Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về việc làm trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) vừa công bố báo cáo tóm tắt về mối liên hệ giữa việc làm, thương mại và các chuỗi cung ứng toàn cầu tại Việt Nam. Kết quả cho thấy vai trò của Việt Nam trong mạng lưới sản xuất khu vực tiếp tục mở rộng, với quy mô việc làm lớn nhất Đông Nam Á trong năm 2023.

Theo báo cáo, hơn 25% trong tổng số 75 triệu việc làm gắn với chuỗi cung ứng toàn cầu tại khu vực thuộc về Việt Nam. Số này tương đương hơn 35% tổng việc làm trong nước, phản ánh mức độ tham gia sâu rộng nhưng cũng cho thấy sự phụ thuộc đáng kể vào nhu cầu quốc tế.

Lĩnh vực sản xuất chiếm 49% tổng việc làm liên quan đến chuỗi cung ứng của Việt Nam. Trong đó, riêng ngành dệt may và sản phẩm dệt may chiếm gần một phần ba, tiếp tục là trụ cột của việc làm công nghiệp.

Các ngành thâm dụng lao động trong chuỗi cung ứng có tỷ lệ lao động nữ và lao động trẻ khá cao. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động kỹ năng cao còn hạn chế, đặt ra yêu cầu nâng chuẩn kỹ năng để thích ứng với các mô hình sản xuất mới.

Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về việc làm trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường bên ngoài

Báo cáo của ILO cho thấy hơn 76% việc làm gắn với chuỗi cung ứng năm 2023 – bao gồm trực tiếp và gián tiếp – phụ thuộc vào nhu cầu từ các thị trường quốc tế như ASEAN, Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Hoa Kỳ. Điều này làm nổi bật tính dễ tổn thương của việc làm tại Việt Nam trước biến động thương mại toàn cầu.

Cùng với đó, xu hướng bất ổn thương mại ngày càng gia tăng cho thấy Việt Nam cần tiếp tục điều chỉnh chiến lược phát triển chuỗi cung ứng theo hướng bền vững hơn, thích ứng tốt hơn với cú sốc bên ngoài.

Định hướng chính sách: đa dạng hóa – nâng kỹ năng – tăng sức chống chịu

ILO khuyến nghị Việt Nam cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chính sách nhằm bảo đảm việc làm thỏa đáng và tăng khả năng phục hồi cho chuỗi cung ứng:

Đa dạng hóa thương mại và mở rộng liên kết công nghiệp trong nước, giảm phụ thuộc vào một số thị trường trọng điểm.

Phát triển kỹ năng theo nhu cầu mới, tăng đào tạo nghề, đặc biệt trong các ngành có giá trị gia tăng cao.

Hoàn thiện chính sách thị trường lao động, chú trọng yếu tố giới; tăng độ bao phủ an sinh xã hội để ứng phó rủi ro trong chuyển đổi cơ cấu.

Nâng chuẩn chất lượng việc làm và tiêu chuẩn lao động, đảm bảo điều kiện làm việc bền vững.

Tăng cường đối thoại xã hội và thiết chế phối hợp, giúp doanh nghiệp và người lao động thích ứng tốt hơn.

Theo ILO, đây là thời điểm để Việt Nam khai thác cơ hội chiến lược từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc củng cố năng lực sản xuất, phát triển các lĩnh vực mới có giá trị gia tăng cao và nâng kỹ năng lao động sẽ tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi kinh tế theo hướng xanh, bền vững và công bằng hơn.

Báo cáo nhận định: “Tăng cường khả năng phục hồi chuỗi cung ứng không chỉ giúp Việt Nam giảm thiểu tác động của biến động thương mại, mà còn mở đường cho quá trình chuyển đổi sang những hoạt động có giá trị cao hơn, góp phần thúc đẩy việc làm bền vững và nâng cao chất lượng tăng trưởng.”