Thứ hai 16/11/2026 08:23
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc

Bản án Nadiem Makarim và phép thử niềm tin đầu tư Indonesia

Từng góp phần đưa Gojek trở thành kỳ lân công nghệ tiêu biểu của Đông Nam Á, Nadiem Makarim nay đối mặt bản án 10 năm tù trong vụ án mua sắm Chromebook tại Indonesia. Diễn biến này không chỉ là cú rẽ lớn trong sự nghiệp của một doanh nhân công nghệ bước vào chính trường, mà còn đặt ra câu hỏi về rủi ro pháp lý, quản trị công và sức hấp dẫn của thị trường công nghệ lớn nhất khu vực.

Nadiem Makarim, đồng sáng lập Gojek và cựu Bộ trưởng Giáo dục Indonesia, vừa bị tòa án nước này tuyên phạt 10 năm tù trong vụ án mua sắm máy tính Chromebook cho trường học. Phán quyết không chỉ khép lại một chương gây tranh cãi trong sự nghiệp chính trị của một biểu tượng khởi nghiệp Đông Nam Á, mà còn đặt ra những câu hỏi mới về môi trường pháp lý, niềm tin nhà đầu tư và vị thế của hệ sinh thái công nghệ Indonesia.

Ông Nadiem Makarim thời điểm giữ chức Bộ trưởng Văn hoá
Ông Nadiem Makarim thời điểm giữ chức Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Nghiên cứu và Công nghệ trong nội các Tổng thống Joko Widodo

Sinh năm 1984, được đào tạo tại Brown University và Harvard Business School, ông Nadiem Makarim khởi nghiệp sau thời gian làm tư vấn tại hãng McKinsey. Năm 2010, từ bài toán giao thông tắc nghẽn và dịch vụ xe ôm truyền thống thiếu tính kết nối tại Jakarta, ông cùng các cộng sự xây dựng Gojek, ban đầu chỉ là tổng đài điều phối khoảng 20 tài xế.

Bước ngoặt đến vào năm 2015, khi Gojek ra mắt ứng dụng di động, mở rộng từ gọi xe sang giao đồ ăn, logistics, thanh toán điện tử và nhiều dịch vụ đời sống. Dưới sự điều hành của Makarim, Gojek trở thành một trong những kỳ lân công nghệ đầu tiên của Indonesia, góp phần định hình mô hình “siêu ứng dụng” tại Đông Nam Á, tạo sinh kế cho hàng triệu tài xế, kết nối hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ với nền kinh tế số.

Năm 2019, ông rời vị trí tổng giám đốc Gojek để gia nhập nội các của Tổng thống Joko Widodo, giữ chức Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Nghiên cứu và Công nghệ đến năm 2024. Việc một doanh nhân công nghệ trẻ được trao trọng trách cải cách giáo dục từng được nhìn nhận như tín hiệu cho thấy Indonesia muốn đưa tư duy đổi mới sáng tạo vào khu vực công.

Tuy nhiên, cũng chính giai đoạn giữ chức bộ trưởng đã đưa Makarim vào vòng xoáy pháp lý. Theo cáo buộc, ông đã lạm dụng quyền lực trong chương trình mua sắm máy tính xách tay Chromebook sử dụng hệ điều hành Chrome OS của Google cho các trường học trong giai đoạn đại dịch, gây thiệt hại khoảng 125 triệu USD cho ngân sách nhà nước.

Các công tố viên cho rằng khoản đầu tư của Google vào công ty mẹ của Gojek đã tạo ra xung đột lợi ích, đồng thời cáo buộc Makarim xây dựng điều kiện đấu thầu theo hướng phù hợp với hệ sinh thái Chromebook. Phía công tố từng đề nghị mức án 18 năm tù, một trong những mức án nghiêm khắc đối với cựu quan chức cấp cao tại Indonesia trong những năm gần đây.

Tại phiên tuyên án ngày 30/6, hội đồng thẩm phán kết luận Makarim có hành vi lạm quyền, song không tuyên ông phạm tội trực tiếp làm giàu cho bản thân. Tòa tuyên phạt ông 10 năm tù, phạt 1 tỷ rupiah và yêu cầu hoàn trả hơn 800 tỷ rupiah, tương đương khoảng 45 triệu USD; nếu không thực hiện, ông có thể phải chấp hành thêm 5 năm tù.

Makarim bác bỏ toàn bộ cáo buộc, khẳng định không có dòng tiền hay lợi ích cá nhân nào liên quan đến quyết định mua sắm. Ông cho rằng khoản đầu tư của Google vào công ty mẹ của Gojek không liên quan đến đấu thầu Chromebook, đồng thời tuyên bố sẽ kháng cáo sau phán quyết.

Vụ án nhanh chóng vượt khỏi phạm vi một hồ sơ hình sự thông thường. Nhiều học giả và chuyên gia pháp lý cho rằng việc quy trách nhiệm tham nhũng trong một quyết định chính sách công có yếu tố rủi ro công nghệ có thể tạo tiền lệ bất lợi, khiến các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn trong những chương trình đổi mới quy mô lớn.

Giáo sư luật Tim Lindsey, công tác tại Đại học Melbourne (Australia), nhận định các cáo buộc có xu hướng đánh đồng giữa sự thiếu hiệu quả, chấp nhận rủi ro trong quản trị công với hành vi tham nhũng. Theo ông, phán quyết có thể tiếp tục làm suy giảm hình ảnh Indonesia trong mắt nhà đầu tư, nhất là trong bối cảnh đồng rupiah và thị trường chứng khoán nước này chịu áp lực từ những lo ngại về tính nhất quán chính sách và minh bạch thị trường.

Bên ngoài tòa, hàng chục tài xế Gojek mặc áo khoác xanh đặc trưng tập trung bày tỏ sự ủng hộ đối với người đồng sáng lập. Hình ảnh này cho thấy, dù đã rời Gojek từ năm 2019, Makarim vẫn được một bộ phận cộng đồng tài xế nhìn nhận như người đặt nền móng cho mô hình kinh tế nền tảng tại Indonesia.

Ông Nadiem Makarim cùng đội ngũ tài xế Gojek những năm đầu hoạt động
Ông Nadiem Makarim cùng đội ngũ tài xế Gojek những năm đầu hoạt động

Về phía doanh nghiệp, Gojek hiện là một phần của GoTo Gojek Tokopedia sau thương vụ sáp nhập với Tokopedia năm 2021. GoTo vẫn là tập đoàn công nghệ hàng đầu Indonesia, vận hành các mảng gọi xe, giao đồ ăn, thương mại điện tử, thanh toán và dịch vụ tài chính số, với thị trường trọng tâm là Indonesia và một số hiện diện tại khu vực.

Dữ liệu thị trường năm 2026 cho thấy GoTo đang bước vào giai đoạn ưu tiên hiệu quả vận hành và lợi nhuận thay vì tăng trưởng bằng mọi giá. Tập đoàn ghi nhận quý đầu tiên có lợi nhuận ròng, trong khi mảng dịch vụ theo yêu cầu của Gojek tiếp tục cải thiện biên lợi nhuận. Dù vậy, phạm vi địa lý của GoTo vẫn nghiêng mạnh về Indonesia, trong khi Grab duy trì lợi thế khu vực rộng hơn tại Đông Nam Á.

Tại Đông Nam Á, cuộc đua “siêu ứng dụng” đã chuyển từ mở rộng người dùng sang tối ưu dòng tiền, tích hợp dịch vụ tài chính, logistics và hệ sinh thái thương mại. Trong bối cảnh đó, vụ án của Makarim không trực tiếp làm thay đổi hoạt động hiện tại của GoTo, nhưng có thể tác động đến cách giới đầu tư đánh giá rủi ro thể chế tại Indonesia - thị trường lớn nhất khu vực và cũng là sân nhà của Gojek.

Từ một tổng đài xe ôm nhỏ tại Jakarta đến biểu tượng công nghệ Đông Nam Á, sự nghiệp của Nadiem Makarim gắn liền với quá trình số hóa đời sống đô thị Indonesia. Nhưng phán quyết mới nhất cho thấy hành trình từ doanh nhân công nghệ đến chính trường tại các nền kinh tế mới nổi luôn đi kèm những rủi ro pháp lý và chính trị phức tạp.

Trong ngắn hạn, tâm điểm sẽ là quá trình kháng cáo của Makarim và phản ứng của thị trường đối với môi trường quản trị Indonesia. Trong dài hạn, câu chuyện Gojek vẫn là minh chứng cho sức bật của kinh tế số Đông Nam Á, song cũng nhắc nhở rằng niềm tin của nhà đầu tư không chỉ đến từ quy mô thị trường, mà còn từ tính minh bạch, ổn định và có thể dự đoán của hệ thống pháp lý.

Tin bài khác
ASEAN thiết lập khuôn khổ pháp lý chung cho nền kinh tế số

ASEAN thiết lập khuôn khổ pháp lý chung cho nền kinh tế số

Ngày 14/11, tại Manila (Philippines), các nước thành viên ASEAN chính thức ký Hiệp định khung về Kinh tế số (DEFA), đánh dấu bước tiến quan trọng trong hội nhập kinh tế số khu vực. Thỏa thuận hướng tới tháo gỡ rào cản thương mại, kết nối dữ liệu xuyên biên giới và mở rộng cơ hội kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp.
Bãi Dài Cam Lâm: Bãi biển đẹp hoang sơ top 10 thế giới

Bãi Dài Cam Lâm: Bãi biển đẹp hoang sơ top 10 thế giới

Được tạp chí National Geographic (Mỹ) xếp hạng là 1 trong 10 bãi biển đẹp nhất hành tinh năm 2025 và mới đây Chuyên trang du lịch CNA Luxury của Singapore hết lời ca ngợi, Bãi Dài Cam Lâm (Khánh Hòa) đang khẳng định vị thế là thiên đường nghỉ dưỡng lý tưởng bậc nhất.
Cuộc gặp ba bên Mỹ - Trung Quốc - Nga bên lề APEC: Những vấn đề được quan tâm

Cuộc gặp ba bên Mỹ - Trung Quốc - Nga bên lề APEC: Những vấn đề được quan tâm

Cuộc gặp ba bên dự kiến diễn ra giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc, đang thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân được xác định là trọng tâm thảo luận, song mỗi bên cũng có những ưu tiên chiến lược và lợi ích riêng.
Philippines “chào khách” bằng ẩm thực và đặc sản tại Hội nghị cấp cao ASEAN

Philippines “chào khách” bằng ẩm thực và đặc sản tại Hội nghị cấp cao ASEAN

Chỉ trong ngày đầu tiên của Hội nghị cấp cao ASEAN 2026, các sản phẩm đặc trưng của Philippines đã mang về 500.000 peso Philippines tại Trung tâm Truyền thông Quốc tế ASEAN. Cùng với khu ẩm thực phục vụ miễn phí, Manila đang tận dụng sự kiện để quảng bá du lịch ẩm thực và thúc đẩy doanh thu từ du khách.
Mỹ dỡ lệnh dừng bay toàn quốc sau hơn 4 giờ, hàng nghìn chuyến bay bị hủy

Mỹ dỡ lệnh dừng bay toàn quốc sau hơn 4 giờ, hàng nghìn chuyến bay bị hủy

Sau hơn 4 giờ tạm dừng toàn bộ chuyến bay khởi hành do sự cố liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu, Cục Hàng không Liên bang Mỹ đã cho phép hoạt động bay trở lại. Hơn 10.000 chuyến bay bị ảnh hưởng, các hãng bay phải điều chỉnh khai thác và nhiều chuyến hủy dự kiến kéo dài sang cuối tuần.
Dấu ấn Khánh Hòa tại đấu trường kỹ năng nghề thế giới được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng 2 Bằng khen

Dấu ấn Khánh Hòa tại đấu trường kỹ năng nghề thế giới được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng 2 Bằng khen

Tại Hội nghị tổng kết Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48, thầy và trò Trường Cao đẳng Công nghệ - Năng lượng Khánh Hòa vinh dự nhận Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhờ thành tích xuất sắc tại đấu trường quốc tế. 2 gương mặt tiêu biểu được vinh danh, gồm sinh viên Ông Phú Quy (Huy chương Kỹ năng nghề xuất sắc nghề Năng lượng tái tạo) và giảng viên Nguyễn Duy Gơ (giảng viên xuất sắc công tác huấn luyện, hỗ trợ thí sinh)
Khánh Hòa tổ chức lễ hội thể thao biển quy mô 2.000 vận động viên

Khánh Hòa tổ chức lễ hội thể thao biển quy mô 2.000 vận động viên

Bên cạnh các giải chạy, bơi biển và thể thao mạo hiểm quen thuộc, Khánh Hòa vừa thống nhất chủ trương tổ chức “Unique Việt Nam Sportival 2027” tại Cam Ranh, dự kiến quy tụ khoảng 2.000 vận động viên trong nước và quốc tế, góp phần mở rộng sản phẩm du lịch thể thao biển.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu dừng đàm phán thỏa thuận với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu dừng đàm phán thỏa thuận với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu không tiếp tục theo đuổi một thỏa thuận với Iran, chỉ vài ngày sau khi tuyên bố ưu tiên duy trì hiện trạng và gây sức ép kinh tế thay vì mở chiến dịch quân sự mới. Động thái này làm gia tăng những bất định đối với tiến trình ngoại giao do các nước Trung Đông thúc đẩy nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa Washington và Tehran.
Hơn 480 triệu USD hướng vào các giải pháp cắt giảm methane

Hơn 480 triệu USD hướng vào các giải pháp cắt giảm methane

Hơn 480 triệu USD nguồn tài trợ mới được công bố tại COP31 nhằm thúc đẩy cắt giảm methane và các chất gây ô nhiễm có tác động mạnh tới khí hậu. Dòng vốn tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu quả giảm phát thải tương đối nhanh, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế và sức khỏe.
Tỷ phú Jensen Huang rời ghế CEO Nvidia: Ai tạm thời chèo lái gã khổng lồ AI?

Tỷ phú Jensen Huang rời ghế CEO Nvidia: Ai tạm thời chèo lái gã khổng lồ AI?

Nvidia bước vào cuộc chuyển giao lãnh đạo sau khi nhà đồng sáng lập Jensen Huang từ chức. Giám đốc tài chính Colette Kress được giao điều hành tạm thời, trong khi việc con gái ông hủy chuyến thăm Hàn Quốc cũng thu hút sự chú ý.
Nvidia mất khoảng 600 tỷ USD vốn hóa trong tuần, CEO Jensen Huang đối mặt nguy cơ bị thay thế

Nvidia mất khoảng 600 tỷ USD vốn hóa trong tuần, CEO Jensen Huang đối mặt nguy cơ bị thay thế

Thông tin hội đồng quản trị Nvidia xem xét tương lai của CEO Jensen Huang khiến cổ phiếu hãng chip giảm khoảng 8% sau giờ giao dịch, trong khi bài toán kế nhiệm làm gia tăng lo ngại về khoảng trống lãnh đạo.
Khánh Hòa: Đại sứ Na Uy tại Việt Nam đến thăm, làm việc, trao đổi hợp tác kinh tế

Khánh Hòa: Đại sứ Na Uy tại Việt Nam đến thăm, làm việc, trao đổi hợp tác kinh tế

Kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Khánh Hòa sang Na Uy trong 9 tháng năm 2026 đạt 10,6 triệu USD, nhập khẩu đạt 1,6 triệu USD. Khánh Hòa có 3 dự án của nhà đầu tư Na Uy, nổi bật là Dự án sản xuất thiết bị cơ khí, điện, điện tử của Công ty TNHH ScaleAQ với số vốn đăng ký hơn 10 triệu USD.
Thặng dư thương mại Trung Quốc lập kỷ lục mới, vượt 1.000 tỷ USD sau 10 tháng

Thặng dư thương mại Trung Quốc lập kỷ lục mới, vượt 1.000 tỷ USD sau 10 tháng

Xuất khẩu tăng mạnh, đặc biệt ở nhóm sản phẩm công nghệ cao và xe điện, đã đưa thặng dư thương mại Trung Quốc lên 1.040 tỷ USD trong 10 tháng đầu năm 2026. Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm công nghệ và phương tiện xanh tiếp tục mở rộng.
Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi (UAE)

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi (UAE)

Cuộc đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine tại Abu Dhabi (UAE), do Mỹ làm trung gian, được phía Mỹ và Ukraine đánh giá tích cực. Tuy nhiên, các bên vẫn còn nhiều khác biệt về vấn đề lãnh thổ, bảo đảm an ninh và khuôn khổ an ninh châu Âu.
Nối lại đàm phán ba bên về Ukraine tại Abu Dhabi (UAE)

Nối lại đàm phán ba bên về Ukraine tại Abu Dhabi (UAE)

Vòng đàm phán ba bên giữa Mỹ, Ukraine và Nga dự kiến diễn ra tại Abu Dhabi (UAE) ngày 10/11, tập trung vào các bảo đảm an ninh hậu xung đột và vấn đề lãnh thổ. Trong bối cảnh kỳ vọng về đột phá còn hạn chế, sự tham gia của châu Âu vào tiến trình ngoại giao tiếp tục được các bên quan tâm.