Đề xuất đưa Quỹ bình ổn xăng dầu về một đầu mối quản lý

Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu lần thứ 14, dự kiến thay thế các nghị định hiện hành trong lĩnh vực này. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh cơ chế quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu, đồng thời bổ sung các tiêu chí nhận diện trường hợp giá xăng dầu biến động bất thường để làm căn cứ xem xét thực hiện bình ổn giá.

Bổ sung tiêu chí xác định giá xăng dầu biến động bất thường

Theo dự thảo, 4 nhóm dấu hiệu được đưa ra để nhận diện tình trạng biến động bất thường của giá xăng dầu.

Thứ nhất, giá bán lẻ xăng dầu bình quân tăng hoặc giảm với tần suất dày, liên tiếp trong khoảng 1-4 tuần và vượt mức biến động bất thường của thị trường.

Thứ hai, giá xăng dầu tăng hoặc giảm nhanh trong một tuần, với mức biến động cao và biên độ lớn.

Đề xuất đưa Quỹ bình ổn xăng dầu về một đầu mối quản lý

Thứ ba, giá tăng hoặc giảm cộng dồn từ 15-20% trở lên trong khoảng thời gian ngắn, từ 1-4 tuần. Theo dự thảo, mức biến động này có thể gây áp lực đáng kể đến chỉ số giá tiêu dùng, chi phí và hiệu quả sản xuất, kinh doanh; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tác động đến ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đời sống người dân.

Thứ tư, giá xăng dầu trong nước hình thành mặt bằng cao hoặc thấp bất thường so với giai đoạn trước đó.

Khi giá xăng dầu có biến động bất thường, tác động lớn đến kinh tế - xã hội, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân, Bộ Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan đánh giá diễn biến thị trường và mức độ ảnh hưởng, báo cáo Bộ Tài chính để tổng hợp, trình Chính phủ xem xét, quyết định chủ trương, biện pháp và thời hạn bình ổn giá.

Trường hợp xảy ra tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm họa, thiên tai hoặc dịch bệnh kèm theo biến động bất thường của giá xăng dầu, Bộ Công Thương cũng có trách nhiệm đánh giá diễn biến thị trường, báo cáo Bộ Tài chính để trình Chính phủ xem xét biện pháp bình ổn phù hợp.

Theo đề xuất, Chính phủ là cơ quan quyết định chủ trương, biện pháp và thời hạn bình ổn giá xăng dầu.

Đề xuất chuyển Quỹ bình ổn về tài khoản tập trung

Đáng chú ý, dự thảo đưa ra phương án thay đổi cơ chế quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Theo cơ chế hiện hành được nêu trong dự thảo, Quỹ được quản lý thông qua tài khoản riêng của các thương nhân đầu mối. Nguồn quỹ được hình thành từ khoản trích trên mỗi lít xăng dầu theo quy định.

Dự thảo mới đề xuất các thương nhân đầu mối đang hoạt động phải chốt số dư Quỹ đến hết ngày liền kề trước ngày Nghị định có hiệu lực và chuyển toàn bộ số dư dương vào tài khoản Quỹ bình ổn giá xăng dầu do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước.

Doanh nghiệp đồng thời phải báo cáo số liệu chuyển nộp cho Bộ Tài chính và Bộ Công Thương.

Đối với các thương nhân đã bị thu hồi giấy phép, không còn là thương nhân đầu mối hoặc không tiếp tục kinh doanh xăng dầu, nếu còn số dư Quỹ chưa nộp đủ, doanh nghiệp cũng phải chuyển toàn bộ phần còn thiếu vào tài khoản Quỹ do Bộ Tài chính mở.

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo yêu cầu các thương nhân có số dư Quỹ dương hoặc âm phải thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề về Quỹ trong thời hạn tối đa 12 tháng kể từ ngày Nghị định có hiệu lực.

Kiểm toán, xác định và xử lý chênh lệch số dư

Đối với thương nhân đang có số dư Quỹ dương, nếu kết quả kiểm toán cho thấy số dư thực tế cao hơn số liệu doanh nghiệp đã báo cáo, doanh nghiệp phải nộp phần chênh lệch vào tài khoản Quỹ do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước.

Trường hợp số liệu kiểm toán thấp hơn số doanh nghiệp đã báo cáo, số dư được xác định theo số liệu doanh nghiệp đã báo cáo.

Nếu doanh nghiệp đã nộp dư vào Quỹ, phần tiền nộp thừa sẽ được Bộ Tài chính hoàn trả theo quy định.

Đối với thương nhân có số dư Quỹ âm, dự thảo cũng quy định cơ chế xác định trên cơ sở kết quả kiểm toán và số liệu doanh nghiệp báo cáo. Theo đó, nếu số liệu kiểm toán thấp hơn số doanh nghiệp đã báo cáo, số dư âm được xác định theo kết quả kiểm toán; nếu số liệu kiểm toán cao hơn số đã báo cáo, số dư được xác định theo số liệu doanh nghiệp đã báo cáo.

Trên cơ sở số liệu được xác định, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương thực hiện hoàn trả số dư âm Quỹ cho doanh nghiệp.

Sau khi hoàn tất việc bù trừ số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu, tài khoản Quỹ đã mở tại Kho bạc Nhà nước sẽ được Bộ Tài chính bàn giao cho Bộ Công Thương.

Nếu được quy định trong Nghị định, phương án này sẽ chuyển từ cơ chế quản lý số dư Quỹ tại từng thương nhân đầu mối sang quản lý tập trung tại một tài khoản mở tại Kho bạc Nhà nước, đồng thời bổ sung yêu cầu kiểm toán độc lập để xác định số dư trước khi thực hiện bù trừ, hoàn trả.

Dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu hiện đang trong quá trình xây dựng, lấy ý kiến và hoàn thiện. Các nội dung về cơ chế bình ổn giá cũng như quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu vì vậy vẫn là phương án đề xuất và có thể được điều chỉnh trước khi được cơ quan có thẩm quyền ban hành.