ECB cân nhắc hút bớt thanh khoản dư thừa, giảm áp lực lỗ cho các ngân hàng trung ương thành viên

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang cân nhắc tăng gấp đôi tỷ lệ dự trữ bắt buộc không được hưởng lãi suất mà các ngân hàng phải duy trì tại tài khoản của ngân hàng trung ương. Hãng Reuters, dẫn sáu nguồn tin, cho hay động thái này có thể giúp ECB cắt giảm chi phí lãi vay, đồng thời hạn chế một số hệ quả phát sinh từ chiến dịch thắt chặt tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát.

ECB cân nhắc hút bớt thanh khoản dư thừa, giảm áp lực lỗ cho các ngân hàng trung ương thành viên.

Theo các nguồn tin trên, phương án đang được một số nhà hoạch định chính sách của ECB thảo luận là nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc tối thiểu từ mức 1% hiện nay lên 2% trên tiền gửi của khách hàng và một số nguồn vốn khác của ngân hàng.

Biện pháp này sẽ giúp các ngân hàng trung ương quốc gia tại những nền kinh tế có lượng tiền mặt lớn, như Đức, giảm bớt khoản lỗ phát sinh từ việc phải trả lãi cho phần tiền gửi vượt dự trữ bắt buộc của các ngân hàng thương mại. Lượng thanh khoản dư thừa này đã phình lên tới hàng nghìn tỷ euro sau các chương trình mua trái phiếu kích thích kinh tế trong hơn một thập kỷ qua.

Đồng thời, việc nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc cũng sẽ hút bớt một phần thanh khoản dư thừa khỏi hệ thống, phù hợp với nỗ lực của ECB nhằm giảm dần sự phụ thuộc của các ngân hàng vào nguồn tiền mặt giá rẻ. Vấn đề này dự kiến sẽ được xem xét trong khuôn khổ đợt rà soát khung điều hành chính sách tiền tệ của ECB trong năm nay.

Một quyết định về khả năng điều chỉnh này có thể được đưa ra vào mùa thu. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết vấn đề hiện mới ở giai đoạn thảo luận ban đầu và chưa được Hội đồng điều hành ECB chính thức xem xét.

Người phát ngôn ECB từ chối bình luận về thông tin trên.

Theo tính toán của Reuters, ECB cùng 21 ngân hàng trung ương quốc gia trong khu vực đồng euro hiện phải trả mức lãi suất 2,25% cho khoảng 2,16 nghìn tỷ euro thanh khoản dư thừa, tương đương chi phí khoảng 48,7 tỷ euro mỗi năm.

Nếu tỷ lệ dự trữ bắt buộc không được trả lãi được tăng gấp đôi từ quy mô hiện khoảng 173,56 tỷ euro, tổng chi phí lãi suất hằng năm của các ngân hàng trung ương có thể giảm gần 4 tỷ euro.

Khoản chi phí này đã tăng thêm 5,4 tỷ euro mỗi năm sau khi ECB nâng lãi suất tiền gửi từ 2% lên 2,25% trong tháng này, trong nỗ lực kiềm chế áp lực lạm phát gia tăng do tác động từ chiến tranh Iran. Trước đó, tỷ lệ dự trữ bắt buộc tối thiểu từng được cắt giảm từ 2% xuống 1% vào năm 2012, thời điểm khủng hoảng nợ công khu vực đồng euro lên tới đỉnh điểm.

Dù ECB và toàn bộ Hệ thống Euro không hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận mà tập trung vào nhiệm vụ kiểm soát lạm phát, các khoản lỗ lớn mà một số ngân hàng trung ương ghi nhận trong những năm gần đây đã trở thành vấn đề nhạy cảm về chính trị.

Khi thua lỗ, các ngân hàng trung ương bị hạn chế khả năng nộp lợi nhuận hoặc cổ tức vào ngân sách nhà nước. Trong kịch bản cực đoan, họ thậm chí có thể phải đề nghị chính phủ bổ sung vốn.

Để tránh kịch bản này, Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) và một số ngân hàng trung ương khác đã phân bổ các khoản lỗ trong nhiều năm. Áp lực lớn nhất xuất hiện vào năm 2023, khi hệ thống vẫn còn vài nghìn tỷ euro thanh khoản dư thừa và lãi suất tiền gửi của ECB có thời điểm lên tới 4%.

Hội đồng điều hành ECB từng thảo luận về khả năng nâng tỷ lệ dự trữ tối thiểu trong giai đoạn đó, song đề xuất này không được thông qua.

Từ đó đến nay, ngành ngân hàng khu vực đồng euro đã ghi nhận lợi nhuận kỷ lục, đồng thời cho thấy khả năng vận hành ổn định ngay cả trong môi trường thanh khoản dư thừa thấp hơn.