Cần Thơ tính phương án sân bay mới trong không gian phát triển mở rộng

Không chỉ nâng công suất sân bay hiện hữu, Cần Thơ đang đặt lên bàn một phương án có tầm nhìn xa hơn: nghiên cứu vị trí cho một sân bay mới ở phía nam thành phố.

Thông tin này xuất hiện trong dự thảo Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 đang được lấy ý kiến nhân dân. Đây là đồ án quy hoạch chung đầu tiên được lập cho Cần Thơ sau sắp xếp đơn vị hành chính, bao phủ toàn bộ 103 đơn vị hành chính cấp xã và không gian biển có liên quan.

Càng hàng không Quốc tế Cần Thơ được khánh thành vào ngày 1/1/2011, xây dựng nhà ga hành khách với tổng diện tích sàn 20.750m2, phục vụ 3 triệu khách/năm và kéo dài 600m đường hạ cất cánh (đạt tổng chiều dài 3000m), lắp đặt hệ thống đèn đêm, hệ thống hạ cánh chính xác ILS để tiếp nhận các loại máy bay thân rộng như B777-300ER, B747-400 và tương đương, nối Cần Thơ với các nước trong khu vực và trên thế giới.

Điểm cần lưu ý là ba vị trí sân bay mới hiện chỉ là đề xuất nghiên cứu của đơn vị tư vấn, chưa phải phương án quy hoạch cuối cùng và càng chưa phải quyết định đầu tư. Thành phố đang tổ chức lấy ý kiến cộng đồng đến hết ngày 16/9/2026 trước khi tiếp tục hoàn thiện đồ án.

Ba hướng nghiên cứu, một bài toán kết nối

Thay vì chỉ nhìn sân bay như một công trình phục vụ hành khách, các phương án mới được đặt trong tổng thể mạng lưới giao thông và không gian kinh tế phía nam Cần Thơ.

Một hướng được nghiên cứu tại khu vực ven biển Trần Đề, nơi có khả năng kết nối với hệ thống giao thông dẫn tới cảng biển Trần Đề. Lợi thế của phương án này nằm ở khả năng hình thành chuỗi vận tải đa phương thức, kết hợp hàng không, hàng hải, đường bộ và logistics.

Nếu được lựa chọn và có hạ tầng kết nối đồng bộ, khu vực này có thể trở thành một đầu mối vận chuyển hàng hóa, phục vụ khu kinh tế biển và mở rộng không gian logistics của thành phố.

Phương án thứ hai nằm ở phía nam khu vực Sóc Trăng cũ, gần nút giao giữa cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng và tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Sóc Trăng. Vị trí này được tư vấn đánh giá có lợi thế về kết nối đường bộ liên vùng và tiếp cận hành lang kinh tế ven biển.

Phương án còn lại được nghiên cứu ở khu vực cách sân bay Cần Thơ hiện hữu khoảng 30 km về phía nam, gần điểm giao giữa cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng với tuyến Cần Thơ - Cà Mau và hành lang đường sắt được quy hoạch.

Điểm chung của cả ba phương án là đưa sân bay ra khỏi cách tiếp cận chỉ phục vụ một đô thị, để gắn hàng không với mạng lưới giao thông và không gian kinh tế mới của Cần Thơ.

Vì sao phải tính thêm sân bay?

Câu hỏi này đáng chú ý bởi Cần Thơ hiện đã có Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ.

Theo quy hoạch được Thủ tướng phê duyệt, sân bay hiện hữu được định hướng nâng cấp, mở rộng với công suất dự kiến 7 triệu hành khách/năm trước năm 2030. Sau năm 2030, sân bay được quy hoạch mở rộng lên công suất 12 triệu hành khách/năm, đồng thời xây dựng trung tâm logistics chuyên dụng hàng không quy mô khoảng 50-100 ha.

Trong khi đó, thực tế khai thác hiện nay chưa tương xứng với năng lực hạ tầng. Bộ Xây dựng từng đánh giá hạ tầng Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ cơ bản đáp ứng nhu cầu vận tải của địa phương và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long; sản lượng hành khách giai đoạn 2019-2023 bình quân khoảng 1-1,4 triệu lượt mỗi năm.

Chính khoảng cách giữa năng lực hiện tại và tầm nhìn phát triển dài hạn khiến bài toán sân bay cần được đặt cùng với bài toán tạo nguồn khách, nguồn hàng và hệ thống giao thông kết nối.

Nói cách khác, xây thêm một sân bay không chỉ là câu chuyện có thêm đường băng hay nhà ga, mà là câu chuyện thành phố có hình thành được một không gian kinh tế đủ lớn để khai thác công trình đó hay không.

Sân bay phải đi cùng cảng biển và logistics

Định hướng mới của Cần Thơ cho thấy hàng không đang được đặt trong một cấu trúc phát triển rộng hơn.

Theo nhiệm vụ quy hoạch chung được Thủ tướng phê duyệt, Cần Thơ phải được nghiên cứu trong mối quan hệ với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, vùng TP. Hồ Chí Minh và các hành lang kinh tế như Cần Thơ - Mỹ Tho - TP. Hồ Chí Minh, Châu Đốc - Trần Đề. Thành phố cũng được định hướng mở rộng về phía biển, gắn với cảng biển, logistics và vai trò cửa ngõ ra biển của vùng.

Đây là lý do các phương án sân bay mới được đặt gần những tuyến cao tốc, tuyến đường sắt và khu vực có tiềm năng logistics.

Trong một quy hoạch khác, Cần Thơ cũng đã xác định công nghiệp, logistics và dịch vụ là ba trụ cột tăng trưởng chủ đạo, với định hướng tổ chức hệ thống khu công nghiệp gắn với các hành lang giao thông chiến lược, sông Hậu, cảng biển Trần Đề và Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ.

Như vậy, bài toán sân bay thực chất nằm trong bài toán lớn hơn: Cần Thơ đang tìm cách tổ chức lại các đầu mối giao thông để hàng hóa, hành khách và dòng vốn có thể di chuyển nhanh hơn trong một không gian đô thị - công nghiệp - logistics đã mở rộng rất nhiều sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Dự thảo quy hoạch cũng đề xuất nghiên cứu một trung tâm hành chính mới khoảng 20 ha trong khu đô thị hành chính quy mô 70-100 ha tại khu vực Ngã Bảy, cho thấy thành phố đang đồng thời tính toán lại nhiều cực phát triển trong không gian mới.

Tuy nhiên, với riêng phương án sân bay mới, chặng đường từ nghiên cứu đến quy hoạch và đầu tư còn rất dài. Điều quan trọng ở giai đoạn hiện nay là đánh giá đúng nhu cầu vận tải, khả năng kết nối, hiệu quả kinh tế và sự phù hợp với quy hoạch hàng không quốc gia.