“Chuyến tàu Công đoàn” và bài toán giữ chân lao động sau Tết

An sinh đúng lúc – “điểm tựa” của thị trường lao động

Sáng 10/2, tại Ga Sài Gòn, LĐLĐ TP. HCM tổ chức chương trình “Chuyến tàu Công đoàn – Xuân 2026”, tiễn 124 đoàn viên, lao động về quê đón Tết. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi chương trình chăm lo Tết với phương châm: “Tết đến với mọi đoàn viên Công đoàn, người lao động, không để ai bị bỏ lại phía sau”. Theo đó, LĐLĐ TP. HCM xét chọn và hỗ trợ vé tàu khứ hồi cho đoàn viên và thân nhân về các tỉnh miền Trung, miền Bắc (lượt đi từ ngày 9 đến 14/2, lượt trở lại từ ngày 20 đến 24/2/2026).

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa an sinh xã hội, từ góc nhìn phát triển kinh tế – lao động, chương trình này đang cho thấy vai trò ngày càng rõ nét trong việc ổn định nguồn nhân lực sau mỗi kỳ nghỉ Tết – thời điểm mà nhiều doanh nghiệp thường đối mặt với tình trạng biến động lao động, thiếu hụt nhân sự và gián đoạn sản xuất.

Thực tế cho thấy, Tết Nguyên đán luôn là “điểm gãy” của thị trường lao động. Chi phí sinh hoạt tăng cao, khoảng cách địa lý xa, điều kiện đi lại khó khăn khiến không ít người lao động đắn đo giữa việc trở lại nơi làm việc hay ở lại quê nhà. Điều này buộc doanh nghiệp phải tốn thêm thời gian, chi phí tuyển dụng và đào tạo mới, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ sản xuất – kinh doanh ngay từ đầu năm.

Trong bối cảnh đó, các chương trình hỗ trợ người lao động về quê đón Tết đúng thời điểm, đúng chi phí như “Chuyến tàu Công đoàn – Xuân 2026” được xem là một giải pháp mềm nhưng hiệu quả, giúp người lao động an tâm sum họp gia đình, đồng thời củng cố tâm lý sẵn sàng quay trở lại làm việc sau kỳ nghỉ. Khi nhu cầu chính đáng của người lao động được chia sẻ, áp lực “chảy máu” nhân lực sau Tết cũng phần nào được giảm bớt.

Chị Ngô Thị Loan, công nhân Công ty TNHH CCH Top (Khu chế xuất Tân Thuận), xa quê Nghệ An hơn 15 năm. Với mức thu nhập công nhân, việc mua vé tàu khứ hồi cho cả gia đình từng là một bài toán khó, khiến chị nhiều năm liền phải lựa chọn ở lại TP.HCM trong những ngày Tết.

Chia sẻ tại ga Sài Gòn trước giờ tàu lăn bánh, chị Loan cho biết: “Điều tôi yên tâm nhất không chỉ là được về quê sum họp, mà là có vé khứ hồi rõ ràng, biết chắc sau Tết mình sẽ quay lại đúng lịch để tiếp tục làm việc. Khi đã không phải lo chuyện đi lại, mình cũng không còn phân vân giữa ở lại quê hay trở lại công ty".

Chủ tịch Liên đoàn Lao động TPHCM Bùi Thanh Nhân trao quà cho các đoàn viên - Ảnh: VGP/LA

Theo chị Loan, chính sự chủ động của tổ chức công đoàn trong việc hỗ trợ phương tiện đi lại đã giúp người lao động ổn định tâm lý, không bị cuốn vào những lo toan sau Tết. “Khi người lao động được quan tâm đúng lúc, họ sẽ có trách nhiệm hơn với công việc và gắn bó lâu dài hơn. Ít nhất với tôi, sau kỳ nghỉ này, tôi chỉ nghĩ đến việc quay lại làm tốt hơn, chứ không phải tìm chỗ khác” chị Loan nói.

Dưới góc độ doanh nghiệp, đây không chỉ là hoạt động mang tính hỗ trợ xã hội mà còn là một phần trong hệ sinh thái liên kết giữa công đoàn – doanh nghiệp – chính quyền địa phương. Việc phối hợp chăm lo đời sống tinh thần cho người lao động góp phần xây dựng môi trường làm việc ổn định, nhân văn, từ đó tạo nền tảng cho sự gắn bó lâu dài và phát triển bền vững của lực lượng lao động – yếu tố then chốt trong quá trình hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bức tranh này càng rõ nét hơn khi đặt trong tổng thể quy mô lực lượng lao động tại TP.HCM. Hiện nay, Thành phố có gần 2,4 triệu đoàn viên công đoàn, trong đó hơn 60% là lao động ngoại tỉnh. Đây là lực lượng đóng vai trò trực tiếp trong các ngành sản xuất, dịch vụ, logistics và xuất khẩu – những lĩnh vực chịu áp lực lớn về tiến độ, đơn hàng và tính ổn định nhân sự sau mỗi kỳ nghỉ Tết.

Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, thông qua các chương trình chăm lo Tết, Công đoàn TP.HCM đã hỗ trợ 2.993 đoàn viên, người lao động tham gia chương trình “Chuyến tàu Công đoàn – Xuân 2026”; 820 người được hỗ trợ vé máy bay và khoảng 5.000 người được đưa về quê bằng xe do công đoàn tổ chức. Dù con số này chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ so với tổng số đoàn viên, song đây được xem là nỗ lực lớn trong bối cảnh phải cân đối, tiết kiệm chi phí để mở rộng diện chăm lo.

Từ chăm lo Tết đến chiến lược ổn định nguồn nhân lực bền vững

Đáng chú ý, từ góc nhìn quản trị lao động, những hỗ trợ này không chỉ mang ý nghĩa phúc lợi mà còn tác động trực tiếp đến hành vi quay trở lại thị trường lao động sau Tết. Việc người lao động được hỗ trợ phương tiện về quê đúng thời điểm, có vé khứ hồi rõ ràng giúp giảm tâm lý lo ngại chi phí, hạn chế tình trạng kéo dài thời gian nghỉ hoặc không quay lại nơi làm việc – vấn đề mà nhiều doanh nghiệp từng đối mặt trong các năm trước.

Minh chứng cho điều đó, phát biểu trong dịp Tết Nguyên đán 2024, bà Kiều Ngọc Hoa – Trưởng phòng Nhân sự Công ty Samsung Electronics Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Thủ Đức – cho biết, doanh nghiệp đạt tỷ lệ hơn 98% người lao động quay trở lại làm việc chỉ sau vài ngày nghỉ Tết, nhờ sự chuẩn bị sớm về phúc lợi và các chính sách ổn định đời sống công nhân.

Việc chăm lo đời sống, phúc lợi và tâm lý sau mỗi dịp Tết được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp giữ chân lao động, duy trì nhịp sản xuất ổn định ngay từ đầu năm.

Theo kế hoạch, dịp Tết năm nay, Công đoàn TP.HCM dự kiến chăm lo cho khoảng 350.000 đoàn viên, người lao động thông qua nhiều hình thức khác nhau như hỗ trợ vé tàu, vé xe, vé máy bay; thăm, tặng quà; chăm lo cho con đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn, con công nhân có cha mẹ bị bệnh hiểm nghèo, tai nạn lao động hoặc chịu ảnh hưởng bởi thiên tai trong năm qua. Quy mô này cho thấy công tác an sinh Tết đang được triển khai theo hướng bài bản, có chiều sâu và gắn với chiến lược ổn định lao động dài hạn.

Một điểm mới được giới doanh nghiệp quan tâm là việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác chăm lo, với hình thức chi hỗ trợ qua tài khoản ngân hàng. Cách làm này không chỉ giúp giảm chi phí tổ chức, tăng tính minh bạch mà còn đảm bảo nguồn lực đến trực tiếp, kịp thời với người lao động. Từ phần chi phí tiết kiệm được, công đoàn tiếp tục mở rộng diện chăm lo, đặc biệt với những trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn, chậm thưởng hoặc nợ lương cuối năm.

Ở góc độ hội nhập, việc kết hợp giữa an sinh xã hội và ổn định thị trường lao động đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng để nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Khi người lao động được chăm lo, doanh nghiệp giảm áp lực tuyển dụng mới, địa phương giữ được lực lượng sản xuất ổn định – tạo nên một vòng tròn liên kết bền vững giữa công đoàn, doanh nghiệp và chính quyền trong tiến trình phát triển kinh tế – xã hội.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp giữa công đoàn và doanh nghiệp trong việc giữ vững nguồn nhân lực ngay từ những ngày đầu năm, ông Bùi Thanh Nhân, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP. Hồ Chí Minh, chỉ rõ: “Trong bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng gay gắt và yêu cầu phát triển bền vững, chúng ta không chỉ chăm lo vật chất cho người lao động mà còn phải xây dựng niềm tin để họ gắn bó lâu dài với doanh nghiệp và với thành phố. Các hoạt động hỗ trợ người lao động về quê đón Tết đúng thời điểm không chỉ mang ý nghĩa an sinh xã hội, mà còn góp phần giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất ngay sau kỳ nghỉ, giảm thiểu chi phí tuyển dụng lại và duy trì tiến độ kinh doanh. Đây là một minh chứng điển hình cho mô hình liên kết giữa công đoàn – doanh nghiệp – chính quyền địa phương trong quản trị nguồn nhân lực hiệu quả”.