Doanh nghiệp ngành nhôm Việt Nam: Cùng nhận diện cơ hội và thách thức

Cơ hội đan xen cùng thách thức

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Minh Kế - Chủ tịch Hiệp hội Nhôm Việt Nam - cho biết, với năng lực sản xuất tốt, kim ngạch xuất khẩu ngày một tăng, ngành nhôm đã và đang đóng góp lớn cho phát triển kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước đang có nhiều biến đổi, trong đó sản xuất xanh, giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh là yêu cầu bắt buộc. Những yêu cầu này đang tạo nhiều thách thức cho doanh nghiệp ngành nhôm.

Diễn đàn doanh nghiệp ngành nhôm Việt Nam 2025 với chủ đề “Nhận diện cơ hội và thách thức của ngành nhôm”

Từ tác động từ thế giới, các chuyên gia phân tích, với quan hệ thương mại Hoa Kỳ - Trung Quốc, mặc dù là đối tác thương mại lớn của nhau nhưng cũng gặp nhiều trở ngại do lập trường cứng rắn của các bên. Còn với quan hệ thương mại Hoa Kỳ - Nga, do Mỹ áp thuế nhập khẩu đối với nhôm từ Nga lên đến 200% cũng khiến hoạt động vận tải gặp khó khăn.

Trong khi đó, Nga và Trung Quốc là 2 thị trường cung ứng nhôm lớn nhất thế giới, nhưng mức thuế rất cao của Mỹ, cùng các biện pháp trừng phạt kinh tế khiến cho dòng chảy hàng hóa nhôm nguyên liệu tắc nghẽn, khó chảy vào thị trường Việt Nam.

Đối với thị trường trong nước, ngành nhôm cũng đang gặp nhiều thách thức, như: Hiện tượng dư thừa công suất nhiều năm nay chưa cải thiện; thị trường bất động sản và xây dựng tạm thời ngưng trệ; nhu cầu nhôm xây dựng giảm sút, các nhà máy ép đùn phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất kinh doanh đến đầu quý II/2025.

Bên cạnh đó, chi phí đầu vào cho sản xuất liên tục tăng, giá bán nhôm định hình trên thị trường không đủ bù đắp chi phí đầu vào, lợi nhuận của nhà sản xuất giảm mạnh 2 - 3 năm qua, đã tạo cạnh tranh gay gắt, khó kiểm soát.

Ngoài ra còn phải kể đến những rào cản từ xuất khẩu, thị trường xuất khẩu ngừng trệ. Các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Úc liên tục dựng lên các rào cản thuế quan, phi thuế quan, quy định về môi trường. Trong khi đó, Mỹ đã khởi xướng nhiều cuộc điều tra phòng vệ thương mại liên quan đến nhôm Việt Nam và khu vực châu Á. Nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại doanh nghiệp Việt gặp nhiều khó khăn khi mở rộng thị trường xuất khẩu.

Cần có kế hoạch hành động mới

Trước thực tế như vậy, các diễn giả đã cùng trao đổi về hướng đi cho chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn ESG, đổi mới công nghệ và phát triển bền vững... Theo đó, để bảo vệ nền sản xuất trong nước, đại diện Hội nhôm thanh định hình Việt Nam cho rằng cần phải tổ chức các hội nghị phổ biến, hội thảo chuyên sâu, hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp hiểu và thực hiện quy định pháp luật để chủ động tham gia, chủ động bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, như trong lĩnh vực thuế, phòng vệ thương mại của Việt Nam và nước ngoài.

Về vấn đề thị trường, cần tổ chức được các phiên thảo luận với nhà sản xuất để tìm kiếm giải pháp cho thị trường nhôm; đưa ra những khuyến cáo doanh nghiệp cạnh tranh lành mạnh, tuân thủ chính sách thuế.

Chia sẻ tại diễn đàn, những vướng mắc cụ thể được chỉ ra với doanh nghiệp ngành nhồm hiện này đó là: Chi phí đầu vào tăng cao, từ điện, nguyên liệu đến logistics, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa còn gặp khó khăn về công nghệ lạc hậu, khó đầu tư đổi mới.

Các doanh nghiệp gặp áp lực khi chuyển đổi xanh, ESG tăng nhưng thiếu hướng dẫn, vốn, nhân lực; thị trường trong nước cạnh tranh chưa lành mạnh, thương hiệu yếu; thiếu nhân lực kỹ thuật cao: luyện kim, số hóa, quản lý phát thải.

Giải pháp để khắc phục khó khăn nêu trên được chuyên gia chỉ ra: Cần đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản trị ESG; ổn định chất lượng, xây dựng thương hiệu nhôm Việt chiếm lĩnh thị trường, thay thế hàng nhập khẩu.

Đồng thời, cần điều chỉnh chính sách phù hợp, thúc đẩy sản xuất kinh doanh bằng những biện pháp cụ thể như giảm thuế VAT, giảm thuế xuất khẩu 5%, hướng dẫn thực hành ESG, hỗ trợ tín dụng xanh; mở rộng thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại FTA, học hỏi từ chính các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài; đào tạo nhân lực, nhân lực kỹ thuật đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Tại diễn đàn cũng có những kiến nghị chính sách hỗ trợ mở rộng thị trường mới. Đối với thị trường trong nước: Nâng cao nhận thức doanh nghiệp về tuân thủ chính sách thuế, sở hữu trí tuệ, hải quan; giảm thuế VAT để thúc đẩy tiêu dùng nội địa.

Về xuất khẩu: Kiến nghị giảm thuế xuất khẩu nhôm sau ép đùn 7604 từ 5% về 0%. Riêng với thị trường Mỹ: Đề nghị đàm phán giảm thuế về mức thấp nhất có thể.

Hiệp hội sẽ đồng hành cùng Chính phủ đề nghị Mỹ công nhận nền kinh tế thị trường cho Việt Nam; tăng cường tham gia các hội chợ, triển lãm, giao thương để mở rộng thị trường; cảnh báo rủi ro bị điều tra lẩn tránh thuế đối với ngành nhôm trước xu hướng chuyển dịch dòng sản xuất từ các nước vào Việt Nam.