Canada đang nỗ lực công bố danh sách khoảng 10 quốc gia sáng lập Ngân hàng Quốc phòng, An ninh và Khả năng phục hồi tại Hội nghị thượng đỉnh NATO, dự kiến diễn ra vào tuần tới ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Theo Reuters, Thủ tướng Canada Mark Carney đang thúc đẩy sáng kiến thành lập Ngân hàng Quốc phòng, An ninh và Khả năng phục hồi (DSRB) trong khuôn khổ lời kêu gọi xây dựng một liên minh các “cường quốc tầm trung”, nhằm ứng phó với những biến động của trật tự quốc tế do Mỹ dẫn dắt trong nhiều thập niên qua.
 |
| Một ngân hàng quốc phòng toàn cầu là đề xuất của Canada đang được đẩy mạnh để trở thành định chế tài chính chung trong bối cảnh hiện nay. |
Bà Isabelle Hudon, Trưởng đoàn đàm phán của Canada về sáng kiến đa phương này, đồng thời là Giám đốc điều hành Ngân hàng Phát triển Kinh doanh Canada, cho biết Ottawa đặt mục tiêu công bố danh sách các thành viên sáng lập nhân dịp Hội nghị thượng đỉnh NATO.
DSRB được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tăng cường năng lực quốc phòng của các nước đồng minh thông qua việc huy động tới 100 tỷ bảng Anh, tương đương khoảng 133 tỷ USD, dưới dạng nguồn tài chính chi phí thấp.
Theo bà Hudon, ngoài Canada, nhóm thành viên ban đầu nhiều khả năng sẽ gồm các nước châu Âu. Tuy nhiên, bà không nêu tên cụ thể, đồng thời nhấn mạnh việc công bố danh sách vẫn phụ thuộc vào kết quả đàm phán cuối cùng với các đồng minh, đặc biệt là vấn đề cam kết góp vốn.
“Thủ tướng của chúng tôi cho rằng không nên chờ tới khi mọi điều kiện hoàn hảo mới khởi động sáng kiến, mà cần tập hợp trước những quốc gia sẵn sàng trở thành thành viên sáng lập; sau đó, cơ chế thành viên sẽ tiếp tục được để ngỏ”, bà Hudon nói.
Dù vậy, triển vọng của DSRB vẫn còn không ít thách thức. Để có thể huy động vốn với chi phí thấp, ngân hàng này cần sự tham gia của những quốc gia có tiềm lực tài chính đủ mạnh nhằm bảo đảm xếp hạng tín nhiệm AAA.
Bà Hudon cho biết DSRB đã có các cuộc trao đổi tích cực với Hàn Quốc và khả năng Seoul tham gia, có thể ở giai đoạn sau, hiện được đánh giá ở mức “50-50”. Bộ Tài chính Hàn Quốc trước đó xác nhận đang xem xét đề xuất của Canada.
Ông John Fragos, thư ký báo chí của Bộ trưởng Tài chính Canada, cho biết Ottawa đang nỗ lực chuẩn bị nội dung cho Hội nghị thượng đỉnh NATO, song vẫn còn “nhiều yếu tố thay đổi”. Theo ông, lợi ích của DSRB đã được các bên nhìn nhận rộng rãi.
Đến nay, Luxembourg là quốc gia duy nhất công khai cùng Canada tham gia sáng kiến và dự kiến trở thành trụ sở châu Âu của DSRB. Trước đó, Thủ tướng Carney cho biết đã có “một số lượng đáng kể” quốc gia dự định tham gia, nhưng không nêu tên.
Theo ông Linus Terhorst, chuyên gia phân tích thuộc Viện Nghiên cứu quốc phòng Royal United Services Institute, hội nghị tại Ankara sẽ là cột mốc quan trọng để đánh giá liệu sáng kiến này có đủ động lực để trở thành hiện thực hay không.
Tại châu Âu, DSRB có thể phải cạnh tranh với một số sáng kiến quốc phòng khác, trong đó có chương trình SAFE của Liên minh châu Âu (EU).
Bà Hudon cho biết DSRB đang đề nghị các quốc gia chủ chốt đóng góp vốn theo quy mô nền kinh tế, đồng thời nhấn mạnh vấn đề góp vốn là phần khó khăn nhất trong quá trình ra quyết định.
Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, cơ chế đóng góp theo tỷ lệ có thể khiến Canada phải góp tới 1,5 tỷ euro, trong khi các nước nhỏ hơn có thể đóng góp từ 500 triệu đến 750 triệu euro.
Trong khi đó, Anh hiện chưa tham gia DSRB và ưu tiên thúc đẩy sáng kiến tài chính quốc phòng riêng mang tên MDM cùng Hà Lan và Phần Lan. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết London đã tìm hiểu khả năng liên kết hoặc sáp nhập sáng kiến này với DSRB.
Trong khi Thủ tướng Mark Carney bày tỏ mong muốn trao đổi về DSRB với người đồng cấp mới của Anh, bà Isabelle Hudon khẳng định Canada tiếp tục duy trì kênh liên lạc thường xuyên với London, với sự tham gia của nhiều bên liên quan tại Anh trong quá trình thảo luận về sáng kiến này.
Về phía Đức, dù trước đây Berlin tỏ ra thận trọng đối với sáng kiến này, người phát ngôn Bộ Tài chính Đức cho biết nước này đã tham gia các cuộc thảo luận về DSRB với tư cách quan sát viên và đang tiếp tục xem xét kết quả liên quan.
Một số nguồn tin cho biết Italia, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Bỉ và Ukraine cũng đã phân tích các đề xuất liên quan. Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ chưa đưa ra bình luận, song các nguồn tin nói Ankara có quan tâm tới sáng kiến này.
Hà Lan cho biết nước này không tham gia DSRB, do đang tập trung vào sáng kiến MDM cùng Anh và Phần Lan.
DSRB được một nhóm cựu cố vấn an ninh của NATO, cựu sĩ quan quân đội cấp cao và các chuyên gia tài chính đề xuất từ năm 2024. Sáng kiến này được thúc đẩy trong bối cảnh các nước NATO cùng các đồng minh đứng trước yêu cầu ngày càng cấp thiết về tăng cường năng lực quốc phòng, xuất phát từ cuộc xung đột tại Ukraine, tình trạng căng thẳng gia tăng với Nga cũng như những quan ngại liên quan đến sự mở rộng năng lực quân sự của Trung Quốc.
Tháng 6/2025, lãnh đạo các nước NATO nhất trí mục tiêu dành 5% GDP cho các khoản đầu tư liên quan đến quốc phòng và an ninh vào năm 2035.
Theo bà Isabelle Hudon, Canada khó có khả năng công bố thành phố đặt trụ sở DSRB trong tuần tới. Hiện có 5 thành phố đang cạnh tranh, gồm Toronto, Montreal, thủ đô Ottawa, Halifax và Vancouver.
Một số ngân hàng lớn như JPMorgan, Deutsche Bank, Commerzbank và ING đã tham gia dự án, cùng các ngân hàng Canada gồm RBC, BMO, CIBC, National Bank of Canada, Scotiabank và TD Bank.
