Đề xuất cho phép người lao động tự đóng bảo hiểm thất nghiệp khi doanh nghiệp chậm hoặc trốn đóng

Đề xuất cho phép người lao động tự đóng bảo hiểm thất nghiệp khi doanh nghiệp chậm hoặc trốn đóng

Chủ động đóng bảo hiểm khi doanh nghiệp thiếu trách nhiệm

Dự thảo Nghị định, do Bộ Nội vụ xây dựng và đang được Bộ Tư pháp thẩm định, đưa ra phương án cho phép người lao động chủ động nộp phần BHTN thuộc trách nhiệm của mình vào Quỹ BHTN trong trường hợp doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng. Cách làm này giúp người lao động không bị gián đoạn trong việc hưởng các chế độ hỗ trợ thất nghiệp, nhất là trong bối cảnh thị trường việc làm biến động liên tục.

Theo đó, khi cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) thu hồi được khoản đóng còn thiếu từ phía doanh nghiệp, số tiền người lao động đã tạm nộp sẽ được hoàn trả trong vòng tối đa 30 ngày.

Tuy nhiên, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam bày tỏ lo ngại quy định này có thể tạo thêm gánh nặng và rủi ro cho người lao động, nhất là trong trường hợp doanh nghiệp cố tình trốn đóng. Cơ quan này kiến nghị bỏ quy định trên để tránh việc chuyển nghĩa vụ của doanh nghiệp sang cho người lao động. Mặc dù vậy, phía cơ quan soạn thảo vẫn đề nghị giữ lại đề xuất này với lý do đảm bảo quyền lợi kịp thời cho người lao động, đồng thời nhấn mạnh các biện pháp hoàn trả và xử phạt vi phạm đối với doanh nghiệp đã được quy định đầy đủ.

Tăng mức hỗ trợ và rút ngắn thời gian chi trả trợ cấp thất nghiệp

Một điểm đáng chú ý khác trong Dự thảo là đề xuất tăng mức trợ cấp thất nghiệp tối đa lên gấp 5 lần mức lương tối thiểu vùng – thay vì dựa trên mức lương cơ sở như hiện hành. Với mức lương tối thiểu vùng dự kiến từ tháng 1/2026 dao động từ 3,7 đến 5,31 triệu đồng, mức trợ cấp thất nghiệp tối đa có thể lên tới 26,55 triệu đồng/tháng.

Cùng với đó, thời gian giải quyết chi trả trợ cấp thất nghiệp cũng được đề xuất rút ngắn từ 15 ngày xuống còn 10 ngày làm việc kể từ khi người lao động nộp đủ hồ sơ. Người lao động có thể nhận trợ cấp từ ngày thứ 11 thay vì phải chờ nửa tháng như trước đây – một thay đổi giúp tăng tính kịp thời và hỗ trợ người lao động nhanh chóng ổn định cuộc sống.

Siết chặt xử lý vi phạm: Chuyển từ chậm đóng sang trốn đóng sau 60 ngày

Song song với việc hỗ trợ người lao động, chính sách cũng đang hướng tới tăng cường chế tài đối với doanh nghiệp chậm, trốn đóng BHTN. Nghị định 274/2025 (hiệu lực từ 30/11/2025) quy định rõ ràng: chậm đóng là hành vi chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền bảo hiểm theo quy định trong vòng 60 ngày. Nếu sau thời hạn này, doanh nghiệp vẫn không khắc phục dù đã bị cơ quan BHXH đôn đốc, hành vi sẽ bị xem là trốn đóng.

Khoản tiền trốn đóng sẽ bị tính lãi 0,03% mỗi ngày trên số tiền và số ngày vi phạm. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự, và bị loại khỏi danh sách khen thưởng thi đua.

Với dự báo đến cuối năm 2025 sẽ có khoảng 16,6 triệu người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp, mức lương đóng trung bình khoảng 6,7 triệu đồng/tháng, Quỹ BHTN được kỳ vọng đạt mức kết dư 67.400 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để duy trì chính sách hỗ trợ người lao động vượt qua những giai đoạn khó khăn, đặc biệt khi nền kinh tế đang chịu nhiều ảnh hưởng từ hội nhập và chuyển đổi số.