Cho người nước ngoài lưu trú, có thể bị phạt đến 25 triệu đồng nếu vi phạm khai báo

Một người nước ngoài đến làm việc, thuê nhà hoặc lưu trú không chỉ là câu chuyện của riêng người đó. Doanh nghiệp tiếp nhận, chủ nhà cho thuê hay cơ sở lưu trú đều có những trách nhiệm pháp lý cụ thể. Nếu bỏ qua các bước kiểm tra, khai báo hoặc tiếp tay cho việc cư trú không hợp pháp, nguy cơ bị xử phạt là hiện hữu.

Một doanh nghiệp vừa bị phạt 8 triệu đồng

Một trường hợp thực tế vừa được Công an tỉnh Phú Thọ công bố cho thấy sai sót có thể bắt đầu từ một việc tưởng như rất đơn giản.

Ngày 3/9/2026, Công an xã Tam Dương kiểm tra và phát hiện ông LIU ANTAO, quốc tịch Trung Quốc, đang lưu trú tại Công ty TNHH SHINE WELL VIỆT NAM. Người này trở lại Việt Nam để làm việc từ ngày 31/8 nhưng doanh nghiệp chưa thực hiện khai báo tạm trú.

Công an tỉnh Phú Thọ kịp thời ngăn chặn nhóm đối tượng lừa đảo xuyên quốc gia âm mưu thiết lập trung tâm hoạt động tại Việt Nam - (Ảnh: https://bocongan.gov.vn).

Căn cứ Nghị định 282/2025/NĐ-CP, Công an xã Tam Dương đã xử phạt doanh nghiệp 8 triệu đồng. Doanh nghiệp sau đó chấp hành quyết định xử phạt.

Đây là ví dụ trực tiếp để các doanh nghiệp có lao động, chuyên gia nước ngoài lưu ý: việc người nước ngoài làm việc hợp pháp không đồng nghĩa doanh nghiệp được bỏ qua nghĩa vụ về cư trú.

Theo Điều 33 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam, trước khi đồng ý cho người nước ngoài tạm trú, cơ sở lưu trú phải yêu cầu xuất trình hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế và giấy tờ liên quan đến cư trú để thực hiện khai báo. Việc khai báo có thể thực hiện qua môi trường điện tử hoặc phiếu khai báo theo quy định.

Không khai báo tạm trú có thể bị phạt theo số người

Nghị định 282/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025, quy định mức phạt tăng theo số lượng người nước ngoài không được khai báo.

Cụ thể, hành vi không khai báo tạm trú từ 1–3 người bị phạt 3–5 triệu đồng; từ 4–8 người bị phạt 10–15 triệu đồng; từ 9 người trở lên bị phạt 15–20 triệu đồng. Việc tạo tài khoản bằng thông tin sai sự thật để khai báo tạm trú điện tử cũng thuộc nhóm hành vi bị xử phạt.

Đáng chú ý hơn, mức phạt 20–25 triệu đồng được áp dụng đối với một số hành vi như làm thủ tục mời, bảo lãnh người nước ngoài nhưng không thực hiện đúng trách nhiệm hoặc khai không đúng sự thật; sử dụng lao động nước ngoài, tổ chức chương trình du lịch hoặc cho người nước ngoài tạm trú khi biết người này cư trú không hợp pháp hoặc phát hiện dấu hiệu vi phạm mà không thông báo cơ quan có thẩm quyền.

Đây là mức phạt đối với cá nhân; tổ chức có cùng hành vi bị áp dụng mức phạt gấp 2 lần theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Quản lý lỏng có thể tạo khoảng trống cho tội phạm

Sự cần thiết của việc quản lý không chỉ nằm ở tiền phạt.

Theo Công an tỉnh Phú Thọ, từ đầu năm 2026, địa phương đã đón 122.213 lượt người nước ngoài, trong khi có 9.648 người đang cư trú và hoạt động, chủ yếu là công dân Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc). Cùng thời gian, lực lượng chức năng đã xử phạt 84 vụ với 104 trường hợp vi phạm, trong đó có 39 trường hợp người nước ngoài vi phạm quy định về xuất nhập cảnh và 5 trường hợp bị trục xuất.

Đáng chú ý, tháng 6/2026, Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện một nhóm đối tượng liên quan các tổ chức lừa đảo trực tuyến do người nước ngoài điều hành tại Campuchia, đang chuẩn bị đưa hoạt động về Việt Nam.

Cơ quan An ninh điều tra sau đó khởi tố 4 bị can về tội “Tổ chức cho người khác ở lại Việt Nam trái phép”. Theo thông tin công an công bố, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều thiết bị điện tử, máy tính, điện thoại và tài liệu liên quan, qua đó ngăn chặn kế hoạch hình thành một trung tâm lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia trên địa bàn.

Trước đó, Công an tỉnh Phú Thọ cũng cảnh báo tình trạng lợi dụng nhu cầu làm visa cho người nước ngoài để giả mạo giấy mời, giấy bảo lãnh hoặc hợp đồng lao động nhằm hợp thức hóa việc nhập cảnh trái phép và lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Những vụ việc này không đồng nghĩa người nước ngoài nói chung là đối tượng vi phạm. Ngược lại, phần lớn người nước ngoài đang làm việc, đầu tư và cư trú tại Phú Thọ chấp hành pháp luật và đóng góp cho phát triển kinh tế. Vấn đề đặt ra là các khoảng trống trong quản lý có thể bị lợi dụng, nhất là tại doanh nghiệp, nhà cho thuê và cơ sở lưu trú.

Vì vậy, Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo tổ chức, doanh nghiệp, chủ nhà cho thuê và cơ sở lưu trú phải kiểm tra giấy tờ, thời hạn và mục đích cư trú; thực hiện đầy đủ việc khai báo tạm trú; chỉ mời, bảo lãnh khi có nhu cầu thực tế và đúng quy định; tuyệt đối không cho mượn, thuê pháp nhân để “bảo lãnh khống”, xác nhận hồ sơ sai sự thật hoặc tiếp tay cho việc nhập cảnh, cư trú, lao động trái phép.

Trong bối cảnh Phú Thọ tiếp tục thu hút đầu tư và lao động quốc tế, quản lý người nước ngoài không chỉ là yêu cầu về thủ tục hành chính mà còn là một lớp kiểm soát rủi ro đối với doanh nghiệp, chủ nhà và môi trường đầu tư.