Tại tọa đàm "Phát triển thị trường lao động" trên VTV1, ông Vũ Tiến Lộc, Đại biểu quốc hội, nguyên Chủ tịch VCCI cho biết hiện nay thị trường lao động Việt Nam đang đứng trước tình trạng thiếu hụt, kể cả lao động phổ thông và lao động trình độ cao.
aa
Ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm.
Về ngắn hạn tình trạng thiếu hụt lao động sẽ khiến doanh nghiệp rất khó khăn trong việc duy trì sản xuất thậm chí thu hẹp quy mô sản xuất và không đáp ứng được nhu cầu đơn hàng, dẫn đến nguy cơ mất thị trường. Nhưng về dài hạn nó tạo nên sức ép phải đổi mới tổ chức quản lý và công nghệ để hướng tới trình độ lao động cao hơn và hướng tới phân khúc cao hơn của kinh tế toàn cầu - đó là xu hướng tích cực của nền kinh tế. Đây chính là áp lực và động lực ở thời điểm hiện nay.
Dưới góc độ ngành lao động, ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) cho rằng, một vấn đề đáng quan tâm hiện nay là số lượng doanh nghiệp tăng nhưng lao động kỹ thuật thì giảm.
Theo ông Bình, hiện nay chúng ta thu hút đầu tư rất mạnh, tuy nhiên trong quá trình quy hoạch phát triển đầu tư cả nước chúng ta chưa tính cơ cấu về lao động trên các địa bàn.
Ông Bình nêu dẫn chứng tại các địa bàn phát triển kinh tế sớm hơn như Bình Dương đến nay phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng và thay đổi cơ cấu kinh tế, nếu tiếp tục đầu tư với gia công lắp ráp thì việc bị cạnh tranh nguồn lực lao động với địa phương khác là đương nhiên. Vì vậy việc thiếu lao động cũng là đương nhiên nếu các địa phương này không thay đổi mô hình tăng trưởng.
Nhìn nhận về việc mất cân bằng cung cầu, ông Bình cho biết, nếu nhìn tổng thể toàn thị trường lao động thì chúng ta chưa phải đến mức độ mất cân bằng cung - cầu.
Theo ông Bình, việc mất cân bằng cung - cầu lao động ở đây là ở những thị trường hẹp, đòi hỏi trình độ kĩ thuật cao. Việc này là chuyện hết sức bình thường, bởi thị trường lao động của chúng ta trước đây giá rẻ rất dễ tuyển dụng, nhưng bây giờ lực lượng lao động trở nên có tính chất cạnh tranh hơn.
Để phát triển thị trường lao động, Cục trưởng Cục Việc làm cho rằng, điều đầu tiên là cần chuyển đổi tư duy lao động Việt Nam từ thị trường lao động phổ thông, giá rẻ vẫn được khen trên khắp thế giới sang 1 thị trường lao động có lao động kỹ thuật và chuyên gia kỹ thuật chất lượng cao, giá cạnh tranh trên thế giới.
Muốn làm được điều này, theo ông Vũ Trọng Bình phải đổi mới toàn diện về giáo dục đại học lẫn giáo dục nghề nghiệp theo đúng chuẩn mực quốc tế. Có như vậy chúng ta mới thay đổi cách nhìn toàn diện về thị trường lao động Việt Nam, và đây chính là ưu thế để thu hút các nhà đầu tư.
Theo ông Bình, cần kiên quyết tổ chức phân luồng học sinh từ trung học cơ sở đi vào trường nghề với cơ chế khuyến khích họ có thể liên thông cả lên đại học trong khối nghề của họ. "Đây là nút thắt mà nếu giải quyết được thì chúng ta thấy rằng mỗi năm thị trường lao động Việt Nam sẽ có thêm 500 nghìn đến 700 nghìn lao động vào thị trường", ông Bình nhấn mạnh.
Thứ hai, chúng ta sẽ có người lao động vào thị trường sớm hơn 3 năm, đây sẽ là một trong những yếu tố quyết định làm tăng lực lượng lao động lên.
Như vậy, nếu chúng ta đổi mới được công tác phân luồng thì có thể đổi mới được cả về chất lượng và số lượng lao động.
Trong nhiều năm, khi nhắc đến nguyên nhân khiến doanh nghiệp thất bại, người ta thường nói đến thiếu vốn, thiếu nhân lực, thiếu thị trường hoặc sức ép cạnh tranh. Tuy nhiên, những biến động liên tiếp của kinh tế thế giới trong hơn một thập kỷ qua đang cho thấy một sự thật khác. Nhiều doanh nghiệp sở hữu nguồn lực lớn, thương hiệu mạnh và thị phần dẫn đầu vẫn có thể sụp đổ trong thời gian ngắn vì không nhận diện được những rủi ro đang âm thầm hình thành bên trong hệ thống của mình.
GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Namcho rằng để xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, Việt Nam cần đi trước về thể chế, chủ động hoàn thiện khung pháp lý cho blockchain, fintech và kinh tế số thay vì “vừa làm vừa dò dẫm”.
GS. TS Hoàng Văn Cường cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đối mặt nhiều rào cản tín dụng, đòi hỏi thay đổi cách tiếp cận vốn, chuyển sang quản lý dựa dữ liệu và dòng tiền hiệu quả hơn.
Theo chuyên gia Nguyễn Quang Huy, điều hành chính sách tiền tệ hiện nay đòi hỏi sự linh hoạt, hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính quốc gia.
Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, để tạo đột phá trong phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, các tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam cần mạnh dạn bước vào những lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, 5G, 6G thay vì chỉ dừng ở gia công phần mềm và ứng dụng công nghệ sẵn có.
Theo TS. Lê Duy Bình, chính sách tiền tệ đang đối mặt nhiều áp lực từ thanh khoản, tỷ giá và quốc tế, khiến dư địa giảm lãi suất không còn lớn và cần ưu tiên ổn định vĩ mô.
Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp, TS. Đinh Hồng Kỳ cho rằng, nếu Luật Đô thị đặc biệt tạo được quyền tự chủ thực chất, cơ chế ra quyết định nhanh, nền hành chính số dựa trên dữ liệu và môi trường thể chế đủ mở cho đổi mới sáng tạo, TP. Hồ Chí Minh sẽ có cơ hội bước sang “đường ray phát triển mới” trong nhiều thập niên tới.
Trong nhiều thập kỷ, các quốc gia cạnh tranh bằng tài nguyên, vốn và công nghệ. Nhưng ở giai đoạn phát triển mới, cuộc cạnh tranh đang dần chuyển sang một mặt trận khác: chất lượng con người. Một dân tộc khỏe mạnh toàn diện không chỉ tạo ra năng suất lao động cao hơn mà còn tạo nên chỉ số hạnh phúc, khả năng sáng tạo và sức mạnh bền vững của nền kinh tế.
Theo chuyên gia Nguyễn Anh Khoa, thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam đang hình thành với nhiều kỳ vọng nhưng cũng tồn tại không ít rào cản, đòi hỏi doanh nghiệp phải nhanh chóng thích ứng để không bị tụt lại phía sau.
Làn sóng triển khai hàng loạt siêu dự án hạ tầng và đô thị đang đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thay đổi hành lang pháp lý đất đai. Những xung đột khiếu nại dai dẳng từ thực tế cho thấy, cốt lõi của vấn đề nằm ở sự bất bình đẳng trong phân chia lợi ích phát triển giữa doanh nghiệp và người dân. Việc sửa đổi Luật Đất đai lần này được kỳ vọng sẽ loại bỏ tư duy áp đặt, kiến tạo các cơ chế dịch chuyển đất đai công bằng để không đẩy người dân vào thế chịu thiệt.
Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, mô hình tái tạo sinh kế của Vingroup tại siêu dự án Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội được đánh giá là bước đi tiên phong, giúp hàng vạn người dân địa phương không đứng ngoài, mà trở thành chủ thể của chính quá trình phát triển. TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, chia sẻ về ý nghĩa sâu xa của cách làm này và lý do nó nên được nhân rộng.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân chia sẻ IFC Việt Nam đặt mục tiêu thu hút 300 tỷ USD giao dịch tài chính hàng hải mỗi năm, từng bước định vị vai trò trung tâm tài chính mới của khu vực.
Có những thay đổi đến rất chậm khiến người ta không nhận ra, nhưng cũng có những thay đổi chỉ cần một văn bản, một thuật toán hay một dòng dữ liệu xuất hiện là cả cuộc chơi lập tức khác đi. Tiến sĩ Hồng Duyên, chuyên gia nguồn nhân lực cho biết: “Từ ngày 01/6/2026, chỉ cần sai một ký tự trong hồ sơ, hệ thống hải quan Trung Quốc có thể tự động từ chối cả một lô hàng mà không có bất kỳ ngoại lệ nào. Nhưng câu chuyện thực sự không nằm ở thủ tục hải quan. Điều đáng suy ngẫm hơn là: thế giới đang bước vào thời kỳ mà quan hệ, kinh nghiệm và sự linh hoạt kiểu cũ liệu còn là lợi thế đủ mạnh?”
TS. Cấn Văn Lực nhận định chuyển đổi số, tài chính xanh và cải cách giám sát sẽ định hình thị trường tài chính Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về quản trị rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng.
