Cá rô phi Việt Nam xuất khẩu sang CPTPP tăng 51%: Kỳ vọng và thách thức

Trong 9 tháng đầu năm 2026, khối thị trường Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đang giữ vị trí là khu vực tiêu thụ cá rô phi lớn thứ tư của Việt Nam, sau Brazil, Mỹ và Ả Rập Xê Út. Với kim ngạch đạt 7 triệu USD, tương ứng mức tăng trưởng 51% so với cùng kỳ năm trước, CPTPP minh chứng cho nỗ lực thâm nhập sâu hơn vào các không gian thương mại tự do thế hệ mới.

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào tỷ trọng, khối thị trường này hiện chỉ chiếm khoảng 7% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của cả nước trong cùng kỳ. Trong khi đó, áp lực tập trung vẫn đè nặng lên các thị trường truyền thống trọng điểm như Brazil (chiếm 47%) và Mỹ (chiếm 24%). Sự chênh lệch này cho thấy dư địa tại khối CPTPP còn rất lớn, nhưng tiềm năng đó đòi hỏi một chiến lược khai thác bài bản hơn thay vì chỉ dựa vào những con số tăng trưởng quy mô chung.

Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang khối CPTPP trong 9 tháng đầu năm 2026 tăng trưởng ấn tượng 51%, đạt 7 triệu USD

Sự tăng trưởng của khối CPTPP không diễn ra đồng đều mà được dẫn dắt bởi sự bứt phá của một vài cái tên nổi bật, đồng thời đi kèm với những biến động cục bộ tại các thị trường thành viên. Nhật Bản hiện đứng đầu khối CPTPP về kim ngạch nhập khẩu cá rô phi từ Việt Nam trong 9 tháng đầu năm 2026 với 2 triệu USD, bật tăng mạnh 74% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, đà tăng trưởng này bùng nổ mạnh mẽ nhất trong quý III (tăng 133%), trong đó riêng tháng 8 ghi nhận mức tăng kỷ lục 191,9%. Động lực chính cho cú hích này đến từ sự kiện bước ngoặt từ đầu tháng 7, khi cá rô phi Việt Nam chính thức được lựa chọn xuất khẩu sang Nhật Bản làm nguyên liệu chế biến sushi và sashimi. Đây là phân khúc đòi hỏi những tiêu chuẩn khắt khe bậc nhất về an toàn thực phẩm, kỹ thuật cắt gọt và chất lượng thịt cá, qua đó mang lại giá trị gia tăng cao hơn cho sản phẩm Việt.

Bên cạnh Nhật Bản, Mexico cũng đạt kim ngạch 2 triệu USD nhưng với tốc độ tăng trưởng phi mã lên đến 282%, trở thành điểm sáng rực rỡ nhất trong cơ cấu xuất khẩu sang khu vực này. Sự bứt phá thể hiện qua biểu đồ tăng trưởng theo từng quý: từ 160 nghìn USD trong quý I đã vọt lên 940 nghìn USD trong quý II và duy trì ở mức 730 nghìn USD trong quý III, thậm chí vượt qua cả Nhật Bản trong quý này để vươn lên vị trí thị trường tiêu thụ lớn nhất khối. Trái ngược lại, Malaysia - quốc gia cũng đạt kim ngạch 2 triệu USD trong 9 tháng lại ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn chỉ 4% do sức mua chững lại sau giai đoạn đầu năm. Do đặc thù chủ yếu nhập khẩu dòng sản phẩm cá nguyên con đông lạnh thuộc phân khúc nhạy cảm về giá, đơn hàng tại Malaysia thường mang tính thời điểm và biến động mạnh.

Thêm vào đó, nhóm các thị trường CPTPP còn lại hiện chỉ chiếm vỏn vẹn 15% giá trị toàn khối, tương đương 1 triệu USD trong tổng kim ngạch 9 tháng. Thực tế này cho thấy cấu trúc xuất khẩu nội khối còn mang tính phân hóa cao và chưa thực sự ổn định, khi sự phụ thuộc vẫn dồn lên vai ba thị trường lớn là Nhật Bản, Malaysia và Mexico.

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu cá rô phi toàn cầu đang chịu sự chi phối lớn bởi Brazil, việc duy trì và phát triển khối CPTPP đóng vai trò là một hướng đi chiến lược trong bài toán đa dạng hóa thị trường. Để biến CPTPP thực sự trở thành một điểm tựa vững chắc thay vì chỉ là một thị trường bổ trợ mang tính thời điểm, ngành hàng cần giải quyết đồng thời nhiều bài toán như tiếp tục kiểm soát chặt chẽ tiêu chuẩn đối với các lô hàng nguyên liệu sushi và sashimi tại Nhật Bản, linh hoạt bám sát diễn biến giá đối với thị trường Malaysia, cũng như chủ động tìm kiếm cơ hội mở rộng tại các quốc gia thành viên còn lại nhằm cân bằng tỷ trọng xuất khẩu. Khi các doanh nghiệp trong nước giải quyết tốt bài toán ổn định đơn hàng và nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm, cá rô phi Việt Nam hoàn toàn có tiềm năng vươn lên mạnh mẽ hơn nữa tại khu vực thương mại tự do này trong thời gian tới.