Nghị định số 01/2025/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2025. Nghị định này đánh dấu một bước tiến mới trong việc nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành xuất khẩu gạo Việt Nam. Những sửa đổi và bổ sung trong Nghị định thể hiện sự linh hoạt và cập nhật của Chính phủ nhằm thích ứng với bối cảnh thị trường quốc tế và nhu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng.
Theo Nghị định mới, thương nhân Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế sẽ có quyền kinh doanh xuất khẩu gạo nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại Điều 4 và được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Đặc biệt, các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng được phép tham gia hoạt động này với điều kiện tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật Việt Nam và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Quy định này không chỉ mở rộng đối tượng tham gia mà còn tạo điều kiện thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh và chuyên nghiệp trong ngành.
 |
| Doanh nghiệp xuất khẩu gạo phải báo cáo số gạo tồn kho trước 5/1 |
Một điểm bổ sung quan trọng của Nghị định số 01/2025/NĐ-CP là quy định về hoạt động ủy thác xuất khẩu. Theo đó, chỉ các thương nhân đã được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo mới được phép thực hiện hoặc nhận ủy thác xuất khẩu từ các thương nhân khác cũng có cùng điều kiện. Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chất lượng và nguồn gốc của gạo xuất khẩu, qua đó tăng cường uy tín của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Ngoài ra, Nghị định cũng sửa đổi chế độ báo cáo đối với các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo. Trước đây, các thương nhân phải báo cáo hàng tuần về lượng thóc, gạo tồn kho cho Bộ Công Thương, nhưng quy định mới chuyển sang báo cáo định kỳ trước ngày 5 hàng tháng. Báo cáo này cần được gửi đồng thời tới Bộ Công Thương, Sở Công Thương nơi thương nhân có trụ sở chính, kho chứa hoặc cơ sở chế biến, và Hiệp hội Lương thực Việt Nam. Sự thay đổi này không chỉ giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp mà còn giúp nâng cao chất lượng và tính chính xác của dữ liệu phục vụ công tác điều hành.
Nghị định cũng nhấn mạnh vai trò của các cơ quan quản lý trong việc hỗ trợ và phát triển ngành xuất khẩu gạo. Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ tổ chức các chương trình phát triển hoạt động ngoại thương và xúc tiến thương mại đối với mặt hàng gạo và các sản phẩm chế biến từ gạo. Mục tiêu của những chương trình này là nâng cao giá trị, chất lượng và thương hiệu gạo Việt Nam, đảm bảo tính chủ động và hiệu quả trong công tác quản lý và điều hành. Đồng thời, Bộ Tài chính sẽ ưu tiên phân bổ nguồn kinh phí hàng năm cho các chương trình xúc tiến thương mại, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc hỗ trợ ngành gạo.
Một nội dung khác không kém phần quan trọng là trách nhiệm của UBND tỉnh, thành phố trong việc kiểm tra và giám sát hoạt động kinh doanh của các thương nhân. Trong vòng 45 ngày kể từ khi Bộ Công Thương cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, UBND tỉnh sẽ chỉ đạo Sở Công Thương phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức hậu kiểm các kho chứa, cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo trên địa bàn để đảm bảo tuân thủ các quy định. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần tăng cường sự minh bạch và trách nhiệm của các bên liên quan.
Những điểm sửa đổi và bổ sung trong Nghị định số 01/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo ra một khung pháp lý đồng bộ, minh bạch và thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu gạo. Đồng thời, các quy định mới cũng thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc thúc đẩy ngành gạo phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam ngày càng uy tín trên thị trường quốc tế.
