Gen Z và cơ hội việc làm trong làn sóng thương mại điện tử, AI

Ngày 15/12, tại Hà Nội, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tổ chức hội thảo về ứng dụng các giải pháp và xu hướng mới trong thương mại điện tử dành cho sinh viên. Hội thảo nhằm giúp sinh viên tiếp cận sớm diễn biến của thị trường, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo trong nhà trường và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Thương mại điện tử không còn là “kênh phụ”

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Hữu Tuấn – Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX) – cho rằng thương mại điện tử hiện không còn được xem là kênh bán hàng bổ trợ, mà đã trở thành mô hình kinh doanh cốt lõi, mang tính chiến lược của nhiều doanh nghiệp trên toàn cầu. Đây cũng là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số ngành bán lẻ và nền kinh tế số.

Theo dự báo, doanh thu bán lẻ thương mại điện tử toàn cầu năm 2025 có thể đạt khoảng 6,86 nghìn tỷ USD, tăng 8,3% so với năm trước. Trong đó, Trung Quốc và Hoa Kỳ tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt thị trường. Đáng chú ý, khu vực Đông Nam Á – bao gồm Việt Nam – được đánh giá là một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất nhờ dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng internet cao và sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng số.

Riêng tại Việt Nam, quy mô thị trường thương mại điện tử năm 2024 đạt khoảng 25 tỷ USD, tăng trên 25%, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới. Dự kiến năm 2025, thị trường này sẽ vượt mốc 30 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng. Hiện đã có hơn 55% dân số tham gia mua sắm trực tuyến, với mức chi tiêu bình quân khoảng 400 USD/người/năm.

Gen Z và cơ hội việc làm trong làn sóng thương mại điện tử, AI

AI và các mô hình mới định hình nhu cầu nhân lực

Phân tích xu hướng giai đoạn 2024–2025, ông Nguyễn Hữu Tuấn cho biết thương mại điện tử đang chứng kiến sự bùng nổ của mua sắm trên thiết bị di động, cùng với việc ứng dụng ngày càng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh trong tìm kiếm, gợi ý sản phẩm và cá nhân hóa trải nghiệm người dùng.

Bên cạnh đó, các mô hình mới như livestream bán hàng, thương mại xã hội, thương mại điện tử xuyên biên giới và bán lẻ đa kênh (omnichannel) đang làm thay đổi căn bản cách người tiêu dùng tiếp cận và ra quyết định mua sắm. Đặc biệt, thế hệ Gen Z có xu hướng tiếp cận nội dung giải trí trước khi mua hàng, tạo điều kiện cho các hình thức bán hàng kết hợp nội dung như video tương tác, livestream và gamification phát triển mạnh.

Theo các chuyên gia, đây chính là “điểm cộng” lớn của sinh viên nếu biết tận dụng khả năng sáng tạo nội dung, kỹ năng số và tư duy công nghệ để tham gia thị trường lao động thương mại điện tử.

Hành lang pháp lý và yêu cầu tư duy bền vững

Một vấn đề được nhấn mạnh tại hội thảo là yếu tố pháp lý. Ông Nguyễn Hữu Tuấn cho biết, Luật Thương mại điện tử vừa được Quốc hội thông qua đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho sự phát triển của lĩnh vực này trong giai đoạn mới. Việc nắm rõ các quy định về trách nhiệm của người bán, nền tảng và các chủ thể tham gia thị trường là yêu cầu bắt buộc, không chỉ với doanh nghiệp mà cả với sinh viên – lực lượng lao động tương lai của kinh tế số.

Tiếp cận sớm kiến thức pháp luật sẽ giúp người trẻ hình thành tư duy kinh doanh bền vững, giảm rủi ro và thích ứng tốt hơn với môi trường số đang ngày càng chuyên nghiệp, minh bạch.

Định hướng nghề nghiệp: Biết AI là lợi thế cạnh tranh

Ở góc độ kỹ năng nghề nghiệp, ông Cao Quý Long – giảng viên Trung tâm eComDX – cho rằng trí tuệ nhân tạo đang trở thành công nghệ nền tảng, định hình lại cách thức vận hành của thương mại điện tử. AI giúp tự động hóa nhiều công đoạn, tiết kiệm thời gian và chi phí, hỗ trợ chăm sóc khách hàng 24/7, phân tích dữ liệu và ra quyết định nhanh, chính xác hơn.

Trong thực tiễn kinh doanh trực tuyến, AI được ứng dụng mạnh mẽ vào cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, tối ưu giá bán, thiết kế chương trình khuyến mãi, cũng như tạo nội dung tự động như hình ảnh, mô tả sản phẩm, tiêu đề hay video giới thiệu.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả AI, sinh viên cần nắm vững kỹ năng xây dựng Prompt – được ví như “cầu nối” giữa con người và công nghệ. Một Prompt hiệu quả phải xác định rõ bối cảnh, nhiệm vụ, phong cách, định dạng đầu ra và các giới hạn cụ thể. Đây là kỹ năng mới nhưng ngày càng trở nên thiết yếu trên thị trường lao động.

Thông qua hội thảo, sinh viên có cơ hội tiếp cận kiến thức thực tiễn, cập nhật xu hướng mới của thị trường và trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về định hướng học tập, nghề nghiệp và khởi nghiệp trong lĩnh vực thương mại điện tử, kinh tế số.

Trong bối cảnh thương mại điện tử và AI phát triển nhanh, cơ hội việc làm cho Gen Z là rất lớn, từ vận hành gian hàng, marketing số, sáng tạo nội dung, phân tích dữ liệu đến khởi nghiệp trực tuyến. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự mở ra với những người chủ động trang bị kỹ năng công nghệ, hiểu thị trường và có tư duy thích ứng linh hoạt với sự thay đổi của nền kinh tế số.