Cá rô phi Việt Nam bứt phá tại Trung Đông: Dư địa lớn và bài toán logistics

Thị trường Trung Đông đang chứng kiến đà bứt phá ấn tượng của mặt hàng cá rô phi Việt Nam. Theo số liệu từ VASEP, trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang khối khu vực này đã đạt 10 triệu USD, ghi nhận mức tăng trưởng 48% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi cả nước.

á rô phi Việt Nam rộng cửa xuất khẩu sang Trung Đông, nhưng còn vướng bài toán logistics

Đặc biệt, đà tăng trưởng được đẩy lên rất cao vào giai đoạn cuối quý III. Riêng trong tháng 9, giá trị xuất khẩu sang Trung Đông đạt 3 triệu USD, tăng vọt 203% so với cùng kỳ và chiếm tới 21% tổng kim ngạch của cả tháng. Đóng vai trò đầu tàu kéo toàn bộ khối thị trường này chính là Ả Rập Xê Út, quốc gia chiếm tới 95% tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam vào khu vực Trung Đông.

Tính chung 9 tháng, xuất khẩu sang Ả Rập Xê Út đạt 10 triệu USD, tăng 50%. Riêng tháng 9 đạt 3 triệu USD, tăng 231% – tức gấp hơn 3 lần so với cùng kỳ. Sức bật này thể hiện rõ qua việc lũy kế 8 tháng đầu năm mới chỉ đạt 7 triệu USD (tăng 23%), nhưng chỉ riêng tháng 9 đã kéo mức tăng trưởng lũy kế tăng gấp đôi, đưa Ả Rập Xê Út vươn lên đứng thứ 3 trong các thị trường nhập khẩu cá rô phi lớn nhất của Việt Nam, chỉ sau Brazil và Mỹ.

Điểm đáng chú ý trong bức tranh thương mại này là cơ cấu sản phẩm xuất khẩu. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Ả Rập Xê Út chủ yếu nhập khẩu dòng sản phẩm cá rô phi nguyên con đông lạnh (mã HS03032). Sự lệch pha về cơ cấu nghiêng hẳn về hàng nguyên con cho thấy nhu cầu thực tế của nhà nhập khẩu nước này thiên về việc thu mua nguyên liệu có giá thành phải chăng để chế biến, cắt lọc, đóng gói và phân phối lại tại chỗ.

Nhu cầu này bắt nguồn sâu xa từ thói quen và chiến lược an ninh lương thực của quốc gia vùng Vịnh khi tỷ lệ tự cung cấp cá chỉ đạt 48% vào năm 2023. Bên cạnh đó, các chiến dịch y tế cộng đồng đang chuyển dịch khẩu phần đạm sang thủy sản, kết hợp cùng hệ thống thương mại điện tử giao hàng trong ngày giúp nhóm hàng đông lạnh ngày càng được ưa chuộng. Tuy nhiên, ngành hàng cũng đối mặt với sự cạnh tranh nội địa khi chính phủ nước này khuyến khích nuôi cá rô phi nước ngọt từ năm 2018.

Mặc dù kim ngạch tăng trưởng phi mã, hoạt động xuất khẩu đang vấp phải rào cản lớn từ khâu vận tải quốc tế. Do ảnh hưởng địa chính trị, eo biển Hormuz gần như đóng cửa khiến cảng Dammam tê liệt, toàn bộ hàng hóa dồn về cảng Jeddah bên Biển Đỏ và gây quá tải nặng nề với thời gian chờ thông quan kéo dài 10 - 12 ngày. Tình trạng ùn tắc cùng chi phí lưu container lạnh và phụ phí khẩn cấp đang tạo ra áp lực tài chính không nhỏ cho doanh nghiệp.

Dẫu vậy, với lợi thế giá cả cạnh tranh và nguồn cung ổn định, Ả Rập Xê Út vẫn là điểm đến đầy tiềm năng trong lúc các thị trường lớn khác chưa phục hồi bền vững. Để tận dụng cơ hội, các doanh nghiệp xuất khẩu cần tính toán kỹ lưỡng thời gian vận chuyển, kiểm soát chi phí lưu kho và đàm phán chặt chẽ các điều khoản thanh toán, qua đó biến thị trường này thành hướng đi đa dạng hóa bền vững.