Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đang thúc đẩy kế hoạch hạn chế mức đòn bẩy mà các quỹ đầu cơ được phép sử dụng khi giao dịch trái phiếu chính phủ Anh, bất chấp những cảnh báo rằng biện pháp này có thể làm tăng chi phí vay và làm suy giảm thanh khoản trên thị trường trái phiếu chính phủ trị giá gần 3.000 tỷ bảng Anh.
 |
| Ngân hàng Trung ương Anh muốn siết đòn bẩy quỹ đầu cơ trên thị trường trái phiếu chính phủ nước này |
Các quỹ đầu cơ đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong giao dịch trái phiếu chính phủ, hiện chiếm khoảng 30% tổng khối lượng giao dịch trên thị trường. Đây là thị trường có ý nghĩa then chốt đối với chi phí vay của Chính phủ Anh, đồng thời tác động rộng hơn tới chi phí vốn của doanh nghiệp và người tiêu dùng trong toàn nền kinh tế.
Một số chiến lược phổ biến của các quỹ đầu cơ, chẳng hạn giao dịch khai thác chênh lệch giá giữa trái phiếu chính phủ Anh và các sản phẩm phái sinh có cùng kỳ hạn, thường được khuếch đại bằng đòn bẩy thông qua vay mượn trên thị trường repo. Trên thị trường này, nhà đầu tư bán trái phiếu và cam kết mua lại trong một thời gian ngắn sau đó.
Tuy nhiên, việc các nhà đầu tư đồng loạt đảo chiều những chiến lược này bị cho là đã góp phần khuếch đại các đợt bán tháo mạnh trên thị trường trái phiếu thời gian gần đây, trong đó có đợt bán tháo trái phiếu kho bạc sau “ngày giải phóng” vào tháng 4 năm ngoái và biến động liên quan đến chiến sự Iran hồi đầu năm nay.
BoE muốn tăng khả năng chống chịu của thị trường trái phiếu chính phủ Anh trong các giai đoạn căng thẳng bằng cách giới hạn lượng vốn vay ngắn hạn mà các quỹ đầu cơ có thể huy động khi sử dụng trái phiếu chính phủ Anh làm tài sản thế chấp.
Theo kế hoạch, các quan chức BoE dự kiến áp dụng mức “haircut” tối thiểu đối với các giao dịch repo trái phiếu chính phủ Anh nhằm tạo vùng đệm lớn hơn trước biến động thị trường. Haircut, hay tỷ lệ chiết khấu đối với tài sản thế chấp, giúp bảo vệ bên cho vay trước rủi ro nhưng đồng thời làm tăng chi phí tài trợ của nhà đầu tư.
Bà Sarah Breeden, Phó Thống đốc BoE phụ trách ổn định tài chính, dự kiến công bố thêm chi tiết về kế hoạch này trong một bài đăng trên blog vào cuối tháng này, theo những người am hiểu vấn đề. Bà được cho là sẽ lập luận rằng lo ngại biện pháp này làm tăng tổng chi phí tài trợ đối với các quỹ đầu cơ và nhà đầu tư khác là chưa có cơ sở vững chắc.
Phát biểu tại một sự kiện dành cho các thành viên thị trường hồi tháng trước, bà Breeden cho biết: “Bất kỳ thiết kế nào đối với mức haircut tối thiểu tiềm năng cũng sẽ tính đến các phương pháp tiếp cận ở cấp độ danh mục đầu tư. Một phương pháp được hiệu chỉnh phù hợp không nhất thiết làm tăng tổng chi phí ký quỹ”.
Các ngân hàng đầu tư hiện có thể áp dụng mức haircut gần bằng 0 cho khách hàng là quỹ đầu cơ trong các giao dịch repo trái phiếu chính phủ, nhờ tính đến các vị thế bù trừ trong danh mục theo cơ chế “ký quỹ chéo” đối với lượng tiền mặt trả trước mà họ yêu cầu.
Tuy nhiên, BoE cho rằng cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng nhằm thu hút các khách hàng quỹ đầu cơ lớn cũng đang khiến mức đòn bẩy được cung cấp trở nên quá cao.
“Nói rõ hơn, tôi đồng ý rằng việc áp dụng ký quỹ danh mục đầu tư được quản lý rủi ro tốt có thể là điều tích cực”, bà Breeden nói hồi tháng trước. “Tuy nhiên, việc không áp dụng haircut đối với một số khách hàng cũng có thể phản ánh áp lực cạnh tranh từ những khách hàng có vị thế lớn”, bà nói thêm.
“Ngay cả khi danh mục đầu tư được áp dụng ký quỹ chéo, tôi cũng không chắc rằng tỷ lệ haircut repo đối với trái phiếu chính phủ — xét tới tầm quan trọng mang tính hệ thống của thị trường này — nên ở mức 0”, bà Breeden nhấn mạnh.
Tháng 4 vừa qua, BoE cảnh báo hoạt động vay repo dạng này đã giảm nhanh 19 tỷ bảng Anh trong giai đoạn đầu của đợt bán tháo liên quan đến chiến sự Iran, cho thấy cơ chế này có thể làm gia tăng biến động trên thị trường rộng hơn khi các giao dịch phổ biến chịu áp lực.
Sau giai đoạn giảm đòn bẩy, quy mô vay repo vẫn ở mức cao so với lịch sử, đạt khoảng 74 tỷ bảng Anh.
Ý tưởng áp dụng tỷ lệ haircut tối thiểu đối với repo trái phiếu chính phủ lần đầu được BoE nêu trong một tài liệu thảo luận năm ngoái. Ngân hàng trung ương này cũng đề xuất khuyến khích nhiều giao dịch trên thị trường được thanh toán bù trừ tập trung thay vì giao dịch song phương, coi đây là một cách khác nhằm hạn chế đòn bẩy. BoE đặt mục tiêu trình bày kế hoạch cụ thể vào đầu năm tới. Trong bản tổng hợp phản hồi, BoE cho biết phần lớn ý kiến góp ý cảnh báo các biện pháp như vậy có thể “làm tăng chi phí tài trợ, có khả năng chuyển hoạt động sang các thị trường hoặc công cụ khác, qua đó làm giảm thanh khoản trên thị trường trái phiếu chính phủ và hiệu quả định giá”.
Một số thành viên thị trường cảnh báo việc siết giao dịch repo trái phiếu chính phủ sẽ không chỉ ảnh hưởng đến nhóm quỹ đầu cơ lớn — nhiều quỹ trong số đó có trụ sở tại Mỹ — mà BoE đang nhắm tới, mà còn tác động tới nhiều nhà đầu tư khác.
Ông Bryan Pascoe, Giám đốc điều hành Hiệp hội Thị trường Vốn Quốc tế (ICMA), cho rằng thị trường repo có vai trò rộng và thiết yếu trong hệ thống tài chính, không chỉ đơn thuần là kênh cung cấp đòn bẩy. Theo ông, để tránh gây gián đoạn bất lợi cho thị trường và xử lý rủi ro hiệu quả, các sáng kiến quản lý cần được thiết kế có mục tiêu, thay vì áp dụng những biện pháp mang tính thô cứng.
Không chỉ tại Anh, các cơ quan quản lý ở nhiều khu vực khác cũng đang tìm cách hạn chế đòn bẩy của các quỹ đầu cơ trong giao dịch trái phiếu chính phủ, đồng thời cố gắng tránh làm suy giảm vai trò của nhóm nhà đầu tư mà các quốc gia có mức nợ cao ngày càng phụ thuộc để đáp ứng nhu cầu vay mượn.
Tại Mỹ, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) sẽ yêu cầu tất cả khoản vay repo liên quan đến trái phiếu kho bạc phải được thanh toán bù trừ tập trung từ tháng 7/2027. Trong khi đó, các cơ quan quản lý châu Âu gần đây kêu gọi Ủy ban châu Âu xem xét ban hành yêu cầu ký quỹ đối với giao dịch repo trái phiếu chính phủ.
Dù vậy, một số người trên thị trường hoài nghi rằng chi phí bổ sung từ haircut tối thiểu hoặc thanh toán bù trừ tập trung sẽ khiến các quỹ đầu cơ rời bỏ thị trường trái phiếu chính phủ, do đây vẫn được xem là một cấu phần thiết yếu của hệ thống tài chính. Một số quỹ đầu cơ lớn thậm chí cho rằng họ có thể hưởng lợi nếu chi phí huy động vốn cao hơn khiến các đối thủ nhỏ hơn rút lui khỏi thị trường.
