Australia tính siết trung tâm dữ liệu AI: Không dùng điện tái tạo có thể bị cắt điện

Chính phủ Australia do Thủ tướng Anthony Albanese đứng đầu dự kiến cấm xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) gần khu dân cư và các cơ sở giải trí, trong bối cảnh cử tri ngày càng phản đối những tổ hợp công nghiệp quy mô lớn tại nội thành Sydney và vùng ngoại ô Melbourne.

Chính sách mới nhất của chính phủ Australia về trí tuệ nhân tạo (A.I) nghiêm cấm việc xây dựng trung tâm dữ liệu gần khu dân cư, công viên, giải trí

Cùng với việc siết quy định về trung tâm dữ liệu, Đảng Lao động cầm quyền đã điều chỉnh kế hoạch cấp phép bản quyền gây tranh cãi. Phương án trước đó cho phép các tập đoàn công nghệ như OpenAI và Anthropic tự do thu thập nội dung trên internet mà không phải trả tiền cho người sáng tạo.

Thay vào đó, chính phủ đang xem xét mô hình tăng quyền đàm phán trực tiếp cho các chủ sở hữu bản quyền, trong đó có nhà xuất bản âm nhạc và cơ quan truyền thông. Mô hình này cũng hướng tới bảo đảm các chủ sở hữu bản quyền nhỏ hơn, thuộc nhóm mà các phòng thí nghiệm AI gọi là nhóm đuôi dài, được trả tiền khi tác phẩm được dùng để huấn luyện mô hình.

Để tăng tính minh bạch, chính phủ còn cân nhắc yêu cầu doanh nghiệp AI công khai những nội dung đã sử dụng để huấn luyện mô hình.

Các quy định cụ thể về trung tâm dữ liệu và cải cách bản quyền sẽ được đưa vào dự thảo luật, dự kiến công bố lấy ý kiến công chúng trước cuối năm nay.

Trong phiên chất vấn tại Hạ viện hôm thứ Năm (29/10), Thủ tướng Anthony Albanese cho biết chính phủ quyết tâm xây dựng các tiêu chuẩn AI thuộc nhóm tốt nhất thế giới. Theo ông Albanese, các tiêu chuẩn này phải giải quyết những vấn đề về năng lượng, nước và vị trí xây dựng, qua đó bảo đảm hoạt động phát triển AI phục vụ lợi ích quốc gia của Australia.

Thủ tướng Australia Anthony Albanese (đứng) trả lời chất vấn tại nghị trường Hạ viện ngày 29/10

Dự luật cũng sẽ yêu cầu các trung tâm dữ liệu AI thế hệ mới chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo. Những cơ sở không tuân thủ có thể bị cắt điện.

Các nguồn tin am hiểu quá trình xây dựng chính sách, nhưng không được phép phát ngôn công khai, xác nhận chính phủ sẽ cấm xây dựng trung tâm dữ liệu tại các khu vực ngoại ô.

Sự phản đối của cộng đồng đã khiến Tập đoàn Goodman hủy kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu trị giá 1,2 tỷ đô la tại Lane Cove, ở bờ phía bắc Sydney. Tuần trước, NextDC cũng hoãn mở rộng một trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại West Footscray, Melbourne, sau khi phản ứng của người dân làm chậm tiến độ nâng cấp hệ thống điện cần thiết cho dự án.

Theo các nguồn tin, quá trình xây dựng chính sách liên bang về trung tâm dữ liệu được đẩy nhanh kể từ khi ông Albanese trực tiếp phụ trách chương trình nghị sự AI vào tháng 7. Fergus Hanson, người đứng đầu Văn phòng AI thuộc cơ quan của Thủ tướng, đang điều phối các cơ quan liên quan.

Đầu tháng này, Australian Financial Review đưa tin một ủy ban điều tra lưỡng đảng của Quốc hội về AI đã gửi thư cho ông Albanese, đề nghị đầu tư vào trung tâm dữ liệu vì lợi ích quốc gia. Ủy ban cũng nhấn mạnh cần cho phép các bên đánh giá độc lập tiếp cận ở cấp độ cao với những nhà phát triển mô hình như OpenAI và Anthropic để giám sát rủi ro an toàn theo thời gian thực.

Ở chiều ngược lại, Nghị sĩ Đảng Quốc gia David Littleproud khẳng định phản đối việc thay đổi luật bản quyền và cho biết phần lớn thành viên trong đảng cũng không ủng hộ phương án này. Theo The Sydney Morning Herald, ông Littleproud nêu quan điểm này với các đồng nghiệp hôm thứ Tư (28/10).

Bức thư do Nghị sĩ Đảng Lao động Jo Briskey và Thượng nghị sĩ Đảng Tự do Jonno Duniam soạn thảo thể hiện sự ủng hộ đối với việc Đảng Lao động tiếp tục sửa luật bản quyền, nhằm tạo điều kiện cho các nhà phát triển AI huấn luyện mô hình tại trung tâm dữ liệu trong nước.

Tuy nhiên, bức thư gây tranh cãi sau khi David Pocock, Thượng nghị sĩ độc lập đại diện vùng Lãnh thổ Thủ đô Australia (ACT), tiết lộ một cố vấn trong văn phòng Thủ tướng đã xem xét và chỉnh sửa bản dự thảo.

Các doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu lớn và tập đoàn công nghệ Mỹ cảnh báo những hạn chế trong cơ chế bản quyền của Australia gây khó khăn cho việc huấn luyện mô hình AI tiên tiến tại nước này. Trong khi đó, các chủ sở hữu bản quyền âm nhạc và truyền thông cho rằng Australia nên chờ kết quả các vụ kiện tại Mỹ, thay vì vội nới quy định theo hướng có lợi cho các tập đoàn công nghệ lớn.

Tháng 7, ông Albanese cam kết bảo đảm không doanh nghiệp nào được sử dụng sách, âm nhạc, tác phẩm nghệ thuật hoặc tin tức của Australia để xây dựng hay huấn luyện AI nếu thiếu sự kiểm soát của người sáng tạo. Ông nhấn mạnh quyền kiểm soát này bao gồm việc quyết định giá cả và giá trị tác phẩm, đồng thời cho rằng sử dụng tác phẩm ngoài khuôn khổ đó là hành vi trộm cắp.

Tháng trước, Bộ Tư pháp đưa ra một số mô hình cải cách bản quyền. Một phương án cho phép các phòng thí nghiệm AI sử dụng nội dung trực tuyến để huấn luyện mô hình mà không phải trả tiền cho người tạo nội dung, với điều kiện đã đạt thỏa thuận với đủ số lượng chủ sở hữu bản quyền. Phương án khác cho phép sử dụng nội dung trực tuyến nếu các phòng thí nghiệm AI có thỏa thuận với những tổ chức thu tiền bản quyền đại diện cho chủ sở hữu.

Ở cả hai phương án, người dùng có thể từ chối cho phép sử dụng nội dung để huấn luyện AI bằng cách ghi rõ yêu cầu trong các tệp trên website mà tác nhân AI đọc. Một số nguồn tin xác nhận chính sách đã được điều chỉnh, hoàn thiện thêm sau đợt tham vấn này.

Khối Liên đảng Tự do - Quốc gia từng dần tiến tới lập trường chung với Đảng Lao động về cải cách AI. Tuy nhiên, triển vọng đồng thuận đang trở nên thiếu chắc chắn khi một số nghị sĩ, trong đó có Garth Hamilton và David Littleproud, phản đối các trung tâm dữ liệu và việc sửa luật bản quyền.

Theo The Sydney Morning Herald, trong trao đổi với các đồng nghiệp hôm thứ Tư (28/10), ông Littleproud khẳng định phản đối việc sửa luật bản quyền và cho biết phần lớn thành viên trong đảng có cùng quan điểm. Cựu lãnh đạo Đảng Quốc gia có kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu lớn nhất cả nước tại Maranoa, khu vực bầu cử của ông ở Queensland.

Trái lại, những thành viên khối Liên đảng chủ trương cứng rắn về an ninh quốc gia muốn thu hút các mô hình AI tiên tiến tới Australia.

Khả năng tiếp cận công nghệ ngày càng được xem là yếu tố then chốt đối với an ninh quốc gia của Australia. Lãnh đạo phe đối lập Angus Taylor đã được Tổng cục Tình báo Tín hiệu Australia (Australian Signals Directorate), cơ quan tình báo mạng của nước này, cung cấp thông tin về các mối đe dọa liên quan đến AI.

Những lo ngại về an ninh quốc gia cũng là động lực khiến Thủ tướng Albanese chuyển sang cách tiếp cận can thiệp sâu hơn vào lĩnh vực AI từ đầu năm nay.