Diện mạo mới của đô thị biển Nha Trang từ quy hoạch phía đông đường Trần Phú

Ủy ban nhân dân phường Nha Trang vừa phê duyệt Đồ án Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khu vực phía đông đường Trần Phú. Không chỉ xác lập cơ sở pháp lý để quản lý một trong những không gian có giá trị nhất của đô thị biển, đồ án còn định hình lại mối quan hệ giữa công viên, quảng trường, bãi biển, dịch vụ du lịch và giao thông.

Mục tiêu cốt lõi cụ thể hóa điều chỉnh quy hoạch chung Nha Trang đến năm 2040. Hình thành hệ thống không gian mở liên tục phục vụ người dân và du khách.

Theo quyết định được duyệt, phạm vi quy hoạch gồm toàn bộ khu vực phía đông đường Trần Phú thuộc phường Nha Trang, nối từ cầu Trần Phú đến khu vực Cảng Nha Trang; đồng thời bao gồm khu vực Trung tâm Hội nghị và Nhà khách tỉnh nằm phía tây đường Trần Phú. Tổng diện tích lập quy hoạch khoảng 80,6ha, với giai đoạn ngắn hạn đến năm 2030 và dài hạn đến năm 2040.

Đây là khu vực đặc biệt quan trọng đối với không gian đô thị Nha Trang. Nếu đường Trần Phú được xem là trục cảnh quan và du lịch chủ đạo thì dải không gian phía đông chính là nơi kết nối đô thị với biển, đồng thời tập trung các công viên, quảng trường, công trình văn hóa, dịch vụ và những không gian sinh hoạt cộng đồng lớn của Nha Trang. Do đó, việc xây dựng trục không gian phía đông đường Trần Phú có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của địa phương.

Điểm đáng chú ý nhất của đồ án không nằm ở việc gia tăng quỹ đất xây dựng mà ở cách tổ chức lại không gian ven biển. Trong tổng diện tích hơn 80,6ha, đất cây xanh sử dụng công cộng cấp đô thị chiếm hơn 27,5ha, tương đương 34,19% diện tích quy hoạch. Riêng đất cây xanh công viên khoảng 19,1ha; đất quảng trường hơn 32,3ha. Đất giao thông chiếm gần 22,1ha, tương đương 27,48%; bãi cát hơn 9,7ha, chiếm 12,06%. Như vậy, chỉ riêng 3 nhóm không gian gồm cây xanh công cộng, giao thông và bãi cát đã chiếm gần 74% tổng diện tích toàn khu vực. Cơ cấu này cho thấy định hướng xuyên suốt của quy hoạch là bảo vệ giá trị cảnh quan ven biển, củng cố chức năng công cộng và tạo một hệ thống không gian mở liên tục thay vì phát triển dày đặc các công trình xây dựng.

Đồ án xác định khu vực quy hoạch có tính chất là khu vực công viên, dịch vụ du lịch ven biển kết hợp với khu dân cư của khu vực trung tâm đô thị hiện hữu. Mục tiêu là phát triển không gian công cộng và các dịch vụ trong công viên ven biển, bảo đảm sự đồng bộ về kiến trúc cảnh quan, tính liên tục của dải công viên với khu dân cư lân cận. Đồng thời, tạo quỹ đất, xác định các khu vực ưu tiên đầu tư và kêu gọi nguồn lực xã hội thực hiện quy hoạch.

Bãi biển Nha Trang

Đối với phần đất công viên ven biển, các công trình dịch vụ được kiểm soát chặt về quy mô. Quy hoạch cho phép bổ sung một số chức năng dịch vụ trong dải công viên nhưng tỷ lệ diện tích tối đa là 5%. Các công trình dịch vụ, tiện ích công cộng, công trình phụ trợ, nhà chờ, điểm đón trả khách, công trình vệ sinh phục vụ du khách cơ bản được giới hạn ở quy mô thấp tầng, tối đa 1 tầng nổi. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc giải quyết bài toán tồn tại lâu nay đối với dải ven biển Nha Trang: Làm thế nào để bổ sung dịch vụ, nâng cao trải nghiệm của người dân và du khách nhưng không làm mất tính chất công viên công cộng, không tạo thêm những khối kiến trúc lớn che chắn tầm nhìn và phá vỡ cảnh quan biển.

Cầu Trần Phú sẽ được mở rộng để thêm làn đi xe đạp và làn đi bộ, ngoài ra phía giữa cầu có bậc ngồi ngắm cảnh. (Ảnh: ST)

Một không gian công cộng hấp dẫn không thể chỉ có cây xanh và lối đi bộ. Nếu thiếu các hoạt động văn hóa, thể thao, vui chơi, giải trí và dịch vụ phù hợp, công viên ven biển khó duy trì sức sống. Từ cách tiếp cận đó, quy hoạch định hướng hình thành các công viên đô thị, quảng trường công cộng; đồng thời xây dựng tuyến đường xe đạp cảnh quan kết nối các công viên, không gian công cộng và khu chức năng dọc tuyến. Đây là một chi tiết đáng chú ý bởi tuyến xe đạp nếu được đầu tư đồng bộ sẽ tạo thêm một phương thức tiếp cận bờ biển thân thiện với môi trường, kết nối chuỗi không gian công cộng thay vì để mỗi công viên, quảng trường tồn tại như những khu vực riêng biệt.

Đồ án cũng khuyến khích bố trí các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao, vui chơi giải trí và tiện ích du lịch phù hợp; phát triển bảo tàng, nhà triển lãm, không gian nghệ thuật, trung tâm trải nghiệm văn hóa biển hoặc lịch sử địa phương nhằm tăng chiều sâu cho sản phẩm du lịch. Định hướng này cho thấy quy hoạch không chỉ nhìn dải phía đông đường Trần Phú dưới góc độ chỉnh trang cảnh quan mà còn hướng đến nâng cao giá trị sử dụng của không gian biển. Nha Trang có lợi thế rất lớn về cảnh quan tự nhiên, song thách thức trong giai đoạn phát triển mới là biến lợi thế đó thành hệ sinh thái trải nghiệm đa dạng hơn, để người dân và du khách có thể tiếp cận, sử dụng không gian ven biển bằng nhiều hình thức khác nhau.

Đối với kiến trúc cảnh quan, quy hoạch yêu cầu tổ chức công viên theo hướng mở, thân thiện, gần gũi thiên nhiên và hạn chế ảnh hưởng đến hệ sinh thái hiện hữu. Các công trình kiến trúc phải có hình khối nhẹ nhàng, màu sắc trang nhã, tận dụng ánh sáng tự nhiên và vật liệu thân thiện với môi trường. Những công trình mang tính biểu tượng dọc các trục chính và tại cửa ngõ đô thị phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc nhằm lựa chọn phương án có chất lượng thẩm mỹ và hài hòa với cảnh quan. Một nguyên tắc khác cũng được nhấn mạnh là bảo tồn các công trình nghiên cứu có giá trị lâu đời, giữ gìn hình thái kiến trúc, không gian, vật liệu và những chi tiết đặc trưng; hạn chế sự can thiệp làm thay đổi giá trị lịch sử và bản sắc kiến trúc.

Theo phân kỳ, đến năm 2030, khu vực sẽ tập trung cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư hiện hữu; đầu tư công viên công cộng, hạ tầng kỹ thuật và hệ thống giao thông chính; đồng thời triển khai các thủ tục chuẩn bị đầu tư và kêu gọi đầu tư. Đến năm 2040 sẽ hoàn thiện phát triển toàn khu vực theo quy hoạch.