Điều hành trái phiếu chính phủ: Giữ vững dòng vốn trước áp lực bủa vây

Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của giai đoạn 5 năm 2026 - 2030. Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 và bình quân cả giai đoạn đạt từ 10% trở lên, nhu cầu huy động và phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển tiếp tục gia tăng mạnh mẽ. Tuy nhiên, nhìn lại những tháng đầu năm, thị trường tài chính toàn cầu và trong nước diễn biến phức tạp, tạo ra những bài toán hóc búa cho cơ quan quản lý.

Áp lực cộng hưởng từ lãi suất và tỷ giá

Những diễn biến trên thị trường tiền tệ thời gian qua đang tạo ra sức ép không nhỏ lên hoạt động huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP).

Huy động trái phiếu Chính phủ là việc Nhà nước vay vốn từ các nhà đầu tư tổ chức hoặc cá nhân bằng cách phát hành chứng chỉ nợ (trái phiếu), nhằm bù đắp thâm hụt ngân sách và tài trợ cho các dự án đầu tư công.

Theo số liệu thị trường, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng tiếp tục duy trì ở mức cao với lãi suất qua đêm dao động từ 5% đến 7,9%/năm. Mức bình quân tháng đạt 6,37%/năm, cao hơn mức 5,58%/năm của tháng trước và vượt trội so với mức 4,57%/năm của năm 2025.

Diễn biến này phản ánh nhu cầu vốn trên thị trường tiền tệ vẫn ở mức rất lớn, khi tốc độ tăng trưởng tín dụng đang chạy nhanh hơn tốc độ huy động vốn của hệ thống ngân hàng. Hệ quả là thanh khoản thị trường không còn dồi dào như những năm trước. Nhằm hỗ trợ hệ thống, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai các biện pháp điều hành phù hợp thông qua nghiệp vụ mua lại có kỳ hạn, bơm ròng ra thị trường khoảng 22.691 tỷ đồng.

Bên cạnh áp lực thanh khoản, tỷ giá USD/VND cũng tiếp tục xu hướng tăng, với tỷ giá trung tâm tại Ngân hàng Nhà nước chạm mức 25.139 đồng/USD. Trong khi đó, tỷ giá bán tại Vietcombank tăng lên ngưỡng 26.395 đồng/USD.

Khi mặt bằng lãi suất và tỷ giá duy trì ở mức cao, các nhà đầu tư tổ chức có xu hướng thận trọng và cân nhắc kỹ lưỡng hơn đối với các công cụ đầu tư dài hạn như TPCP. Đây chính là nguyên nhân cốt lõi khiến nhu cầu tham gia đấu thầu TPCP trong một số giai đoạn chưa thực sự sôi động.

Bản lĩnh điều hành và kết quả huy động vốn cho ngân sách

Trước những rào cản từ thị trường, Kho bạc Nhà nước đã bám sát chỉ đạo sát sao của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính để triển khai đồng bộ các giải pháp huy động vốn. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm đáp ứng đầy đủ nhu cầu vốn của ngân sách nhà nước, phục vụ các nhiệm vụ chi đầu tư phát triển, đồng thời góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Các giải pháp huy động vốn phụ thuộc vào nhu cầu thực tế các giai đoạn phát triển. Các kênh phổ biến gồm: vay vốn ngân hàng, phát hành cổ phiếu/trái phiếu, gọi vốn từ quỹ đầu tư...

Tính riêng trong tháng vừa qua, Kho bạc Nhà nước đã tổ chức 4 phiên đấu thầu TPCP với tổng khối lượng gọi thầu đạt 68.500 tỷ đồng. Do bối cảnh thị trường có nhiều biến động, tổng khối lượng đăng ký dự thầu đạt 52.405 tỷ đồng, tương đương khoảng 77% khối lượng gọi thầu.

Cơ cấu nhà đầu tư tham gia thị trường tiếp tục cho thấy vai trò trụ cột của các tổ chức đầu tư dài hạn, trong đó nhóm Bảo hiểm xã hội chiếm khoảng 53% tổng khối lượng dự thầu, các ngân hàng thương mại chiếm khoảng 44%, phần còn lại thuộc về các doanh nghiệp bảo hiểm và công ty tài chính.

Kết quả thực tế, tổng khối lượng TPCP huy động thành công trong tháng đạt 33.630 tỷ đồng, tương đương 75% kế hoạch phát hành tháng. Lũy kế 5 tháng đầu năm, tổng khối lượng TPCP phát hành đạt 159.186 tỷ đồng, tương đương khoảng 32% kế hoạch năm 2026 (500.000 tỷ đồng).

Mặc dù kết quả này thấp hơn một chút so với cùng kỳ năm 2025, nhưng cơ quan quản lý đánh giá đây vẫn là một kết quả tích cực, chứng minh sự linh hoạt thích ứng của dòng vốn công trước các tác động bất lợi.

Nâng cao chất lượng nợ công và định hình tương lai những tháng cuối năm

Một điểm sáng rất đáng ghi nhận là bên cạnh mục tiêu số lượng, Kho bạc Nhà nước tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng danh mục nợ của Chính phủ, với kỳ hạn phát hành bình quân trong năm đạt mức tương đối dài là 9,5 năm. Việc kéo dài kỳ hạn này giúp giảm đáng kể áp lực trả nợ trong ngắn hạn, đồng thời nâng cao tính bền vững của danh mục nợ công khi thời gian đáo hạn bình quân của toàn bộ danh mục TPCP đang lưu hành đạt 8,31 năm.

Dự báo những tháng cuối năm 2026, áp lực lên vai cơ quan hành chính sẽ lớn hơn khi nhu cầu vốn của ngân sách nhà nước dự kiến tăng lên phục vụ tiến độ giải ngân các chương trình, dự án đầu tư công trọng điểm. Nhiệm vụ hoàn thành kế hoạch phát hành 500.000 tỷ đồng đặt ra yêu cầu điều hành ngày càng khắt khe.

Để hoàn thành mục tiêu chiến lược này, Kho bạc Nhà nước khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động xây dựng kế hoạch phát hành phù hợp với khả năng hấp thụ của nền kinh tế. Cơ quan điều hành sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị liên quan để điều hành linh hoạt khối lượng, kỳ hạn và lãi suất phát hành.

Sự điều phối nhịp nhàng này không chỉ bảo đảm nguồn lực cho đầu tư kết cấu hạ tầng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà còn góp phần duy trì thị trường TPCP ổn định, giữ vững vai trò là nền tảng của thị trường vốn và tạo đường cong lãi suất tham chiếu chuẩn cho toàn bộ nền kinh tế.