Coi chừng sạt nghiệp vì... tham gia Khóa học làm giàu!

Muốn tăng thu nhập, học thêm kỹ năng hay tìm một hướng kinh doanh mới là nhu cầu chính đáng của bất kỳ ai. Nhưng khi những khóa học làm giàu, “công thức làm giàu” được quảng cáo bằng những lời hứa về thu nhập khổng lồ, lợi nhuận chắc chắn hoặc con đường giàu nhanh, người tham gia có thể phải đối mặt với rủi ro vượt xa khoản học phí ban đầu.

Thực tế tố tụng tại Việt Nam thời gian qua đã ghi nhận những vụ án mà các hoạt động quảng bá, hội thảo về làm giàu được sử dụng để tạo niềm tin, thu hút người tham gia rồi dẫn tới các giao dịch tài chính có giá trị rất lớn.

Chủ trang “Học làm giàu” lĩnh án chung thân

Một trong những vụ án điển hình là Phạm Thanh Hải - nguyên Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Thương mại đầu tư và phát triển công nghệ quốc tế (IDT), chủ trang mạng “Học làm giàu”.

Theo hồ sơ vụ án đã được Tòa án nhân dân TP. Hà Nội xét xử, Hải thành lập website hoclamgiau.vn, tổ chức các hội thảo và tự giới thiệu có kinh nghiệm đầu tư, kinh doanh. Tại các buổi này, bị cáo giới thiệu những dự án có khả năng sinh lời cao, trong đó có câu chuyện đầu tư vào “cây công nghiệp tỷ đô” mắc ca, qua đó thu hút người tham gia góp vốn.

Phạm Thanh Hải - nguyên Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Thương mại đầu tư và phát triển công nghệ quốc tế (IDT) tại phiên tòa TAND TP. Hà Nội xét xử vụ án Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tổng số bị hại được xác định trong vụ án là 574 người, với số tiền chiếm đoạt 576 tỷ đồng.

Năm 2023, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội tuyên Phạm Thanh Hải tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Hội đồng xét xử nhận định hành vi của bị cáo đã đẩy nhiều người vào hoàn cảnh khó khăn, kiệt quệ về kinh tế.

Vụ án cho thấy ranh giới giữa một hoạt động giới thiệu cơ hội kinh doanh và hành vi huy động tiền bằng thông tin gian dối là vấn đề phải được nhìn vào bản chất giao dịch và hành vi cụ thể, chứ không phải chỉ nhìn tên gọi của một khóa học hay hội thảo.

Đáng chú ý, theo các thông tin được công bố tại quá trình xét xử, số người tham gia rót tiền vào các hợp đồng đầu tư liên quan vụ án lên tới hàng nghìn người. Đây là ví dụ rõ về việc một lời mời gọi làm giàu có thể kéo theo quyết định tài chính vượt xa khoản tiền dành cho việc học.

Từ khóa học đến những tài khoản đầu tư

Một dạng rủi ro khác xuất hiện trong các mô hình quảng bá “làm giàu” gắn với đầu tư tài chính.

Vụ án liên quan Phó Đức Nam (Mr Pips) và Lê Khắc Ngọ (Mr Hunter) là trường hợp đáng chú ý. Trước khi bị xử lý, Lê Khắc Ngọ được giới thiệu trên mạng xã hội với hình ảnh một nhà đầu tư, cố vấn tài chính và có hoạt động bán các khóa học đầu tư. Phó Đức Nam cũng thường xuyên xuất hiện trên mạng với nội dung chia sẻ kinh nghiệm đầu tư và kiếm tiền.

Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng xác định đường dây đã sử dụng các công ty, nhân viên tư vấn và những phương thức tác động tâm lý để dụ khách hàng nạp tiền vào các hoạt động đầu tư. Một mắt xích của đường dây là Bùi Trung Đức cùng 19 bị cáo khác đã bị Tòa án nhân dân TP. Hà Nội xét xử; ngày 23/9/2025, Đức bị tuyên 18 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Hồ sơ vụ án xác định có 12 vụ lừa đảo được chứng minh với tổng thiệt hại hơn 11 tỷ đồng trong phạm vi vụ án này.

Điểm đáng chú ý là thủ đoạn không chỉ nằm ở lời quảng cáo lợi nhuận. Theo hồ sơ xét xử, nhân viên được đào tạo để làm khách hàng mất phương hướng, thúc đẩy việc nạp thêm vốn và tạo cảm giác tài khoản đang có cơ hội sinh lời hoặc cần thêm tiền để xử lý thua lỗ.

Một khóa học có thể bắt đầu bằng học phí, nhưng rủi ro không dừng ở đó

Công an thành phố Quảng Ninh gần đây cảnh báo về các quảng cáo, livestream, hội nhóm giới thiệu “khóa học làm giàu”, “đầu tư thông minh”, “kiếm tiền online” hay “khởi nghiệp không cần vốn”. Các đối tượng có thể sử dụng hình ảnh, video bị cắt ghép hoặc giả mạo người có uy tín; ban đầu đưa nội dung miễn phí để tạo lòng tin rồi giới thiệu các gói học nâng cao, gói đầu tư hoặc gói thành viên có giá trị ngày càng lớn.

Một số dấu hiệu được Cơ quan Công an lưu ý là yêu cầu đóng tiền để “vào hệ thống”, mua gói thành viên, tuyển thêm người để hưởng hoa hồng hoặc đưa ra cam kết lợi nhuận nhưng không chứng minh được căn cứ.

Rủi ro còn có thể mở rộng sang thông tin cá nhân. Người tham gia nếu được yêu cầu cung cấp tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP hoặc dữ liệu bảo mật có thể đối mặt với nguy cơ mất tiền và bị lợi dụng thông tin cho những hành vi khác.

Đừng mua giấc mơ bằng tiền vay

Điểm nguy hiểm nhất của những lời hứa “làm giàu nhanh” không nằm ở một vài triệu đồng học phí, mà ở khả năng khiến người tham gia liên tục xuống tiền để theo đuổi một kết quả chưa được kiểm chứng.

Một người có thể bắt đầu bằng một khóa học miễn phí, sau đó mua khóa nâng cao, đóng phí thành viên, mua sản phẩm, rồi được mời đầu tư. Khi khoản tiền tăng lên, tâm lý “đã bỏ ra nhiều thì phải đi tiếp” có thể khiến người tham gia tiếp tục vay mượn hoặc sử dụng tiền dành cho gia đình để duy trì cuộc chơi.

Vì vậy, trước khi chuyển tiền, cần kiểm tra rõ người tổ chức là ai, doanh nghiệp nào cung cấp dịch vụ, nội dung đào tạo cụ thể là gì, học phí và chính sách hoàn tiền ra sao. Nếu khóa học chuyển nhanh từ học kiến thức sang yêu cầu nộp vốn, đầu tư, tuyển người hoặc cam kết lợi nhuận, đó là lúc cần dừng lại để kiểm tra độc lập.

Đặc biệt, không nên vay tiền để mua một lời hứa làm giàu và tuyệt đối không giao mật khẩu, mã OTP hay thông tin tài khoản ngân hàng cho người tự xưng là chuyên gia, giảng viên hoặc nhân viên tư vấn.

Làm giàu hợp pháp cần năng lực và thời gian; không có khóa học nào có thể thay thế việc kiểm chứng cơ hội kinh doanh và khả năng chịu rủi ro của chính người bỏ tiền.