn định tăng trưởng và phục vụ các lĩnh vực công nghệ cao.

Theo kết luận, năng lượng không chỉ là đầu vào thiết yếu của nền kinh tế mà còn là nền tảng cho chuyển đổi số, phát triển dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và ngành công nghiệp bán dẫn. Vì vậy, yêu cầu xuyên suốt được nhấn mạnh là “tuyệt đối không để xảy ra thiếu điện và xăng dầu trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.

Thủ tướng yêu cầu xử lý dứt điểm dự án điện tái tạo trước 30/4

Siết chặt cân đối cung – cầu điện, thúc đẩy nguồn thay thế

Để bảo đảm cung ứng điện trong năm 2026 và các năm tiếp theo, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt các giải pháp tiết kiệm điện, phấn đấu giảm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ cả năm. Riêng giai đoạn cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết giảm phải đạt tối thiểu 10%.

Song song, hệ thống điện cần chủ động phương án điều tiết phụ tải, với mục tiêu tiết giảm ít nhất 3.000 MW vào giờ cao điểm trong trường hợp xuất hiện nguy cơ mất cân đối cung – cầu.

Một hướng đi quan trọng khác là đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ. Chính phủ đặt mục tiêu mỗi năm có khoảng 10% cơ quan công sở và hộ gia đình lắp đặt hệ thống này, đi kèm giải pháp lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm giảm áp lực phụ tải giờ cao điểm và nâng cao tính tự chủ nguồn điện tại chỗ.

Bộ Công Thương đồng thời được giao nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế phát triển nhanh hệ thống lưu trữ năng lượng – một cấu phần ngày càng quan trọng trong quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo.

Trong bối cảnh nhu cầu điện khu vực phía Bắc tăng nhanh, Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, triển khai sớm các dự án đường dây truyền tải để tăng nhập khẩu điện từ Lào và Trung Quốc, mục tiêu đưa vào vận hành ngay trong năm 2027 nếu điều kiện cho phép.

Trường hợp cần thiết, các hiệp định liên Chính phủ và Quy hoạch điện VIII sẽ được xem xét điều chỉnh nhằm gia tăng nguồn điện nhập khẩu từ Lào.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng tính đến các phương án bổ sung nguồn điện linh hoạt, bao gồm nghiên cứu sử dụng các nhà máy phát điện nổi trong tình huống cấp bách, đặc biệt nhằm bảo đảm cung ứng điện cho khu vực miền Bắc.

Rà soát Quy hoạch điện VIII, xử lý nghiêm dự án chậm tiến độ

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là khẩn trương rà soát, cập nhật và hoàn thiện Quy hoạch điện VIII theo hướng sát thực tế, bảo đảm cân đối giữa các loại hình nguồn điện.

Trong đó, việc phát triển nhiệt điện than vẫn được xem xét ở quy mô hợp lý, đi kèm lộ trình kiểm soát và xử lý khí thải theo định hướng tại Kết luận 18-KL/TW.

Các dự án trong quy hoạch được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, đặc biệt là Nhà máy nhiệt điện Na Dương II (110 MW) và Nhà máy nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang (650 MW). Đồng thời, Bộ Công Thương phải rà soát toàn bộ danh mục dự án, kiên quyết điều chỉnh hoặc thay thế những dự án không có khả năng hoàn thành trong giai đoạn 2026–2030.

Thông điệp điều hành được đưa ra khá rõ ràng: xử lý nghiêm các chủ đầu tư không bảo đảm tiến độ, đồng thời quy định trách nhiệm cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương; trong đó Bộ Công Thương chịu trách nhiệm cuối cùng về việc thực hiện quy hoạch.

Đáng chú ý, đối với các dự án điện gió, điện mặt trời hưởng cơ chế giá FIT – vốn đang tồn tại nhiều vướng mắc về pháp lý, thanh toán và cơ chế chuyển tiếp – Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương khẩn trương xây dựng phương án xử lý dứt điểm theo chỉ đạo của Thường trực Chính phủ, báo cáo trước ngày 30/4.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn” kéo dài trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, đồng thời khơi thông nguồn lực đầu tư và tránh lãng phí tài sản đã hình thành.

Bảo đảm nguồn cung xăng dầu, thúc đẩy nhiên liệu xanh

Đối với thị trường xăng dầu, yêu cầu đặt ra là theo dõi sát diễn biến, chủ động dự báo và điều hành linh hoạt để bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống, không để xảy ra đứt gãy.

Bộ Công Thương được giao rà soát, tái cấu trúc hệ thống phân phối theo hướng tinh gọn, giảm tối đa khâu trung gian, hoàn thành trong quý II/2026.

Đáng chú ý, Chính phủ định hướng tăng sản lượng xăng sinh học E10 nhằm giảm tiêu thụ xăng khoáng, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh và phát triển hệ thống vận tải công cộng thân thiện môi trường.

Song song, kế hoạch đầu tư các kho dự trữ chiến lược cũng được đặt ra, với mục tiêu nâng mức dự trữ xăng dầu quốc gia lên tương đương 90 ngày nhập ròng – tiệm cận các chuẩn mực an ninh năng lượng quốc tế.