Đại biểu Quốc hội kiến nghị cơ chế đặc thù để khắc phục tình trạng “làng vắng thanh niên”

Tại phiên thảo luận ở hội trường ngày 4/12 về các báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chủ tịch nước, Chính phủ và các cơ quan tư pháp, nhiều đại biểu Quốc hội đánh giá, những kết quả nổi bật về tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng và đảm bảo an sinh xã hội đã tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.

Theo báo cáo của Chính phủ, tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2021-2025 ước đạt 6,3%/năm, cao hơn mức 6,25%/năm của giai đoạn trước. Mục tiêu tăng trưởng năm 2025 đạt 8,3-8,5% được kỳ vọng đưa quy mô nền kinh tế lên 510 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới. Về hạ tầng, đến cuối năm 2025, 3.245 km đường cao tốc đi vào vận hành, mở ra không gian phát triển mới và giảm mạnh chi phí logistics. Về an sinh, chương trình xóa nhà tạm, dột nát đã hoàn thành sớm hơn kế hoạch 5 năm 4 tháng.

Đại biểu Trần Thị Thu Phước (đoàn Quảng Ngãi)

Đại biểu Trần Thị Thu Phước (đoàn Quảng Ngãi) cho rằng, diện mạo nông thôn đang thay đổi tích cực khi 79,3% số xã cả nước đã đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, phía sau bức tranh sáng ấy là một mâu thuẫn lớn: thu nhập và việc làm tại chỗ chưa đáp ứng nhu cầu của người dân. Khoảng cách giàu nghèo giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn vẫn đáng kể, khiến nhiều lao động trẻ phải rời quê, rời biên giới để tìm việc tại các đô thị, khu công nghiệp.

Theo bà Thu Phước, làn sóng dịch chuyển này dẫn đến hai hệ lụy đáng lo ngại. Thứ nhất, sức ép đè nặng lên hạ tầng và an sinh đô thị. Thứ hai, ở vùng nông thôn, miền núi, biên giới, nhiều thôn bản chỉ còn người già và trẻ nhỏ; những “vùng rỗng” này tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định an ninh trật tự, dễ bị các đối tượng xấu lợi dụng.

Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) ghi nhận nỗ lực điều hành của Chính phủ trong nhiệm kỳ qua, song nhấn mạnh đời sống của một bộ phận người dân nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số và lao động tự do còn nhiều khó khăn. Tình hình an ninh trật tự, an ninh mạng và tội phạm công nghệ cao tiếp tục diễn biến phức tạp.

Kiến nghị cơ chế đặc thù để tạo việc làm tại chỗ

Đại biểu Trần Thị Thu Phước đề xuất Chính phủ nghiên cứu một cơ chế đặc biệt nhằm đưa nhà máy về nông thôn. Cụ thể, khi lập quy hoạch tỉnh, cần ưu tiên quỹ đất thuận lợi ở vùng nông thôn để hình thành cụm công nghiệp vệ tinh; đồng thời đơn giản hóa thủ tục chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang đất sản xuất phi nông nghiệp, nhằm đón dòng vốn đầu tư vào khu vực này.

Về thuế và tín dụng, bà đề nghị áp dụng ưu đãi cao nhất như tại các khu kinh tế đối với doanh nghiệp đầu tư vào vùng miền núi, biên giới, không phân biệt quy mô dự án. Ngoài ra, Nhà nước cần hỗ trợ mạnh cho công nghiệp chế biến sâu, nhất là đối với các sản phẩm OCOP. “Cần biến sản phẩm OCOP từ sản xuất thủ công thành hàng hóa công nghiệp có thương hiệu. Khi có nhà máy chế biến tại địa phương, người dân mới bán được giá cao và có thể trở thành công nhân ngay tại quê hương,” bà nhấn mạnh.

Đại biểu Phạm Thị Hồng Diễm (đoàn Vĩnh Long) kiến nghị tiếp tục hoàn thiện chính sách lao động – việc làm phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và già hóa dân số. Bà đề xuất tăng cường chính sách phát triển kỹ năng nghề, quan tâm hơn đến lao động nhập cư, lao động trẻ em, lao động nữ trong khu công nghiệp; đồng thời rà soát pháp luật để đề xuất điều chỉnh phù hợp với xu hướng mới.

Từ góc độ thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm chất lượng cao, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (đoàn TP.HCM) đề nghị ưu tiên nguồn lực cho các lĩnh vực công nghệ lõi như AI, bán dẫn, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi xanh. Đại biểu cho rằng, cần phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo vùng và quốc gia, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, từ đó tạo ra giá trị kinh tế mới.

Nhìn tổng thể, các đại biểu cho rằng nhiệm kỳ tới cần tiếp tục kế thừa thành quả đã đạt được, đồng thời có bước đi mạnh mẽ hơn nhằm giải quyết căn cơ bài toán việc làm và phát triển bền vững ở nông thôn. Đây là chìa khóa để giữ chân lao động trẻ, bảo đảm an ninh kinh tế – xã hội và củng cố “phên dậu” của quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.